൭. സപ്പാണകവഗ്ഗോ
൧. സഞ്ചിച്ചസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
സപ്പാണകവഗ്ഗസ്സ പഠമേ പാണോതി തിരച്ഛാനഗതപാണോ അധിപ്പേതോ. തം ഖുദ്ദകമ്പി മഹന്തമ്പി മാരേന്തസ്സ പാചിത്തിയമേവ, മഹന്തേ പന ഉപക്കമമഹന്തതായ അകുസലം മഹന്തം ഹോതി.
സാവത്ഥിയം ഉദായിത്ഥേരം ആരബ്ഭ പാണം ജീവിതാ വോരോപനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, സാണത്തികം, പാണേ വേമതികസ്സ, അപാണേ പാണസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. അപാണസഞ്ഞിസ്സ, അസഞ്ചിച്ച, അജാനന്തസ്സ, നമരണാധിപ്പായസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. സേസം മനുസ്സവിഗ്ഗഹേ വുത്തനയമേവാതി.
സഞ്ചിച്ചസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൨. സപ്പാണകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
ദുതിയേ സപ്പാണകന്തി യേ പാണകാ പരിഭോഗേന മരന്തി, തേഹി സപ്പാണകം, താദിസഞ്ഹി ജാനം പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ പയോഗേ പയോഗേ പാചിത്തിയം.
സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ആരബ്ഭ ജാനം സപ്പാണകം ഉദകം പരിഭുഞ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസമേത്ഥ സിഞ്ചനസിക്ഖാപദേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.
സപ്പാണകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൩. ഉക്കോടനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
തതിയേ യഥാധമ്മന്തി യോ യസ്സ അധികരണസ്സ വൂപസമായ ധമ്മോ വുത്തോ, തേനേവ ധമ്മേന. നിഹതാധികരണന്തി നിഹതം അധികരണം, സമഥക്ഖന്ധകേ (ചൂളവ. ൧൮൫ ആദയോ) സത്ഥാരാ വുത്തധമ്മേനേവ വൂപസമിതന്തി അത്ഥോ, വൂപസമനനയം പനസ്സ അധികരണസമഥേസു ദസ്സയിസ്സാമ. പുനകമ്മായ ഉക്കോടേയ്യാതി തസ്സ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ സന്തികം ഗന്ത്വാ ‘‘അകതം കമ്മ’’ന്തിആദീനി (പാചി. ൩൯൪) വദന്തോ പുനകരണത്ഥായ ഉച്ചാലേയ്യ. യഥാഠിതഭാവേന പതിട്ഠാതും ന ദദേയ്യ, തസ്സേവം കരോന്തസ്സ പാചിത്തിയം. യം പന ധമ്മേന അധികരണം നിഹതം, തം സുനിഹതമേവ. സചേ വിപ്പകതേ കമ്മേ പടിക്കോസതി, തം സഞ്ഞാപേത്വാ കാതബ്ബം. ഇതരഥാ കമ്മഞ്ച കുപ്പതി, കാരകാനഞ്ച ആപത്തി.
സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ഉക്കോടനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, ധമ്മകമ്മേ വേമതികസ്സ, അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. ഉഭയേസു അധമ്മകമ്മസഞ്ഞിസ്സ, ‘‘അധമ്മേന വാ വഗ്ഗേന വാ അകമ്മാരഹസ്സ വാ കമ്മം കത’’ന്തി ജാനന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. യഥാധമ്മം നിഹതഭാവോ, ജാനനാ, ഉക്കോടനാതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനി, ഇദം പന ദുക്ഖവേദനന്തി.
ഉക്കോടനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൪. ദുട്ഠുല്ലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
ചതുത്ഥേ ദുട്ഠുല്ലന്തി സങ്ഘാദിസേസം അധിപ്പേതം, തം യേന കേനചി ഉപായേന ഞത്വാ പടിച്ഛാദേന്തസ്സ പാചിത്തിയം. സചേപി ‘‘ന ദാനി നം കസ്സചി ഭിക്ഖുനോ ആരോചേസ്സാമീ’’തി ധുരം നിക്ഖിപിത്വാ പച്ഛാ ആരോചേതി, പാചിത്തിയം, ആപജ്ജിത്വാവ ആരോചേസ്സതി. സചേ പന ഏവം ധുരം നിക്ഖിപിത്വാ പടിച്ഛാദനത്ഥമേവ അഞ്ഞസ്സ ആരോചേതി, സോപി അഞ്ഞസ്സാതി ഏതേനുപായേന സമണസതമ്പി ആപജ്ജതിയേവ താവ, യാവ കോടി ന ഛിജ്ജതി. കഥം പന കോടി ഛിജ്ജതി? സചേ ഹി ആപന്നോ ഏകസ്സ ആരോചേതി, സോപി അഞ്ഞസ്സ ആരോചേതി, സോ നിവത്തിത്വാ യേനസ്സ ആരോചിതം, തസ്സേവ ആരോചേതി, ഏവം തതിയേന പുഗ്ഗലേന ദുതിയസ്സ ആരോചിതേ കോടി ഛിന്നാ ഹോതി.
സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ ദുട്ഠുല്ലാപത്തിപടിച്ഛാദനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, ദുട്ഠുല്ലായ ആപത്തിയാ ആദിപദേ പാചിത്തിയം, ഇതരേസു ദ്വീസു ദുക്കടം, അദുട്ഠുല്ലായ തികദുക്കടം, അനുപസമ്പന്നസ്സ ദുട്ഠുല്ലേ വാ അദുട്ഠുല്ലേ വാ അജ്ഝാചാരേ ദുക്കടമേവ. ‘‘സങ്ഘസ്സ ഭണ്ഡനാദീനി ഭവിസ്സന്തീ’’തി (പാചി. ൪൦൧) വാ ‘‘അയം കക്ഖളോ ഫരുസോ ജീവിതന്തരായം വാ ബ്രഹ്മചരിയന്തരായം വാ കരിസ്സതീ’’തി വാ അനാരോചേന്തസ്സ, പതിരൂപം ഭിക്ഖും അപസ്സതോ, ന ഛാദേതുകാമസ്സ, ‘‘പഞ്ഞായിസ്സതി സകേന കമ്മേനാ’’തി അനാരോചേന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഉപസമ്പന്നസ്സ ദുട്ഠുല്ലാപത്തിജാനനം, ‘‘പടിച്ഛാദേതുകാമതായ നാരോചേസ്സാമീ’’തി ധുരനിക്ഖേപോതി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി സമനുഭാസനസഅസാനേവാതി.
ദുട്ഠുല്ലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൫. ഊനവീസതിവസ്സസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
പഞ്ചമേ ഊനവീസതിവസ്സന്തി പടിസന്ധിഗ്ഗഹണതോ പട്ഠായ അപരിപുണ്ണവീസതിവസ്സം. ഉപസമ്പാദേയ്യാതി ഉപജ്ഝായോ ഹുത്വാ ഉപസമ്പാദേയ്യ. സോ ച പുഗ്ഗലോ അനുപസമ്പന്നോതി ജാനന്തേനാപി അജാനന്തേനാപി ഉപസമ്പാദിതോ അനുപസമ്പന്നോവ. സചേ പന സോ ദസവസ്സച്ചയേന അഞ്ഞം ഉപസമ്പാദേതി, തഞ്ചേ മുഞ്ചിത്വാ ഗണോ പൂരതി, സൂപസമ്പന്നോ. സോപി യാവ ന ജാനാതി, താവ തസ്സ നേവ സഗ്ഗന്തരായോ ന മോക്ഖന്തരായോ, ഞത്വാ പന പുന ഉപസമ്പജ്ജിതബ്ബം. തേ ച ഭിക്ഖൂ ഗാരയ്ഹാതി ഠപേത്വാ ഉപജ്ഝായം അവസേസാ ഗാരയ്ഹാ ഹോന്തി, സബ്ബേ ദുക്കടം ആപജ്ജന്തി. ഇദം തസ്മിം പാചിത്തിയന്തി യോ പന ഉപജ്ഝായോ ഹുത്വാ ഉപസമ്പാദേതി, തസ്മിംയേവ പുഗ്ഗലേ ഇദം പാചിത്തിയം വേദിതബ്ബം. തസ്മാ യോ ‘‘ഏവം ഉപസമ്പാദേസ്സാമീ’’തി ഗണം വാ ആചരിയം വാ പത്തം വാ ചീവരം വാ പരിയേസതി, സീമം വാ സമ്മന്നതി (പാചി. ൪൦൪), ഉദകുക്ഖേപം വാ പരിച്ഛിന്ദതി, സോ ഏതേസു സബ്ബകിച്ചേസു ഞത്തിയാ, ദ്വീസു ച കമ്മവാചാസു ദുക്കടാനി ആപജ്ജിത്വാ കമ്മവാചാപരിയോസാനേ പാചിത്തിയം ആപജ്ജതി.
രാജഗഹേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ഊനവീസതിവസ്സം ഉപസമ്പാദനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, ഊനവീസതിവസ്സേ വേമതികസ്സ, പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സേ ഊനകസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ ച ദുക്കടം. ഉഭയത്ഥ പരിപുണ്ണസഞ്ഞിസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഊനവീസതിവസ്സതാ, ഊനകസഞ്ഞിതാ, ഉപസമ്പാദനന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനി, ഇദം പന പണ്ണത്തിവജ്ജം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.
ഊനവീസതിവസ്സസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൬. ഥേയ്യസത്ഥസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
ഛട്ഠേ യേ രാജാനം വാ വഞ്ചേത്വാ സുങ്കം വാ പരിഹരിതുകാമാ ചോരാ കതകമ്മാ ചേവ അകതകമ്മാ ച മഗ്ഗപ്പടിപന്നാ, തേസു ഇധ ഥേയ്യസത്ഥസഞ്ഞിനോ തസ്സ ഥേയ്യസത്ഥഭാവം ഞത്വാ തേന സദ്ധിം സംവിധായ ഗച്ഛന്തസ്സ സംവിധാനേ ച ഗമനേ ച ഓവാദവഗ്ഗേ വുത്തനയേന ആപത്തിവിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ.
സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ ഥേയ്യസത്ഥേന സദ്ധിം സംവിധായ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, മനുസ്സേസു അസംവിദഹന്തേസു സയമേവ സംവിദഹിത്വാ ഗച്ഛന്തസ്സ, ഥേയ്യസത്ഥേ വേമതികസ്സ, അഥേയ്യസത്ഥേ ഥേയ്യസത്ഥസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ ച ദുക്കടം. അഥേയ്യസത്ഥസഞ്ഞിസ്സ, അസംവിദഹിത്വാ വാ കാലവിസങ്കേതേന വാ, ആപദാസു വാ, ഗച്ഛന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഥേയ്യസത്ഥഭാവോ, ജാനനം, സംവിധാനം, അവിസങ്കേതേന ഗമനന്തി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. ഥേയ്യസത്ഥസമുട്ഠാനം, കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.
ഥേയ്യസത്ഥസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൭. സംവിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
സത്തമേ സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ മാതുഗാമേന സദ്ധിം ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസമേത്ഥ ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം സംവിധാനസിക്ഖാപദേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.
സംവിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൮. അരിട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
അട്ഠമേ സഗ്ഗമോക്ഖാനം അന്തരായം കരോന്തീതി അന്തരായികാ, തേ കമ്മകിലേസവിപാകഉപവാദപഞ്ഞത്തിവീതിക്കമനവസേന പഞ്ചവിധാ. തേസു മുദുകാനം അത്ഥരണാദീനം ഫസ്സോ വിയ ഇത്ഥിസമ്ഫസ്സോപി വട്ടതീതി മേഥുനവീതിക്കമനേ ദോസം അദിസ്വാ പഞ്ഞത്തിവീതിക്കമന്തരായികേ സന്ധായ ‘‘യേമേ അന്തരായികാ ധമ്മാ വുത്താ ഭഗവതാ, തേ പടിസേവതോ നാലം അന്തരായായാ’’തി വുത്തം. അനേകപരിയായേനാതി ‘‘അട്ഠികങ്കലൂപമാ കാമാ’’തിആദീഹി (മ. നി. ൨.൪൨; പാചി. ൪൧൭; ചൂളനി. ഖഗ്ഗവിസാണസുത്തനിദ്ദേസ ൧൪൭) നേകേഹി കാരണേഹി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹീതി യേ പസ്സന്തി വാ സുണന്തി വാ, തേഹി തിക്ഖത്തും ഏവം വത്തബ്ബോ ‘‘മാ ആയസ്മാ ഏവം അവച…പേ… അലഞ്ച പന തേ പടിസേവതോ അന്തരായായാ’’തി. ഏവം വുത്തേ അപ്പടിനിസ്സജ്ജന്തസ്സ ദുക്കടം, സുത്വാ അവദന്താനമ്പി ദുക്കടം. പുന സങ്ഘമജ്ഝമ്പി ആകഡ്ഢിത്വാ തഥേവ വത്തബ്ബോ, തത്രാപി തസ്സ അപ്പടിനിസ്സജ്ജനേ, ഇതരേസഞ്ച അവചനേ ദുക്കടമേവ. ഏവമ്പി അപ്പടിനിസ്സജ്ജന്തോ പുന ഞത്തിചതുത്ഥേന കമ്മേന യാവതതിയം സമനുഭാസിതബ്ബോ, അഥസ്സ അപ്പടിനിസ്സജ്ജതോ പുന ഞത്തിയാ ച ദ്വീഹി ച കമ്മവാചാഹി ദുക്കടം, കമ്മവാചാപരിയോസാനേ പാചിത്തിയം.
സാവത്ഥിയം അരിട്ഠം ആരബ്ഭ പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സജ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, അധമ്മകമ്മേ തികദുക്കടം. അസമനുഭാസിയമാനസ്സ, പടിനിസ്സജ്ജന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ധമ്മകമ്മതാ, സമനുഭാസനാ, അപ്പടിനിസ്സജ്ജനന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി സമനുഭാസനസദിസാനേവാതി.
അരിട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൯. ഉക്ഖിത്തസമ്ഭോഗസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
നവമേ തഥാവാദിനാതി ‘‘തഥാഹം ഭഗവതാ ധമ്മ’’ന്തിആദിവാദിനാ. അകതാനുധമ്മേനാതി അനുധമ്മോ വുച്ചതി ആപത്തിയാ അദസ്സനേ വാ അപ്പടികമ്മേ വാ പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ ധമ്മേന വിനയേന ഉക്ഖിത്തകസ്സ അനുലോമവത്തം ദിസ്വാ കതഓസാരണാ, സോ ഓസാരണസങ്ഖാതോ അനുധമ്മോ യസ്സ ന കതോ, അയം അകതാനുധമ്മോ നാമ, താദിസേന സദ്ധിന്തി അത്ഥോ. സമ്ഭുഞ്ജേയ്യ വാതി ആമിസസമ്ഭോഗം വാ ധമ്മസമ്ഭോഗം വാ കരേയ്യ. സംവസേയ്യ വാതി ഉപോസഥാദികം സങ്ഘകമ്മം കരേയ്യ. സഹ വാ സേയ്യം കപ്പേയ്യാതി നാനൂപചാരേപി ഏകച്ഛന്നേ നിപജ്ജേയ്യ. തത്ഥ ആമിസപരിഭോഗേ ഏകപ്പയോഗേന ബഹൂപി ദദതോ വാ ഗണ്ഹതോ വാ ഏകം പാചിത്തിയം, വിച്ഛിന്ദനേ സതി പയോഗേ പയോഗേ പാചിത്തിയം. ധമ്മസമ്ഭോഗേ പദാദീഹി ഉദ്ദിസന്തസ്സ വാ ഉദ്ദിസാപേന്തസ്സ വാ പദസോധമ്മേ വുത്തനയേന, സംവാസേ കമ്മപരിയോസാനവസേന, സഹസേയ്യായ ഏകസ്മിം നിപന്നേ ഇതരസ്സ നിപജ്ജനപ്പയോഗവസേന ആപത്തിപരിച്ഛേദോ വേദിതബ്ബോ.
സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ആരബ്ഭ അരിട്ഠേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം സമ്ഭുഞ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, ഉക്ഖിത്തകേ വേമതികസ്സ, അനുക്ഖിത്തകേ ഉക്ഖിത്തകസഞ്ഞിനോ ചേവ വേമതികസ്സ ച ദുക്കടം. ഉഭോസു അനുക്ഖിത്തകസഞ്ഞിസ്സ, ‘‘ഓസാരിതോ’’തി വാ ‘‘തം ദിട്ഠിം പടിനിസ്സട്ഠോ’’തി വാ ജാനന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അകതാനുധമ്മതാ, ജാനനാ, സമ്ഭോഗാദികരണന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനി, ഇദം പന പണ്ണത്തിവജ്ജം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.
ഉക്ഖിത്തസമ്ഭോഗസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൧൦. കണ്ടകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
ദസമേ സമണുദ്ദേസോതി സാമണേരോ. ചരാതി ഗച്ഛ. പിരേതി പര അമാമക. വിനസ്സാതി നസ്സ, യത്ഥ തം ന പസ്സാമ, തത്ഥ ഗച്ഛാതി വുത്തം ഹോതി. തഥാനാസിതന്തിഏത്ഥ സംവാസനാസനാ ലിങ്ഗനാസനാ ദണ്ഡകമ്മനാസനാതി തിസ്സോ നാസനാ. തത്ഥ ആപത്തിയാ അദസ്സനാദീസു ഉക്ഖേപനാ സംവാസനാസനാ നാമ. ദൂസകോ നാസേതബ്ബോ (പാരാ. ൬൬), മേത്തിയം ഭിക്ഖുനിം നാസേഥാതി (ചൂളവ. ൧൯൩; പാരാ. ൩൮൪) അയം ലിങ്ഗനാസനാ നാമ. ‘‘അജ്ജതഗ്ഗേ തേ, ആവുസോ സമണുദ്ദേസ, ന ചേവ സോ ഭഗവാ സത്ഥാ അപദിസിതബ്ബോ’’തി (പാചി. ൪൨൯) അയം ദണ്ഡകമ്മനാസനാ നാമ, അയം ഇധാധിപ്പേതാ. തേന വുത്തം ‘‘തഥാനാസിത’’ന്തി. ഉപലാപേയ്യാതി ‘‘പത്തം വാ ചീവരം വാ ഉദ്ദേസം വാ പരിപുച്ഛം വാ ദസ്സാമീ’’തി സങ്ഗണ്ഹേയ്യ. ഉപട്ഠാപേയ്യാതി ചുണ്ണമത്തികാദീനി സാദിയന്തോ തേന അത്തനോ ഉപട്ഠാനം കാരാപേയ്യ. സമ്ഭോഗസഹസേയ്യാ അനന്തരസിക്ഖാപദേ വുത്തനയാ ഏവ, തസ്മാ ആപത്തിപരിച്ഛേദോപേത്ഥ തസ്മിം വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ.
സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ കണ്ടകസമണുദ്ദേസഉപലാപനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസം അരിട്ഠസിക്ഖാപദേ വുത്തസദിസമേവാതി.
കണ്ടകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
സപ്പാണകവഗ്ഗോ സത്തമോ.