൬. അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഗേഹസ്സ പതി ജേട്ഠോതി ഗഹപതി, തം ഗഹപതിം, ഇധ പന അപബ്ബജിതോ യോ കോചി മനുസ്സോ അധിപ്പേതോ. തേനാഹ ‘‘ഭിക്ഖൂസു അപബ്ബജിതമനുസ്സ’’ന്തി. ഏസേവ നയോ ഗഹപതാനിന്തി ഏത്ഥാപി. ‘‘വിഞ്ഞാപേയ്യാ’’തി ഇദം സുദ്ധകത്തുഅത്ഥേ ച ഹേതുകത്തുഅത്ഥേ ച വത്തതീതി ആഹ ‘‘യാചേയ്യ വാ യാചാപേയ്യ വാ’’തി. യാചാപനഞ്ചേത്ഥ അത്തനോ അത്ഥായേവാതി ദട്ഠബ്ബം. ഏവഞ്ച പന കത്വാ ‘‘അനാണത്തിക’’ന്തി ഇദം സമത്ഥിതം ഹോതി. അഞ്ഞത്ര സമയാതി സമേതി ഏത്ഥ, ഏതേന വാ സംഗച്ഛതി സത്തോ, സഭാവധമ്മോ വാ സഹജാതാദീഹി, ഉപ്പാദാദീഹി വാതി സമയോ, കാലോ, ധമ്മപ്പവത്തിമത്തതായ അത്ഥതോ അഭൂതോപി ഹി കാലോ ധമ്മപ്പവത്തിയാ അധികരണം, കരണം വിയ ച കപ്പനാമത്തസിദ്ധേന രൂപേന വോഹരീയതി, തം സമയം ഠപേത്വാതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘യോ അച്ഛിന്നചീവരോ വാ ഹോതീ’’തിആദി. തത്ഥ രാജാദീസു യേഹി കേഹിചി അച്ഛിന്നം ചീവരം ഏതസ്സാതി അച്ഛിന്നചീവരോ. യഥാഹ ‘‘അച്ഛിന്നചീവരോ നാമ ഭിക്ഖുസ്സ ചീവരം അച്ഛിന്നം ഹോതി, രാജൂഹി വാ ചോരേഹി വാ ധുത്തേഹി വാ യേഹി കേഹിചി വാ അച്ഛിന്നം ഹോതീ’’തി. അഗ്ഗിആദീസു യേന കേനചി നട്ഠം ചീവരമേതസ്സാതി നട്ഠചീവരോ. യഥാഹ ‘‘നട്ഠചീവരോ നാമ ഭിക്ഖുസ്സ ചീവരം അഗ്ഗിനാ വാ ദഡ്ഢം ഹോതി, ഉദകേന വാ വൂള്ഹം ഹോതി, ഉന്ദൂരേഹി വാ ഉപചികാഹി വാ ഖായിതം ഹോതി, പരിഭോഗജിണ്ണം വാ ഹോതീ’’തി (പാരാ. ൫൧൯). സമയാതി അഞ്ഞത്രസദ്ദാപേക്ഖായ ഉപയോഗത്ഥേ നിസ്സക്കവചനന്തി ആഹ ‘‘തം സമയ’’ന്തി. അഞ്ഞസ്മിന്തി അഞ്ഞസ്മിം സമയേ.

തികപാചിത്തിയന്തി അഞ്ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞിവേമതികഞ്ഞാതകസഞ്ഞീനം വസേന തീണി പാചിത്തിയാനി. സമയേതി യഥാവുത്തേ അച്ഛിന്നചീവരകാലേ ച നട്ഠചീവരകാലേ ച. ഞാതകപ്പവാരിതേ വാ വിഞ്ഞാപേന്തസ്സാതി ഞാതകേ, പവാരിതേ ച ‘‘തുമ്ഹാകം സന്ഥതം ദേഥാ’’തി യാചന്തസ്സ. ഏത്ഥ (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൫൨൧) ച സങ്ഘവസേന പവാരിതേ പമാണമേവ യാചിതും വട്ടതി, പുഗ്ഗലികവസേന പവാരിതേ പന യം യം പവാരേന്തി, തം തമേവ വിഞ്ഞാപേതബ്ബം. യോ ഹി ചതൂഹി പച്ചയേഹി പവാരേത്വാ സയമേവ സല്ലക്ഖേത്വാ കാലാനുകാലം ചീവരാദീനി ദിവസേ ദിവസേ യാഗുഭത്താദീനി ദേതി, ഏവം യേന യേന അത്ഥോ, തം തം ദേതി, തസ്സ വിഞ്ഞാപനകിച്ചം നത്ഥി. യോ പന പവാരേത്വാ ബാലതായ വാ സതിസമ്മോസേന വാ ന ദേതി, സോ വിഞ്ഞാപേതബ്ബോ. യോ ‘‘മയ്ഹം ഗേഹം പവാരേമീ’’തി വദതി, തസ്സ ഗേഹം ഗന്ത്വാ യഥാസുഖം നിസീദിതബ്ബം നിപജ്ജിതബ്ബം, ന കിഞ്ചി ഗഹേതബ്ബം. യോ പന ‘‘യം മയ്ഹം ഗേഹേ അത്ഥി, തം പവാരേമീ’’തി വദതി, യം തത്ഥ കപ്പിയം, തം വിഞ്ഞാപേതബ്ബം. ഗേഹേ പന നിസീദിതും വാ നിപജ്ജിതും വാ ന ലബ്ഭതി. തസ്സേവത്ഥായാതി ‘‘അഞ്ഞസ്സാ’’തി ലദ്ധവോഹാരസ്സ തസ്സേവ ബുദ്ധരക്ഖിതസ്സ വാ ധമ്മരക്ഖിതസ്സ വാ അത്ഥായ. അത്തനോ ധനേന ഗണ്ഹന്തസ്സാതി അത്തനോ കപ്പിയഭണ്ഡേന കപ്പിയവോഹാരേനേവ ഗണ്ഹന്തസ്സ ചേതാപേന്തസ്സ, പരിവത്താപേന്തസ്സാതി അത്ഥോ.

അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.