൮. പഠമഉപക്ഖടസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഭിക്ഖും പനേവ ഉദ്ദിസ്സാതി ഏത്ഥ പനാതി നിപാതമത്തം, തഥാ ഏവ-സദ്ദോപി. തേനാഹ ‘‘ഇത്ഥന്നാമസ്സാ’’തിആദി. അപദിസിത്വാതി കഥേത്വാ, ആരബ്ഭാതി വാ അത്ഥോ. അഞ്ഞാതകസ്സ ഗഹപതിസ്സാതി അഞ്ഞാതകഗഹപതിനാതി അത്ഥോ. കരണത്ഥേ ഹി ഇദം സാമിവചനം. അട്ഠകഥായം പന ഇദം സുവിഞ്ഞേയ്യന്തി ന വിചാരിതം. ചീവരം ചേതാപേന്തി പരിവത്തേന്തി ഏതേനാതി ചീവരചേതാപന്നം (സാരത്ഥ. ടീ. ൨.൫൨൮-൫൨൯), ചീവരമൂലം, ന-കാരോ പനേത്ഥ ആഗമോ, ‘‘ചീവരചേതാപന’’ന്തിപി പഠന്തി. തം പന യസ്മാ ഹിരഞ്ഞാദീസു അഞ്ഞതരം ഹോതി, തസ്മാ ‘‘ഹിരഞ്ഞാദിക’’ന്തി വുത്തം. തത്ഥ ഹിരഞ്ഞന്തി കഹാപണോ വുച്ചതി. ആദിസദ്ദേന സുവണ്ണാദീനം ഗഹണം. ഉപക്ഖടന്തി ഉപട്ഠാപിതം. തം ഉപക്ഖരണം തേസം തഥാ സജ്ജിതന്തി ആഹ ‘‘ഉപക്ഖടം ഹോതീതി സജ്ജിതം ഹോതീ’’തി. സംഹരിത്വാ ഠപിതന്തി രാസിം കത്വാ ഠപിതം. പരിവത്തനഞ്ച അകതസ്സ കാരാപനം, കതസ്സ കിണനന്തി ആഹ ‘‘കാരേത്വാ വാ കിണിത്വാ വാതി അത്ഥോ’’തി. അച്ഛാദേസ്സാമീതി പാരുപേസ്സാമീതി വുത്തം ഹോതി. തേനാഹ ‘‘വോഹാരവചനമേത’’ന്തി. വോഹാരവചനന്തി ച ഉപചാരവചനന്തി അത്ഥോ.

‘‘തത്ര ചേ സോ ഭിക്ഖൂ’’തിആദീസു കോ പദസമ്ബന്ധോതി ആഹ ‘‘യത്ര സോ ഗഹപതി വാ’’തിആദി. പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോതി ‘‘ദസ്സാമി, കീദിസേന തേ, ഭന്തേ, ചീവരേന അത്ഥോ, കീദിസം തേ ചീവരം ചേതാപേമീ’’തി പുബ്ബേ അവുത്തോ. ഉപസങ്കമിത്വാതി ഗന്ത്വാ. പദഭാജനേ പചുരവോഹാരവസേന ‘‘ഘരം ഗന്ത്വാ’’തി (പാരാ. ൫൨൯) വുത്തം. ഏത്ഥ ച പചുരവോഹാരവസേനാതി യേഭുയ്യവോഹാരവസേന. യേഭുയ്യേന ഹി ഘരസാമികം ദട്ഠുകാമാ തസ്സ ഘരം ഗച്ഛന്തീതി തഥേവ ബഹുലവോഹാരോ. വികപ്പന്തി വിസിട്ഠോ കപ്പോ വികപ്പോ, വി-സദ്ദോ ചേത്ഥ വിസിട്ഠത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘വിസിട്ഠകപ്പ’’ന്തി. ഇമിനാ വചനത്ഥമാഹ. ‘‘അധികവിധാന’’ന്തി ഇമിനാ പന അധിപ്പായത്ഥം. യഥാ പന തമാപജ്ജതീതി യേനാകാരേന തം വികപ്പം ആപജ്ജതി. തം ദസ്സേതുന്തി തം ആകാരം ദസ്സേതും.

‘‘സാധൂ’’തി അയം സദ്ദോ സമ്പടിച്ഛനസമ്പഹംസനസുന്ദരായാചനാദീസു ദിസ്സതി. തഥാ ഹേസ ‘‘സാധു, ഭന്തേതി ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ’’തിആദീസു (മ. നി. ൩.൮൬) സമ്പടിച്ഛനേ ദിസ്സതി, ‘‘സാധു സാധു സാരിപുത്താ’’തിആദീസു (ദീ. നി. ൩.൩൪൯; മ. നി. ൧.൩൪൦) സമ്പഹംസനേ.

‘‘സാധു ധമ്മരുചി രാജാ, സാധു പഞ്ഞാണവാ നരോ;

സാധു മിത്താനമദ്ദുബ്ഭോ, പാപസ്സാകരണം സുഖ’’ന്തിആദീസു. (ജാ. ൨.൧൮.൧൦൧) –

സുന്ദരേ, ‘‘സാധു മേ, ഭന്തേ ഭഗവാ, സംഖിത്തേന ധമ്മം ദേസേതൂ’’തിആദീസു (സം. നി. ൩.൬൪-൬൮) ആയാചനേ, ഇധാപി ആയാചനേയേവ ദട്ഠബ്ബോതി (ദീ. നി. അട്ഠ. ൧.൧൮൯; മ. നി. അട്ഠ. ൧.൧ മൂലപരിയായസുത്തവണ്ണനാ; സു. നി. അട്ഠ. ൧.൧൧൫ അഗ്ഗികഭാരദ്വാജസുത്തവണ്ണനാ; ബു. വം. അട്ഠ. ൧.൪൯) ആഹ ‘‘സാധൂതിആയാചനേ നിപാതോ’’തി. തത്ഥ ആയാചനേതി അഭിമുഖം യാചനേ, അഭിപത്ഥനായന്തി അത്ഥോ. പരിവിതക്കേ നിപാതോതി സമ്ബന്ധോ. ആലപതീതി ആമന്തേതി. ആയതാദീസൂതി ഏത്ഥ ആദിസദ്ദേന വിത്ഥതഅപ്പിതസണ്ഹാനം ഗഹണം. യസ്മാ പന ന ഇമസ്സ ആപജ്ജനമത്തേനേവ ആപത്തി സീസം ഏതി, തസ്മാ ‘‘തസ്സ വചനേനാ’’തിആദി വുത്തം. പയോഗേതി സുത്തപരിയേസനാദിപയോഗേ.

മഹഗ്ഘം ചേതാപേതുകാമം അപ്പഗ്ഘന്തി വീസതിഅഗ്ഘനകം ചീവരം ചേതാപേതുകാമം ‘‘അലം മയ്ഹം തേന, ദസഅഗ്ഘനകം വാ അട്ഠഗ്ഘനകം വാ ദേഹീ’’തി വദന്തസ്സാതി അത്ഥോ. ഏവരൂപന്തി ഏവം സമഭാഗം, ഇമിനാ സമകന്തി വുത്തം ഹോതി. തഞ്ച ഖോ അഗ്ഘവസേനേവ, ന പമാണവസേന. അഗ്ഘവഡ്ഢനകഞ്ഹി ഇദം സിക്ഖാപദം.

പഠമഉപക്ഖടസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.