൬. സുരാപാനവഗ്ഗോ

൧. സുരാപാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സുരാപാനവഗ്ഗസ്സ പഠമേ സുരാമേരയപാനേതി ഏത്ഥ പിട്ഠാദീഹി കതം മജ്ജം സുരാ, പുപ്ഫാദീഹി കതോ ആസവോ മേരയം, തദുഭയമ്പി ബീജതോ പട്ഠായ കുസഗ്ഗേനാപി പിവതോ പയോഗേ പയോഗേ പാചിത്തിയം.

കോസമ്ബിയം സാഗതത്ഥേരം ആരബ്ഭ മജ്ജപിവനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, അമജ്ജേ മജ്ജസഞ്ഞിസ്സ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. അമജ്ജസഞ്ഞിസ്സ, അമജ്ജം മജ്ജവണ്ണഗന്ധരസം ലോണസോവീരകം വാ സുത്തം വാ പിവതോ, വാസഗ്ഗാഹാപനത്ഥം ഈസകം മജ്ജം പക്ഖിപിത്വാ സൂപാദീനി പചന്തി, തേസു സൂപസമ്പാകാദീസു, ആമലകരസാദീഹി അമജ്ജം മജ്ജസദിസം അരിട്ഠം കരോന്തി, തം പിവതോ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. മജ്ജഭാവോ, തസ്സ പാനഞ്ചാതി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനി, ഇദം പന ലോകവജ്ജം, അകുസലചിത്തം, തിവേദനന്തി.

സുരാപാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. അങ്ഗുലിപതോദകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദുതിയേ അങ്ഗുലിപതോദകേതി അങ്ഗുലീഹി ഉപകച്ഛകാദിഘട്ടനം വുച്ചതി, അപിച യേന കേനചി സരീരാവയവേന ഹസാധിപ്പായസ്സ ഉപസമ്പന്നം ഫുസതോ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ആരബ്ഭ അങ്ഗുലിപതോദകേന ഹസനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, അനുപസമ്പന്നേ തികദുക്കടം, ഇധ പന ഭിക്ഖുനീപി ഭിക്ഖുസ്സ, ഭിക്ഖു ച ഭിക്ഖുനിയാ അനുപസമ്പന്നോ ഏവ, കായപ്പടിബദ്ധാദീസു സബ്ബത്ഥ ദുക്കടമേവ. ന ഹസനാധിപ്പായസ്സ, സതി കരണീയേ ആമസതോ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഹസാധിപ്പായതാ, ഉപസമ്പന്നസ്സ കായേന കായാമസനന്തി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമപാരാജികസദിസാനേവാതി.

അങ്ഗുലിപതോദകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. ഹസധമ്മസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തതിയേ ഉദകേ ഹസധമ്മേതി ഉദകകീളാ വുച്ചതി. തസ്മാ യോ ഭിക്ഖു ഉപരിഗോപ്ഫകേ ഉദകേയേവ ഗച്ഛന്തോ ഹസാധിപ്പായോ നിമുജ്ജതി വാ ഉമ്മുജ്ജതി വാ, തസ്സ നിമുജ്ജനാദീനം അത്ഥായ ഓതരന്തസ്സ ഹത്ഥവാരേ പദവാരേ ദുക്കടം, നിമുജ്ജനുമ്മുജ്ജനേസു പയോഗേ പയോഗേ പാചിത്തിയം, നിമുജ്ജിത്വാ അന്തോഉദകേയേവ ഗച്ഛന്തസ്സ ഹത്ഥവാരപദവാരേസു, തരന്തസ്സ വാ യേന യേന അങ്ഗേന തരതി, തസ്സ തസ്സ പയോഗേ പയോഗേ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം സത്തരസവഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ഉദകേ കീളനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, ഉദകേ അഹസധമ്മേ ഹസധമ്മസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം, തഥാ നാവായ കീളതോ ഹത്ഥേന വാ പാദേന വാ കട്ഠേന വാ കഥലായ വാ ഉദകം പഹരതോ, ഭാജനഗതം ഉദകം വാ കഞ്ജികാദീനി വാ ചിക്ഖല്ലം വാ ഖിപനകീളായ കീളതോ ദുക്കടം. അത്ഥജോതകം പന അക്ഖരം ഛിന്ദിതും വട്ടതി. ന ഹസാധിപ്പായസ്സ, സതി കരണീയേ ഓതരിത്വാ നിമുജ്ജനാദീനി കരോന്തസ്സ, പാരം ഗച്ഛതോ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഉപരിഗോപ്ഫകതാ, ഹസാധിപ്പായേന കീളനന്തി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമപാരാജികസദിസാനീതി.

ഹസധമ്മസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. അനാദരിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ചതുത്ഥേ അനാദരിയേതി പുഗ്ഗലസ്സ വാ ധമ്മസ്സ വാ അനാദരകരണേ. തസ്മാ യോ ഭിക്ഖു ഉപസമ്പന്നേന പഞ്ഞത്തേന വുച്ചമാനോ തസ്സ വാ വചനം അകത്തുകാമതായ, തം വാ ധമ്മം അസിക്ഖിതുകാമതായ അനാദരിയം കരോതി, തസ്സ തസ്മിം അനാദരിയേ പാചിത്തിയം.

കോസമ്ബിയം ഛന്നത്ഥേരം ആരബ്ഭ അനാദരിയകരണവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, അനുപസമ്പന്നേ തികദുക്കടം, ഉപസമ്പന്നേന വാ അനുപസമ്പന്നേന വാ ‘‘ഇദം ന സല്ലേഖായ സംവത്തതീ’’തിആദിനാ നയേന അപഞ്ഞത്തേന വുച്ചമാനസ്സ അനാദരിയേപി ദുക്കടമേവ. പവേണിആഗതം പന ഉഗ്ഗഹം ഗഹേത്വാ ‘‘ഏവം അമ്ഹാകം ആചരിയാനം ഉഗ്ഗഹോ പരിപുച്ഛാ’’തി (പാചി. ൩൪൪) ഭണന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഉപസമ്പന്നസ്സ പഞ്ഞത്തേന വചനം, അനാദരിയകരണന്തി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനി, ഇദം പന ദുക്ഖവേദനന്തി.

അനാദരിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫. ഭിംസാപനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പഞ്ചമേ ഭിംസാപേയ്യാതി ഭിംസാപനത്ഥം രൂപാദീനി ഉപസംഹരേയ്യ, ഭയാനകകഥം വാ കഥേയ്യ. സോ പന ഭായതു വാ, മാ വാ, ഇതരസ്സ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ഭിംസാപനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം. അനുപസമ്പന്നേ തികദുക്കടം, ന ഭിംസാപേതുകാമസ്സ തഥാ കരോതോ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഉപസമ്പന്നതാ, തസ്സ ദസ്സനസവനവിസയേ ഭിംസാപേതുകാമതായ വായാമനന്തി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അനന്തരസിക്ഖാപദസദിസാനേവാതി.

ഭിംസാപനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. ജോതിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഛട്ഠേ വിസിബ്ബനാപേക്ഖോതി തപ്പിതുകാമോ. സമാദഹേയ്യാതി ജാലേയ്യ, അഞ്ഞത്ര തഥാരൂപപ്പച്ചയാതി പദീപുജ്ജാലനം വാ പത്തപചനാദീസു ജോതികരണം വാതി ഏവരൂപം പച്ചയം വിനാ. തത്രായം വിനിച്ഛയോ – സയം സമാദഹന്തസ്സ അരണിസണ്ഠാപനതോ പട്ഠായ യാവ ജാലാ ന ഉട്ഠഹതി, താവ സബ്ബപ്പയോഗേസു ദുക്കടം, ജാലുട്ഠാനേ പാചിത്തിയം. സമാദഹാപേന്തസ്സ ആണത്തിയാ ദുക്കടം, സകിം ആണത്തേന ബഹുമ്പി സമാദഹിതേ ഏകമേവ പാചിത്തിയം.

ഭഗ്ഗേസു സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ജോതിം സമാദഹിത്വാ വിസിബ്ബനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഗിലാനോ, അഞ്ഞത്ര തഥാരൂപപ്പച്ചയാ’’തി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അനുപഞ്ഞത്തിയോ, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, സാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, ഗിലാനസ്സ അഗിലാനസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം, തഥാ പടിലാതം ഉക്ഖിപന്തസ്സ, തഞ്ച അവിജ്ഝാതം ഉക്ഖിപിത്വാ യഥാഠാനേ ഠപേന്തസ്സ. വിജ്ഝാതം പന ജാലയതോ പാചിത്തിയമേവ. ഗിലാനസ്സ ഗിലാനസഞ്ഞിസ്സ, അഞ്ഞേന കതം വാ വീതച്ചിതങ്ഗാരം വാ വിസിബ്ബേന്തസ്സ, പദീപജോതികജന്താഘരാദികേ തഥാരൂപപ്പച്ചയേ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അഗിലാനതാ, അനുഞ്ഞാതകാരണാഭാവോ, വിസിബ്ബേതുകാമതാ, സമാദഹനന്തി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി സഞ്ചരിത്തേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബാനീതി.

ജോതിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. നഹാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സത്തമേ നഹായേയ്യാതി യോ ഭിക്ഖു മജ്ഝിമദേസേ നഹാനദിവസതോ പട്ഠായ അദ്ധമാസേ അപുണ്ണേ അഞ്ഞത്ര സമയാ ‘‘നഹായിസ്സാമീ’’തി ചുണ്ണം വാ മത്തികം വാ അഭിസങ്ഖരോതി, തസ്സ തതോ പട്ഠായ സബ്ബപ്പയോഗേസു ദുക്കടം, നഹാനപരിയോസാനേ പാചിത്തിയം. സമയേസു പരിവേണസമ്മജ്ജനമത്തമ്പി കമ്മസമയോ, അദ്ധയോജനം ഗന്തുകാമസ്സ, ഗച്ഛതോ, ഗതസ്സ വാ അദ്ധാനഗമനസമയോ, സരജേന വാതേന ഓകിണ്ണസ്സ ദ്വീസു വാ തീസു വാ ഉദകഫുസിതേസു കായേ പതിതേസു വാതവുട്ഠിസമയോതി വേദിതബ്ബോ. സേസം ഉത്താനമേവ.

രാജഗഹേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ന മത്തം ജാനിത്വാ നഹായനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര സമയാ’’തി അയമേത്ഥ ഛബ്ബിധാ അനുപഞ്ഞത്തി, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, അതിരേകദ്ധമാസേ ഊനകസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. അതിരേകസഞ്ഞിസ്സ, സമയേ വാ നഹായന്തസ്സ, യോ വാ നദീപാരം ഗച്ഛന്തോ വാലുകം ഉക്കിരിത്വാ കതആവാടേസുപി നഹായതി, തസ്സ, പച്ചന്തിമേ ജനപദേ സബ്ബേസം, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. മജ്ഝിമദേസോ, ഊനകദ്ധമാസേ നഹാനം, സമയാനം വാ നദീപാരഗമനസ്സ വാ ആപദാനം വാ അഭാവോതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനേവാതി.

നഹാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. ദുബ്ബണ്ണകരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അട്ഠമേ അലഭീതി ലഭോ, ലഭോ ഏവ ലാഭോ, കിം അലഭി? ചീവരം, കീദിസം? നവം, ഇതി ‘‘നവചീവരലാഭേനാ’’തി വത്തബ്ബേ അനുനാസികലോപം അകത്വാ നവംചീവരലാഭേനാതി വുത്തം, പടിലദ്ധനവചീവരേനാതി അത്ഥോ. മജ്ഝേ ഠിതപദദ്വയേ പനാതി നിപാതമത്തം. ഭിക്ഖുനാതി യേന ലദ്ധം, തസ്സ നിദസ്സനം, സേസം പദത്ഥതോ ഉത്താനമേവ. അയം പനേത്ഥ വിനിച്ഛയോ – നിവാസനപാരുപനുപഗം ചീവരം ലഭിത്വാ തസ്സ നിട്ഠിതരജനസ്സ യസ്മിം വാ തസ്മിം വാ പദേസേ കംസനീലേന വാ പത്തനീലേന വാ കദ്ദമേന വാ യേന കേനചി കാളകേന വാ മോരക്ഖിമണ്ഡലമങ്ഗുലപിട്ഠീനം അഞ്ഞതരപ്പമാണം കപ്പബിന്ദും ആദിയിത്വാ തം ചീവരം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം, അനാദിയിത്വാ പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ അത്തനോ ചീവരഅജാനനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, ആദിന്നേ അനാദിന്നസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. ആദിന്നസഞ്ഞിസ്സ, കപ്പേ നട്ഠേ, കപ്പകതോകാസേ ജിണ്ണേ, കപ്പകതേന അകപ്പകതേ സംസിബ്ബിതേ, പച്ഛാ ആരോപിതേസു അഗ്ഗളഅനുവാതപരിഭണ്ഡേസു തം പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. വുത്തപ്പകാരസ്സ ചീവരസ്സ അകതകപ്പകതാ, ന നട്ഠചീവരാദിതാ, നിവാസനം വാ പാരുപനം വാതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനി, ഇദം പന കിരിയാകിരിയന്തി.

ദുബ്ബണ്ണകരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. വികപ്പനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

നവമേ വികപ്പേത്വാതി ഏത്ഥ ദ്വേ വികപ്പനാ സമ്മുഖാവികപ്പനാ പരമ്മുഖാവികപ്പനാ ച. കഥം സമ്മുഖാവികപ്പനാ ഹോതി? ചീവരാനം ഏകബഹുഭാവം സന്നിഹിതാസന്നിഹിതഭാവഞ്ച ഞത്വാ ‘ഇമം ചീവര’ന്തി വാ ‘ഇമാനി ചീവരാനീ’തി വാ ‘ഏതം ചീവര’ന്തി വാ ‘ഏതാനി ചീവരാനീ’തി വാ വത്വാ ‘തുയ്ഹം വികപ്പേമീ’തി വത്തബ്ബം, അയമേകാ സമ്മുഖാവികപ്പനാ. ഏത്താവതാ നിധേതും വട്ടതി, പരിഭുഞ്ജിതും പന വിസ്സജ്ജേതും വാ അധിട്ഠാതും വാ ന വട്ടതി. ‘‘മയ്ഹം സന്തകം, മയ്ഹം സന്തകാനി പരിഭുഞ്ജ വാ വിസ്സജ്ജേഹി വാ യഥാപച്ചയം കരോഹീ’’തി (പാചി. ൩൭൪) ഏവം പന വുത്തേ പച്ചുദ്ധാരോ നാമ ഹോതി, തതോ പഭുതി പരിഭോഗാദയോപി വട്ടന്തി. അപരോ നയോ, തഥേവ ചീവരാനം ഏകബഹുഭാവം സന്നിഹിതാസന്നിഹിതഭാവഞ്ച ഞത്വാ തസ്സേവ ഭിക്ഖുനോ സന്തികേ ‘ഇമം ചീവര’ന്തി വാ ‘ഇമാനി ചീവരാനീ’തി വാ ‘ഏതം ചീവര’ന്തി വാ ‘ഏതാനി ചീവരാനീ’തി വാ വത്വാ പഞ്ചസു സഹധമ്മികേസു അഞ്ഞതരസ്സ അത്തനാ അഭിരുചിതസ്സ യസ്സ കസ്സചി നാമം ഗഹേത്വാ ‘‘തിസ്സസ്സ ഭിക്ഖുനോ വികപ്പേമീ’’തി വാ ‘‘തിസ്സായ ഭിക്ഖുനിയാ, സിക്ഖമാനായ, സാമണേരസ്സ, തിസ്സായ സാമണേരിയാ വികപ്പേമീ’’തി വാ വത്തബ്ബം, അയം അപരാപി സമ്മുഖാവികപ്പനാ. ഏത്താവതാ നിധേതും വട്ടതി, പരിഭോഗാദീസു ഏകമ്പി ന വട്ടതി. തേന പന ഭിക്ഖുനാ ‘‘തിസ്സസ്സ ഭിക്ഖുനോ സന്തകം…പേ… തിസ്സായ സാമണേരിയാ സന്തകം പരിഭുഞ്ജ വാ വിസ്സജ്ജേഹി വാ യഥാപച്ചയം കരോഹീ’’തി വുത്തേ പച്ചുദ്ധാരോ നാമ ഹോതി, തതോ പഭുതി പരിഭോഗാദയോപി വട്ടന്തി.

കഥം പരമ്മുഖാവികപ്പനാ ഹോതി? ചീവരാനം തഥേവ ഏകബഹുഭാവം സന്നിഹിതാസന്നിഹിതഭാവഞ്ച ഞത്വാ ‘ഇമം ചീവര’ന്തി വാ ‘ഇമാനി ചീവരാനീ’തി വാ ‘ഏതം ചീവര’ന്തി വാ ‘ഏതാനി ചീവരാനീ’തി വാ വത്വാ ‘‘തുയ്ഹം വികപ്പനത്ഥായ ദമ്മീ’’തി വത്തബ്ബം. തേന വത്തബ്ബോ ‘‘കോ തേ മിത്തോ വാ സന്ദിട്ഠോ വാ’’തി. തതോ ഇതരേന പുരിമനയേനേവ ‘തിസ്സോ ഭിക്ഖൂ’തി വാ…പേ… ‘തിസ്സാ സാമണേരീ’തി വാ വത്തബ്ബം. പുന തേന ഭിക്ഖുനാ ‘‘അഹം തിസ്സസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദമ്മീ’’തി വാ…പേ… ‘‘തിസ്സായ സാമണേരിയാ ദമ്മീ’’തി വാ വത്തബ്ബം, അയം പരമ്മുഖാവികപ്പനാ. ഏത്താവതാ നിധേതും വട്ടതി, പരിഭോഗാദീസു ഏകമ്പി ന വട്ടതി. തേന പന ഭിക്ഖുനാ ദുതിയസമ്മുഖാവികപ്പനായം വുത്തനയേനേവ ‘‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ സന്തകം പരിഭുഞ്ജ വാ വിസ്സജ്ജേഹി വാ യഥാപച്ചയം കരോഹീ’’തി വുത്തേ പച്ചുദ്ധാരോ നാമ ഹോതി, തതോ പഭുതി പരിഭോഗാദയോപി വട്ടന്തീതി. പത്തവികപ്പനായമ്പി ഏസേവ നയോ. ഇതി ഇമാസു ദ്വീസു വികപ്പനാസു യായ കായചി വികപ്പനായ പഞ്ചസു സഹധമ്മികേസു യസ്സ കസ്സചി ചീവരം വികപ്പേത്വാ വുത്തനയേന അകതപ്പച്ചുദ്ധാരം വാ യേന വിനയകമ്മം കതം, തസ്സ വാ വിസ്സാസേന അഗ്ഗഹേത്വാ പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഉപനന്ദം ആരബ്ഭ അപ്പച്ചുദ്ധാരണം പരിഭുഞ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, തം പന അധിട്ഠഹന്തസ്സ വാ വിസ്സജ്ജേന്തസ്സ വാ ദുക്കടം, തഥാ പച്ചുദ്ധാരണേ അപ്പച്ചുദ്ധാരണസഞ്ഞിസ്സ വേമതികസ്സ വാ. പച്ചുദ്ധാരണസഞ്ഞിസ്സ പന വിസ്സാസേന പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. സാമം വികപ്പിതസ്സ അപ്പച്ചുദ്ധാരോ, വികപ്പനുപഗചീവരതാ, പരിഭോഗോതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമകഥിനസദിസാനേവ, ഇദം പന കിരിയാകിരിയന്തി.

വികപ്പനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. അപനിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദസമേ പത്തന്തി അധിട്ഠാനുപഗം. ചീവരന്തി വികപ്പനുപഗം. നിസീദനം നാമ സദസം വുച്ചതി. സൂചിഘരം നാമ സസൂചികം വാ അസൂചികം വാ. കായബന്ധനം നാമ പട്ടികാ വാ സൂകരന്തകം വാ. അപനിധേയ്യാതി അപനേത്വാ നിദഹേയ്യ. ഹസാപേക്ഖോതി ഹസാധിപ്പായോ. പാചിത്തിയന്തി സയം അപനിധേന്തസ്സ പാചിത്തിയം, അഞ്ഞം ആണാപേന്തസ്സ ആണത്തിയാ ദുക്കടം, തേന അപനിഹിതേ ഇതരസ്സ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ആരബ്ഭ അപനിധാനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, സാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, അനുപസമ്പന്നേ തികദുക്കടം, വുത്തപ്പകാരാനി പന പത്താദീനി ഠപേത്വാ അഞ്ഞം പരിക്ഖാരം ഉപസമ്പന്നസ്സ വാ അനുപസമ്പന്നസ്സ വാ സന്തകം അപനിധേന്തസ്സ ദുക്കടമേവ. ദുന്നിക്ഖിത്തം പടിസാമേന്തസ്സ, ‘‘ധമ്മകഥം കത്വാ ദസ്സാമീ’’തി പടിസാമേന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഉപസമ്പന്നസ്സ സന്തകാനം പത്താദീനം അപനിധാനം, വിഹേസേതുകാമതാ വാ ഹസാധിപ്പായതാ വാതി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനീതി.

അപനിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സുരാപാനവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.