൧. ഉസ്സയവാദികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

മാനുസ്സയവസേന കോധൂസ്സയവസേനാതി ബാഹുല്ലനയേന വുത്തം. തേനേവ വക്ഖതി ‘‘തിചിത്തം തിവേദന’’ന്തി. അഡ്ഡകരണത്ഥായാതി ഏത്ഥ അഡ്ഡോതി വോഹാരികവിനിച്ഛയോ വുച്ചതി. യം പബ്ബജിതാ ‘‘അധികരണ’’ന്തിപി വദന്തി, തസ്സ കരണത്ഥായ വോഹാരികവിനിച്ഛയത്ഥായാതി വുത്തം ഹോതി. വീതിക്കമക്ഖണേയേവാതി വത്ഥുജ്ഝാചാരക്ഖണേയേവ, ന തതിയായ സമനുഭാസനായാതി അധിപ്പായോ. ഭിക്ഖുനിം സങ്ഘതോ നിസ്സാരേതീതി ആപന്നം ഭിക്ഖുനിം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘമ്ഹാ നിസ്സാരേതി. ഹേതുമ്ഹി ചായം കത്തുവോഹാരോ ‘‘നിസ്സാരണഹേതുഭൂതധമ്മോ ‘നിസ്സാരണീയോ’തി വുത്തോ’’തി കത്വാ.

യത്ഥ ഠിതായാതി ഉപസ്സയഭിക്ഖാചാരമഗ്ഗാദീസു യസ്മിം ഠാനേ ഠിതായ. തതോ പട്ഠായ ഗച്ഛന്തിയാതി തതോ പട്ഠായ വോഹാരികാനം സന്തികം ഗച്ഛന്തിയാ. ദുതിയേതി ദുതിയാരോചനേ. തേനാതി ഉപാസകേന. ഏവം വുത്തായാതി ‘‘മമ ച തവ ച കഥം ത്വംയേവ ആരോചേഹീ’’തി വുത്തായ. അഞ്ഞേന കഥാപേതീതി കപ്പിയകാരകേന കഥാപേതി. യഥാ വാ തഥാ വാ ഹി ആരോചിയമാനേതി കപ്പിയകാരകോ വാ ഭിക്ഖുനിയാ കഥം പഠമം ആരോചേതു, ഇതരോ വാ അത്തനോ കഥം (പാചി. അട്ഠ. ൬൭൯). കപ്പിയകാരകോ വാ ഉഭിന്നമ്പി കഥം, ഇതരോ വാ ഉഭിന്നമ്പി കഥം ആരോചേതൂതി ഏവം യഥാ തഥാ ആരോചിയമാനേ. ഉഭിന്നമ്പി പന കഥം സുത്വാതി യഥാ തഥാ വാ ആരോചിതം പന ഉഭിന്നമ്പി കഥം സുത്വാ.

ആകഡ്ഢിയമാനാ ഗച്ഛതീതി വുച്ചമാനാ വോഹാരികാനം സന്തികം ഗച്ഛതി, ഇമസ്സ ‘‘തസ്സാ അനാപത്തീ’’തി ഇമിനാ സമ്ബന്ധോ. ഏവം സേസേസുപി. രക്ഖം യാചതീതി ധമ്മികം രക്ഖം യാചതി. ഇദാനി യഥാ യാചിതാ രക്ഖാ ധമ്മികാ ഹോതി, തം ദസ്സേതും ‘‘ഉപസ്സയേ അഞ്ഞേഹി കതം അനാചാരം അനോദിസ്സ ആചിക്ഖന്തീ’’തി വുത്തം. തത്ഥ അതീതം ആരബ്ഭ അത്ഥി ഓദിസ്സ ആചിക്ഖനാ (പാചി. അട്ഠ. ൬൭൯), അത്ഥി അനോദിസ്സ ആചിക്ഖനാ, അനാഗതം ആരബ്ഭാപി അത്ഥി ഓദിസ്സ ആചിക്ഖനാ, അത്ഥി അനോദിസ്സ ആചിക്ഖനാ.

കഥം അതീതം ആരബ്ഭ ഓദിസ്സ ആചിക്ഖനാ ഹോതി? ഭിക്ഖുനുപസ്സയേ ഗാമദാരകാ, ധുത്താദയോ വാ യേ കേചി അനാചാരം വാ ആചരന്തി, രുക്ഖം വാ ഛിന്ദന്തി, ഫലാഫലം വാ ഹരന്തി, പരിക്ഖാരേ വാ അച്ഛിന്ദന്തി. ഭിക്ഖുനീ വോഹാരികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ‘‘അമ്ഹാകം ഉപസ്സയേ ഇദം നാമ കത’’ന്തി വദതി. ‘‘കേനാ’’തി വുത്തേ ‘‘അസുകേന ച അസുകേന ചാ’’തി ആചിക്ഖതി. ഏവം അതീതം ആരബ്ഭ ഓദിസ്സ ആചിക്ഖനാ ഹോതി, സാ ന വട്ടതി. തഞ്ചേ സുത്വാ തേ വോഹാരികാ തേസം ദണ്ഡം കരോന്തി, സബ്ബം ഭിക്ഖുനിയാ ഗീവാ ഹോതി. ‘‘ദണ്ഡം ഗണ്ഹിസ്സന്തീ’’തി അധിപ്പായേപി സതി ഗീവായേവ ഹോതി. സചേ പന തസ്സ ‘‘ദണ്ഡം ഗണ്ഹഥാ’’തി വദതി, പഞ്ചമാസകമത്തേ ഗഹിതേ പാരാജികം ഹോതി.

തേഹി ‘‘കേനാ’’തി വുത്തേ പന ‘‘അസുകേനാ’തി വത്തും അമ്ഹാകം ന വട്ടതി, തുമ്ഹേയേവ ജാനിസ്സഥ. കേവലഞ്ഹി മയം രക്ഖം യാചാമ, തം നോ ദേഥ, അവഹടഭണ്ഡമ്പി ആഹരാപേഥാ’’തി വത്തബ്ബം. ഏവം അനോദിസ്സ ആചിക്ഖനാ ഹോതി, സാ വട്ടതി. ഏവം വുത്തേ സചേപി തേ വോഹാരികാ തേ കാരകേ ഗവേസിത്വാ തേസം ദണ്ഡം കരോന്തി, സബ്ബം സാപതേയ്യമ്പി ഗഹിതം, ഭിക്ഖുനിയാ നേവ ഗീവാ, ന ആപത്തി.

പരിക്ഖാരം ഹരന്തേ ദിസ്വാ തേസം അനത്ഥകാമതായ ‘‘ചോരോ ചോരോ’’തി വത്തുമ്പി ന വട്ടതി. ഏവം വുത്തേപി ഹി യം തേസം ദണ്ഡം കരോന്തി, സബ്ബം ഭിക്ഖുനിയാ ഗീവാ ഹോതി. അത്തനോ വചനകരം പന ‘‘ഇമിനാ മേ പരിക്ഖാരോ ഗഹിതോ, തം ആഹരാപേഹി, മാ ചസ്സ ദണ്ഡം കരോഥാ’’തി വത്തും വട്ടതി. ദാസദാസിവാപിആദീനം അത്ഥായ അഡ്ഡം കരോന്തി, അയം അകപ്പിയഅഡ്ഡോ നാമ, ന വട്ടതി.

കഥം അനാഗതം ആരബ്ഭ ഓദിസ്സ ആചിക്ഖനാ ഹോതി? വുത്തനയേനേവ പരേഹി അനാചാരാദീസു കതേസു ഭിക്ഖുനീ വോഹാരികേ ഏവം വദതി ‘‘അമ്ഹാകം ഉപസ്സയേ ഇദഞ്ചിദഞ്ച കരോന്തി, രക്ഖം നോ ദേഥ ആയതിം അകരണത്ഥായാ’’തി. ‘‘കേന ഏവം കത’’ന്തി വുത്തേ ‘‘അസുകേന ച അസുകേന ചാ’’തി ആചിക്ഖതി. ഏവം അനാഗതം ആരബ്ഭ ഓദിസ്സ ആചിക്ഖനാ ഹോതി, സാപി ന വട്ടതി. തേസഞ്ഹി ദണ്ഡേ കതേ പുരിമനയേനേവ സബ്ബം ഭിക്ഖുനിയാ ഗീവാ. സേസം പുരിമസദിസമേവ.

സചേ പന വോഹാരികാ ഭിക്ഖുനുപസ്സയേ ഏവരൂപം അനാചാരം കരോന്താനം ‘‘ഇമം നാമ ദണ്ഡം കരോമാ’’തി ഭേരിം ചരാപേത്വാ ആണായ അതിട്ഠമാനേ പരിയേസിത്വാ ദണ്ഡം കരോന്തി, ഭിക്ഖുനിയാ നേവ ഗീവാ, ന ആപത്തി.

യോ ചായം ഭിക്ഖുനീനം വുത്തോ, ഭിക്ഖൂനമ്പി ഏസേവ നയോ. ഭിക്ഖുനോപി ഹി ഓദിസ്സ ആചിക്ഖനാ ന വട്ടതി, യം തഥാ ആചിക്ഖിതേ തേസം ദണ്ഡം കരോന്തി, തം സബ്ബം ഗീവാ ഹോതി. വുത്തനയേനേവ ദണ്ഡം ഗണ്ഹാപേന്തസ്സ പാരാജികം. യോ പന ‘‘ദണ്ഡം കരിസ്സന്തീ’’തി ജാനന്തോപി അനോദിസ്സ കഥേതി, തേ ച പരിയേസിത്വാ ദണ്ഡം കരോന്തിയേവ, ന ദോസോ. വിഹാരസീമായ രുക്ഖാദീനി ഛിന്ദന്താനം വാസിഫരസുആദീനി ഗഹേത്വാ പാസാണേ കോട്ടേന്തി, ന വട്ടതി. സചേ ധാരാ ഭിജ്ജതി, കാരാപേത്വാ ദാതബ്ബാ. ഉപധാവിത്വാ തേസം പരിക്ഖാരേ ഗണ്ഹന്തി, തമ്പി ന കാതബ്ബം. ലഹുപരിവത്തഞ്ഹി ചിത്തം, ഥേയ്യചേതനായ ഉപ്പന്നായ മൂലച്ഛേജ്ജമ്പി ഗച്ഛേയ്യ.

ഉസ്സയവാദികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.