അസാധാരണപാരാജികം

൫. ഉബ്ഭജാണുമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഉബ്ഭകപ്പരന്തി ദുതിയമഹാസന്ധിതോ ഉദ്ധം. ഇതോ ചിതോ ച സഞ്ചരണന്തി ഹത്ഥസ്സ വാ കായസ്സ വാ തിരിയം ഇതോ ചിതോ ച സഞ്ചരണം.

ഏകതോഅവസ്സുതേതി (പാചി. അട്ഠ. ൬൬൨) ഭിക്ഖുനിയാ അവസ്സവേ, ഭിക്ഖുനിയാ കായസംസഗ്ഗരാഗേന അവസ്സുതഭാവേ സതീതി അത്ഥോ. ഭിക്ഖുനിയാ വസേനേവ ച ഏകതോഅവസ്സുതഭാവോ ഗഹേതബ്ബോ. വുത്തഞ്ഹേതം സമന്തപാസാദികായം (പാചി. അട്ഠ. ൬൬൨) –

‘‘ഏകതോഅവസ്സുതേതി ഏത്ഥ കിഞ്ചാപി ‘ഏകതോ’തി അവിസേസേന വുത്തം, തഥാപി ഭിക്ഖുനിയാ ഏവ അവസ്സുതേ സതി അയം ആപത്തിഭേദോ വുത്തോതി വേദിതബ്ബോ’’തി.

പുരിസസ്സ കായന്തി പുരിസസ്സ യം കഞ്ചി കായം. ഉഭതോഅവസ്സുതേപീതി ഭിക്ഖുനിയാ ചേവ പുരിസസ്സ ച കായസംസഗ്ഗരാഗേന അവസ്സുതഭാവേ സതിപി. കായേനാതി യഥാപരിച്ഛിന്നേന അത്തനോ കായേന. കായപ്പടിബദ്ധന്തി പുരിസസ്സ കായപ്പടിബദ്ധം. അവസേസകായേന വാതി യഥാപരിച്ഛിന്നകായതോ അവസേസേന കായേന, ഉബ്ഭക്ഖകഅധോജാണുമണ്ഡലഅധോകപ്പരസങ്ഖാതേന കായേനാതി വുത്തം ഹോതി. തസ്സ കായന്തി അവസ്സുതസ്സ തസ്സ പുരിസസ്സ യം കഞ്ചി കായം. യഥാ ചേത്ഥ സയം ആമസന്തിയാ ഥുല്ലച്ചയം, ഏവം തസ്സ ആമസനം സാദിയന്തിയാപീതി ദട്ഠബ്ബം. പുരിസസ്സ കായസംസഗ്ഗരാഗോ നത്ഥീതി പുരിസസ്സ മേഥുനരാഗോ, ഗേഹസിതപേമം, സുദ്ധചിത്തം വാ. അവസേസേതി പാരാജികഖേത്തതോ അവസേസേ. കായപ്പടിബദ്ധേന കായപ്പടിബദ്ധാദിഭേദേതി ‘‘കായപ്പടിബദ്ധേന കായപ്പടിബദ്ധം ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തിആദികേ (പാചി. ൬൫൯, ൬൬൨) സബ്ബവാരേ. ‘‘അസഞ്ചിച്ചാ’’തിആദീസു വിരജ്ഝിത്വാ വാ ആമസന്തിയാ, അഞ്ഞവിഹിതായ വാ, ‘‘അയം പുരിസോ’’തി വാ ‘‘ഇത്ഥീ’’തി വാ അജാനന്തിയാ വാ, തേന ഫുട്ഠായപി തം ഫസ്സം അസ്സാദയന്തിയാ വാ ആമസനേപി സതി അനാപത്തി.

ഉബ്ഭജാണുമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. വജ്ജപ്പടിച്ഛാദികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പാരാജികം ധമ്മം അജ്ഝാപന്നന്തി ഭിക്ഖൂഹി സാധാരണാനം ചതുന്നം, അസാധാരണാനം ചതുന്നഞ്ചാതി അട്ഠന്നമഞ്ഞതരം അജ്ഝാപന്നം. ഇദഞ്ച പാരാജികം (പാചി. അട്ഠ. ൬൬൬) പച്ഛാ പഞ്ഞത്തം, സങ്ഗീതികാരകാചരിയേഹി പന പുരിമേന സദ്ധിം യുഗളം കത്വാ ഇമസ്മിം ഓകാസേ ഠപിതന്തി വേദിതബ്ബം. ‘‘അട്ഠന്നം പാരാജികാനം അഞ്ഞതര’’ന്തി (പാചി. ൬൬൬) വചനതോ പന വജ്ജപ്പടിച്ഛാദികം യാ പടിച്ഛാദേതി, സാപി വജ്ജപ്പടിച്ഛാദികാ ഏവാതി ദട്ഠബ്ബം. കിഞ്ചാപി വജ്ജപ്പടിച്ഛാദനം പേമവസേന ഹോതി, തഥാപി സിക്ഖാപദവീതിക്കമചിത്തം ദോമനസ്സമേവ ഹോതീതി കത്വാ ദുക്ഖവേദനം ഹോതീതി ‘‘തത്ര ഹി പാചിത്തിയം…പേ… സേസം താദിസമേവാ’’തി വുത്തം.

വജ്ജപ്പടിച്ഛാദികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. ഉക്ഖിത്താനുവത്തികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സത്ഥുസാസനേനാതി ഞത്തിസമ്പദായ ചേവ അനുസ്സാവനസമ്പദായ ച. ഇധ പന ചോദനാസാരണാപുബ്ബകമേവ ഞത്തിഅനുസ്സാവനം സത്ഥുസാസനന്തി ആഹ ‘‘ഇധാപീ’’തിആദി. കരണന്തി ഞത്തിട്ഠപനഞ്ചേവ അനുസ്സാവനാവചനഞ്ച. അനാദരന്തി പുഗ്ഗലേ ചേവ ധമ്മേ ച ആദരവിരഹിതം. തേനാഹ ‘‘യേനാ’’തിആദി. തത്ഥ പരിയാപന്നഗണേ വാതി തസ്മിം സങ്ഘേ പരിയാപന്നേ സമ്ബഹുലപുഗ്ഗലസങ്ഖാതേ ഗണേ വാ. ‘‘സമ്മാവത്തനായ അവത്തമാനന്തി അത്ഥോ’’തി ഇമിനാ അധിപ്പായത്ഥോ വുത്തോ. ഏകകമ്മാദികേതി ഏകകമ്മഏകുദ്ദേസസമസിക്ഖാതായ. സഹ അയനഭാവേനാതി സഹ വത്തനഭാവേന. സമാനോ സംവാസോ ഏതേസന്തി സമാനസംവാസകാ.

ഇദാനി യേന സംവാസേന തേ ‘‘സമാനസംവാസകാ’’തി (പാചി. അട്ഠ. ൬൬൯) വുത്താ, സോ സംവാസോ തസ്സ ഉക്ഖിത്തകസ്സ തേഹി സദ്ധിം നത്ഥി, യേഹി ച സദ്ധിം തസ്സ സോ സംവാസോ നത്ഥി, ന തേന തേ ഭിക്ഖൂ അത്തനോ സഹായാ കതാ ഹോന്തി, തസ്മാ സോ അകതസഹായോ നാമാതി ഇമമത്ഥം ദസ്സേതും ‘‘യസ്സ പനാ’’തിആദി വുത്തം. ഏവം പദവണ്ണനം കത്വാ ഇദാനി അത്ഥമത്തം ദസ്സേതും ‘‘സമാനസംവാസകഭാവം അനുപഗതന്തി അത്ഥോ’’തി വുത്തം. കിം തം അനുവത്തനന്തി കസ്സചി ആസങ്കാ സിയാതി തം സരൂപതോ ദസ്സേന്തോ ‘‘യംദിട്ഠികോ സോ ഹോതീ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ സോതി യോ ഉക്ഖിത്തകോ, സോ.

ഉക്ഖിത്താനുവത്തികാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. അട്ഠവത്ഥുകാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ലോകസ്സാദമിത്തസന്ഥവവസേനാതി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൩.൬൭൫) ലോകസ്സാദസങ്ഖാതസ്സ മിത്തസന്ഥവസ്സ വസേന. കിം തന്തി ആഹ ‘‘കായസംസഗ്ഗരാഗേനാ’’തി. കായസംസഗ്ഗരാഗേനേവ തിന്താ ഇധ അവസ്സുതാ നാമ, ന മേഥുനരാഗേനാതി. കഥമേതം വിഞ്ഞായതീതി ആഹ ‘‘അയമേവ ഹീ’’തിആദി. കിം പനേത്ഥ കാരണന്തി ആഹ ‘‘സമന്തപാസാദികായം പനസ്സ വിചാരണാ കതാ’’തി. തത്ഥായം വിചാരണാ – ഏത്ഥ ച അസദ്ധമ്മോതി കായസംസഗ്ഗോവ വേദിതബ്ബോ, ന മേഥുനധമ്മോ. ന ഹി മേഥുനസ്സ സാമന്താ ഥുല്ലച്ചയം ഹോതി. ‘‘വിഞ്ഞൂ പടിബലോ കായസംസഗ്ഗം സമാപജ്ജിതു’’ന്തി (പാചി. ൬൭൬) വചനമ്പി ചേത്ഥ സാധകന്തി. യം യേന കതം, തം തസ്സേവ ഹോതീതി. പുരിസപുഗ്ഗലസ്സാതി സാമിവചനന്തി ദസ്സേതും ‘‘യം പുരിസപുഗ്ഗലേനാ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ഹത്ഥോതി അത്തനോ ഹത്ഥോ. ന കേവലഞ്ചേത്ഥ ഹത്ഥഗ്ഗഹണന്തി ‘‘ഹത്ഥോ നാമ കപ്പരം ഉപാദായ യാവ അഗ്ഗനഖാ’’തി (പാചി. ൬൭൬) വുത്തസ്സ ഹത്ഥസ്സേവ ഗഹണം, അഥ ഖോ തസ്സ ച അഞ്ഞസ്സപി അപാരാജികഖേത്തസ്സ ഗഹണം ഏകജ്ഝം കത്വാ ‘‘ഹത്ഥഗ്ഗഹണ’’ന്തി വുത്തം. തഥാ സങ്ഘാടികണ്ണഗ്ഗഹണന്തി ന കേവലം സങ്ഘാടികണ്ണസ്സേവ ഗഹണം, അഥ ഖോ തസ്സ ച അഞ്ഞസ്സപി യസ്സ കസ്സചി ചീവരപ്പദേസസ്സ ഗഹണം വുത്തന്തി ദസ്സേതും ‘‘ഏത്ഥ ച യസ്സ കസ്സചീ’’തിആദി വുത്തം. ഇത്ഥന്നാമം ഠാനന്തി ഏവംനാമകം ഠാനം. ‘‘പടിപാടിയാ വാ ഉപ്പടിപാടിയാ വാ പൂരേത്വാ’’തി ഇദം നിദസ്സനമത്തം. തസ്മാ പടിപാടിയാ വാ ഉപ്പടിപാടിയാ വാ ഏകന്തരികായ വാ യേന തേന നയേന പൂരേത്വാതി അത്ഥോ.

താ ആപത്തിയോതി താ ആപന്നാ ആപത്തിയോ. യഥാ ചേകേകസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഏവം വിസും വിസും സത്തസു വത്ഥൂസു സതക്ഖത്തുമ്പി വീതിക്കന്തേസു താ ആപത്തിയോ ദേസേത്വാ മുച്ചതി. ഗണനൂപികാതി ദേസിതഗണനം ഉപഗച്ഛതി. ധുരനിക്ഖേപം കത്വാതി ‘‘അഞ്ഞം വത്ഥും ആപജ്ജിസ്സാമീ’’തി ഉസ്സാഹം ഠപേത്വാ.

അട്ഠവത്ഥുകാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഇതി കങ്ഖാവിതരണിയാ പാതിമോക്ഖവണ്ണനായ

വിനയത്ഥമഞ്ജൂസായം ലീനത്ഥപ്പകാസനിയം

ഭിക്ഖുനിപാതിമോക്ഖേ പാരാജികവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.