൫. പഠമപവാരണാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഭുത്താവീ പവാരണം നാമ പഞ്ചങ്ഗികം. തേസു ‘‘അസനം പഞ്ഞായത്തീ’’തി ഏതേനേവ ‘‘ഭുത്താവീ’’തി ഏതസ്സ സിദ്ധത്താ വിസും അത്ഥസിദ്ധി ന ദിസ്സതി. ദിസ്സതി ചേ, അങ്ഗാനം ഛക്കത്തദസ്സനന്തി (വജിര. ടീ. പാചിത്തിയ ൨൩൮-൨൩൯) ലിഖിതം. ‘‘ഭോജനം പഞ്ഞായതീ’’തി അഭിഹടം സന്ധായ വുത്തം.

കോട്ടേത്വാ കതചുണ്ണമ്പീതി പി-കാരേന കുണ്ഡകം സമ്പിണ്ഡേതി. സമപാകഭജ്ജിതാനം പന ആതപസുക്ഖാനം വാ കുണ്ഡകം വാ യേ കേചി തണ്ഡുലാ വാതി ഏത്തകമേവ വുത്തത്താ സമപാകഭജ്ജിതാനം വീഹീനം, വീഹിപലാസാനം വാ തണ്ഡുലചുണ്ണം പവാരേതി. തഥാ ഖരപാകഭജ്ജിതാനം കുണ്ഡകമ്പി പവാരേതി. ഭജ്ജിതസത്തുയോ പിണ്ഡേത്വാ കതോ അപക്കസത്തുമോദകോപി പവാരേതീതി ലിഖിതം. സചേ അവസിട്ഠം നത്ഥി, ന പവാരേതി. കസ്മാ? അസനസങ്ഖാതസ്സ വിപ്പകതഭോജനസ്സ അഭാവതോ.

അകപ്പിയമംസം പന കിഞ്ചാപി പടിക്ഖിപിതബ്ബട്ഠാനേ ഠിതം, ഖാദിയമാനം പന മംസഭാവം ന ജഹാതി, തസ്മാ പവാരേതി. ഭോജനസാലായ ഭുഞ്ജന്തോ ചേ അത്തനോ അപാപുണനകോട്ഠാസം അഭിഹടം പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതി. കാമം പടിക്ഖിപതി, പത്തേ പന ആരാമികാ ആകിരന്തി, തം ഭുഞ്ജിതും ന വട്ടതി. ഇദഞ്ഹി ബുദ്ധപ്പടികുട്ഠായ അനേസനായ ഉപ്പന്നേയേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി. യഥാ ഹി സങ്ഘതോ ലദ്ധം പിണ്ഡം ദുസ്സീലോ ദേതി, തഞ്ചേ പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതി, ഏവംസമ്പദമിദന്തി ച, വിഭാഗോ ലജ്ജീ ചേ ദേതി, തം സോ ന അജ്ഝോഹരിതുകാമതായ പടിക്ഖിപതി, പവാരേതീതി ച, ‘‘സമംസരസം സമച്ഛരസ’’ന്തി ആപജ്ജനതോ ‘‘മംസരസ’’ന്തി വുത്തേ പന പടിക്ഖിപതോ ഹോതി, ‘‘മംസസ്സ രസം മംസരസ’’ന്തി അയം വിഗ്ഗഹോ നാധിപ്പേതോതി ച വുത്തം. ഭത്തമിസ്സകം യാഗും ആഹരിത്വാ ‘‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’’തി വദതി, ന പവാരേതി. ‘‘ഭത്തം ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തേ പവാരേതി. കസ്മാ? യേനാപുച്ഛിതോ, തസ്സ അത്ഥിതായ. ഏത്ഥ പന ‘‘യാഗുമിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തി വദതി, തത്ര ചേ യാഗു ബഹുതരാ വാ ഹോതി, സമസമാ വാ. ഭത്തം മന്ദം, ന പവാരേതി. യാഗു ചേ മന്ദാ, ഭത്തം ബഹുതരം, പവാരേതി. ഇദഞ്ച സബ്ബഅട്ഠകഥാസു വുത്തത്താ ന സക്കാ പടിക്ഖിപിതും. കാരണം പനേത്ഥ ദുദ്ദസം. ‘‘ഭത്തമിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തി വദതി. തത്ര ഭത്തം ബഹുതരം വാ സമകം വാ അപ്പതരം വാ ഹോതി, പവാരേതി ഏവ. ഭത്തം വാ യാഗും വാ അനാമസിത്വാ ‘‘മിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തി വദതി. തത്ര ചേ ഭത്തം ബഹുതരം, സമകം വാ ഹോതി, പവാരേതി. അപ്പതരം ന പവാരേതി. തം സബ്ബം വീമംസിതബ്ബന്തി.

ഫലം വാ കന്ദമൂലാദി വാ പഞ്ചഹി സമണകപ്പേഹി കപ്പിയം അകതന്തി ഏത്ഥ കപ്പിയം അകാരാപിതേഹി കദലിഫലാദീഹി സദ്ധിം അതിരിത്തം കാരാപേത്വാപി തം കദലിഫലാദിം ഠപേത്വാ അവസേസം ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. അമിസ്സകരസത്താ പുന താനി കപ്പിയം കാരാപേത്വാ അഞ്ഞസ്മിം ഭാജനേ ഠപേത്വാ കാരേത്വാ ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. കസ്മാ? പുബ്ബേ തേസു വിനയകമ്മസ്സ അനാരുള്ഹത്താതി വദന്തി.

പത്തേ രജം പതിതം അപ്പടിഗ്ഗഹിതമേവ ഹോതി. തസ്മാ പടിഗ്ഗഹേത്വാവ ഭിക്ഖാ ഗണ്ഹിതബ്ബാ. ‘‘അപടിഗ്ഗഹേത്വാ ഗണ്ഹതോ വിനയദുക്കട’’ന്തി (പാചി. അട്ഠ. ൨൬൫) വുത്തത്താ ഏതമഞ്ഞേസമ്പി ന വട്ടതീതി വദന്തി. ‘‘തം പന പുന പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജന്തസ്സ അനാപത്തീ’’തി ഏത്ഥാപി ഏവമേവ. ഇമസ്മിം പന ‘‘അതിരിത്തം കതം അനതിരിത്തകതം ഹോതീ’’തി ഏത്ഥാപി ഏവമേവ. ഇമസ്മിം പന ‘‘അതിരിത്തം കതം, അനതിരിത്തം കതം ഹോതീ’’തിആദീഹി ഉപപരിക്ഖിത്വാ വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോതി ദീപിതം. അലമേതം സബ്ബന്തി ഇദമ്പി തേ അധികം, ഇതോ അഞ്ഞം ന ലച്ഛസീതി അത്ഥോ.

ആഹാരത്ഥായാതി വികാലേ ഏവാതി ഏകേ. ‘‘പഠമകഥിനസദിസാനി. ഇദം പന കിരിയാകിരിയ’’ന്തി പാഠോ. കായകമ്മം അജ്ഝോഹരണതോ. വചീകമ്മം വാചായ ‘‘അതിരിത്തം കരോഥ, ഭന്തേ’’തി അകാരാപനതോതി വേദിതബ്ബം.

പഠമപവാരണാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.