൪. ഭോജനവഗ്ഗോ

൧. ആവസഥസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഭോജനവഗ്ഗസ്സ പഠമേ അഗിലാനേനാതി അദ്ധയോജനമ്പി ഗന്തും സമത്ഥേന. ഏകോതി ഏകദിവസികോ. ആവസഥപിണ്ഡോതി ‘‘ഇമേസം വാ ഏത്തകാനം വാ’’തി ഏകം പാസണ്ഡം വാ, ‘‘ഏത്തകമേവാ’’തി ഏവം ഭത്തം വാ അനോദിസ്സ സാലാദീസു യത്ഥ കത്ഥചി പുഞ്ഞകാമേഹി പഞ്ഞത്തം ഭോജനം. ഭുഞ്ജിതബ്ബോതി ഏകകുലേന വാ നാനാകുലേഹി വാ ഏകതോ ഹുത്വാ ഏകസ്മിം വാ ഠാനേ, നാനാഠാനേസു വാ ‘‘അജ്ജ ഏകസ്മിം, സ്വേ ഏകസ്മി’’ന്തി ഏവം അനിയതട്ഠാനേ വാ പഞ്ഞത്തോ ഏകസ്മിം ഠാനേ ഏകദിവസമേവ ഭുഞ്ജിതബ്ബോ. തതോ ചേ ഉത്തരീതി ദുതിയദിവസതോ പട്ഠായ തസ്മിം വാ ഠാനേ അഞ്ഞസ്മിം വാ ഠാനേ തേസം സന്തകസ്സ പടിഗ്ഗഹണേ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ അനുവസിത്വാ ആവസഥപിണ്ഡഭുഞ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഗിലാനേനാ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, ഗിലാനസ്സ അഗിലാനസഞ്ഞിനോ വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. ഗിലാനസ്സ ഗിലാനസഞ്ഞിനോ, യോ ച സകിം ഭുഞ്ജതി, ഗച്ഛന്തോ വാ അന്തരാമഗ്ഗേ ഏകദിവസം, ഗതട്ഠാനേ ഏകദിവസം, പച്ചാഗന്തോപി അന്തരാമഗ്ഗേ ഏകദിവസം, ആഗതട്ഠാനേ ഏകദിവസം, ഗമിസ്സാമീ’തി ച ഭുഞ്ജിത്വാ നിക്ഖന്തോ കേനചി ഉപദ്ദവേന നിവത്തിത്വാ ഖേമഭാവം ഞത്വാ ഗച്ഛന്തോ പുന ഏകദിവസം ഭുഞ്ജതി, യസ്സ വാ സാമികാ നിമന്തേത്വാ ദേന്തി, യോ വാ ഭിക്ഖൂനംയേവ ഉദ്ദിസ്സ പഞ്ഞത്തം, ന യാവദത്ഥം പഞ്ഞത്തം, ഠപേത്വാ വാ പഞ്ച ഭോജനാനി അഞ്ഞം ഭുഞ്ജതി, തസ്സ ച, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ആവസഥപിണ്ഡതാ, അഗിലാനതാ, അനുവസിത്വാ പരിഭോജനന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസിക്ഖാപദസദിസാനീതി.

ആവസഥസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ഗണഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദുതിയേ ഗണഭോജനേതി ഗണസ്സ ഭോജനേ. ഇധ ച ഗണോതി ചത്താരോ വാ തതുത്തരി വാ ഭിക്ഖൂ, തേസം നിമന്തനതോ വാ വിഞ്ഞത്തിതോ വാ ലദ്ധേ ഓദനാദീനം പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരഭോജനേതി അത്ഥോ. തത്ഥായം വിനിച്ഛയോ – സചേ ഹി കോചി ചത്താരോ ഭിക്ഖൂ ഉപസങ്കമിത്വാ യേന കേനചി വേവചനേന വാ ഭാസന്തരേന വാ പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം നാമം ഗഹേത്വാ ‘‘ഓദനേന നിമന്തേമി, ഓദനം മേ ഗണ്ഹഥാ’’തിആദിനാ നയേന നിമന്തേതി, തേ ചേ ഏവം ഏകതോ വാ നാനാതോ വാ നിമന്തിതാ ഏകതോ വാ നാനാതോ വാ ഗന്ത്വാ ഏകതോ ഗണ്ഹന്തി, പച്ഛാ ഏകതോ വാ നാനാതോ വാ ഭുഞ്ജന്തി, ഗണഭോജനം ഹോതി. പടിഗ്ഗഹണമേവ ഹേത്ഥ പമാണം. സചേ ഓദനാദീനം നാമം ഗഹേത്വാ ഏകതോ വാ നാനാതോ വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ ച ഗന്ത്വാ ച ഏകതോ ഗണ്ഹന്തി, ഏവമ്പി ഗണഭോജനമേവ. തസ്സ ദുവിധസ്സാപി ഏവം പടിഗ്ഗഹണേ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ പാചിത്തിയം. ഗിലാനസമയാദീസു യദാ പാദാനമ്പി ഫലിതത്താ ന സക്കാ പിണ്ഡായ ചരിതും, അയം ഗിലാനസമയോ. അത്ഥതകഥിനാനം പഞ്ച മാസാ, ഇതരേസം കത്തികമാസോതി അയം ചീവരദാനസമയോ. യദാ യോ ചീവരേ കരിയമാനേ കിഞ്ചിദേവ ചീവരേ കത്തബ്ബം കമ്മം കരോതി, അയം ചീവരകാരസമയോ. യദാ അദ്ധയോജനമ്പി ഗന്തുകാമോ വാ ഹോതി ഗച്ഛതി വാ ഗതോ വാ, അയം അദ്ധാനഗമനസമയോ. നാവാഭിരുഹനസമയേപി ഏസേവ നയോ. യദാ ഗോചരഗാമേ ചത്താരോ ഭിക്ഖൂ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ന യാപേന്തി, അയം മഹാസമയോ. യദാ യോകോചി പബ്ബജിതോ ഭത്തേന നിമന്തേതി, അയം സമണഭത്തസമയോ, ഏതേസു സമയേസു ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി.

രാജഗഹേ ദേവദത്തം ആരബ്ഭ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര സമയാ’’തി അയമേത്ഥ സത്തവിധാ അനുപഞ്ഞത്തി, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, നഗണഭോജനേ ഗണഭോജനസഞ്ഞിസ്സ വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. നഗണഭോജനസഞ്ഞിസ്സ പന, യേ ച ദ്വേ തയോ ഏകതോ ഗണ്ഹന്തി, ബഹൂനം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ഏകതോ ഭുഞ്ജന്താനം, നിച്ചഭത്തികാദീസു, പഞ്ച ഭോജനാനി ഠപേത്വാ സബ്ബത്ഥ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഗണഭോജനതാ, സമയാഭാവോ, അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനേവാതി.

ഗണഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. പരമ്പരഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തതിയേ പരമ്പരഭോജനേതി ഗണഭോജനേ വുത്തനയേനേവ പഞ്ചഹി ഭോജനേഹി നിമന്തിതസ്സ യേന യേന പഠമം നിമന്തിതോ, തസ്സ തസ്സ ഭോജനതോ ഉപ്പടിപാടിയാ വാ അവികപ്പേത്വാ വാ പരസ്സ പരസ്സ ഭോജനേ. തസ്മാ യോ ഭിക്ഖു പഞ്ചസു സഹധമ്മികേസു അഞ്ഞതരസ്സ ‘‘മയ്ഹം ഭത്തപച്ചാസം തുയ്ഹം ദമ്മീ’’തി വാ ‘‘വികപ്പേമീ’’തി വാ ഏവം സമ്മുഖാ വാ ‘‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ ദമ്മീ’’തി (പാചി. ൨൨൬) വാ ‘‘വികപ്പേമീ’’തി വാ ഏവം പരമ്മുഖാവാ പഠമനിമന്തനം അവികപ്പേത്വാ പച്ഛാ നിമന്തിതകുലേ ലദ്ധഭിക്ഖതോ ഏകസിത്ഥമ്പി അജ്ഝോഹരതി, പാചിത്തിയം. സമയാ വുത്തനയാ ഏവ.

വേസാലിയം സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ അഞ്ഞത്ര നിമന്തിതഭോജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര സമയാ’’തി അയമേത്ഥ തിവിധാ അനുപഞ്ഞത്തി, പരിവാരേ പന വികപ്പനമ്പി ഗഹേത്വാ ‘‘ചതസ്സോ അനുപഞ്ഞത്തിയോ’’തി (പരി. ൮൬) വുത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, നപരമ്പരഭോജനേ പരമ്പരഭോജനസഞ്ഞിനോ വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. നപരമ്പരഭോജനസഞ്ഞിസ്സ പന, യോ ച സമയേ വാ വികപ്പേത്വാ വാ ഏകസംസട്ഠാനി വാ ദ്വേ തീണി നിമന്തനാനി ഏകതോ വാ കത്വാ ഭുഞ്ജതി, നിമന്തനപ്പടിപാടിയാ ഭുഞ്ജതി, സകലേന ഗാമേന വാ പൂഗേന വാ നിമന്തിതോ തേസു യത്ഥകത്ഥചി ഭുഞ്ജതി, നിമന്തിയമാനോ വാ ‘‘ഭിക്ഖം ഗഹേസ്സാമീ’’തി വദതി, തസ്സ, നിച്ചഭത്തികാദീസു, പഞ്ച ഭോജനാനി ഠപേത്വാ സബ്ബത്ഥ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. പരമ്പരഭോജനതാ, സമയാഭാവോ, അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമകഥിനസദിസാനേവ, ഇദം പന കിരിയാകിരിയന്തി.

പരമ്പരഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. കാണമാതാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ചതുത്ഥേ പൂവേഹീതി പഹേണകത്ഥായ പടിയത്തേഹി അതിരസകമോദകസക്ഖലികാദീഹി യേഹി കേഹിചി ഖജ്ജകേഹി. മന്ഥേഹീതി പാഥേയ്യത്ഥായ പടിയത്തേഹി യേഹി കേഹിചി സത്തുതിലതണ്ഡുലാദീഹി. ദ്വത്തിപത്തപൂരാതി മുഖവട്ടിയാ ഹേട്ഠിമലേഖം അനതിക്കന്താ ദ്വേ വാ തയോ വാ പത്തപൂരാ. തതോ ചേ ഉത്തരീതി സചേപി തതിയം പത്തം ഥൂപീകതം ഗണ്ഹാതി, മുഖവട്ടിയാ ഹേട്ഠിമലേഖതോ ഉപരിട്ഠിതപൂവഗണനായ പാചിത്തിയം. ദ്വത്തിപത്തപൂരേ പടിഗ്ഗഹേത്വാതി ഏത്ഥ യേന ദ്വേ ഗഹിതാ ഹോന്തി, തേന ബഹി ഭിക്ഖും ദിസ്വാ ‘‘ഏത്ഥ മയാ ദ്വേ പത്തപൂരാ ഗഹിതാ, ത്വം ഏകം ഗണ്ഹേയ്യാസീ’’തി വത്തബ്ബം, തേനാപി അഞ്ഞം പസ്സിത്വാ ‘‘പഠമം ആഗതേന ദ്വേ പത്തപൂരാ ഗഹിതാ, മയാ ഏകോ ഗഹിതോ, ത്വം മാ ഗണ്ഹീ’’തി വത്തബ്ബം. യേന പഠമം ഏകോ ഗഹിതോ, തസ്സാപി പരമ്പരാരോചനേ ഏസേവ നയോ. യേന പന സയമേവ തയോ ഗഹിതാ, തേന അഞ്ഞം ദിസ്വാ ‘‘മാ ഖോ ത്വം ഏത്ഥ പടിഗ്ഗണ്ഹീതി വത്തബ്ബം, അവദന്തസ്സ ദുക്കടം, തം സുത്വാ ഗണ്ഹന്തസ്സാപി ദുക്കടമേവ. തതോ നീഹരിത്വാ ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം സംവിഭജിതബ്ബന്തി ലദ്ധട്ഠാനതോ സബ്ബാസന്നം ആസനസാലം വാ വിഹാരം വാ യത്ഥ വാ പന നിബദ്ധം പടിക്കമതി, തത്ഥ ഗന്ത്വാ ഏകം പത്തപൂരം അത്തനോ ഠപേത്വാ സേസം ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ദാതബ്ബം. യഥാമിത്തം പന ദാതും ന ലബ്ഭതി. യേന ഏകോ ഗഹിതോ, ന തേന കിഞ്ചി അകാമാ ദാതബ്ബം, യഥാരുചി കാതബ്ബം.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ന മത്തം ജാനിത്വാ പടിഗ്ഗഹണവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, ഊനകദ്വത്തിപത്തപൂരേ അതിരേകസഞ്ഞിസ്സ വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. ഊനകസഞ്ഞിസ്സ പന, ന പഹേണകത്ഥായ ന പാഥേയ്യത്ഥായ വാ പടിയത്തം, തദത്ഥായ പടിയത്തസേസകം വാ, ഗമനേ വാ പടിപ്പസ്സദ്ധേ, ഞാതകപ്പവാരിതാനം വാ ദേന്താനം, അത്തനോ ധനേന ഗണ്ഹന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. വുത്തലക്ഖണപൂവമന്ഥതാ, അസേസകതാ, അപ്പടിപ്പസ്സദ്ധഗമനതാ, അനഞ്ഞാതകാദിതാ, അതിരേകപ്പടിഗ്ഗഹണന്തി ഇമാനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി, സമുട്ഠാനാദീനി സഞ്ചരിത്തസദിസാനേവാതി.

കാണമാതാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫. പഠമപവാരണാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പഞ്ചമേ ഭുത്താവീതി ഭുത്തവാ, യേന പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം സാസപമത്തമ്പി അജ്ഝോഹരിതം, സോ ഏവം വുച്ചതി. പവാരിതോതി ‘‘അസനം പഞ്ഞായതി, ഭോജനം പഞ്ഞായതി, ഹത്ഥപാസേ ഠിതോ അഭിഹരതി, പടിക്ഖേപോ പഞ്ഞായതീ’’തി (പാചി. ൨൩൯) ഏവം പാളിയം വുത്തപഞ്ചങ്ഗവസേന കതപ്പവാരണോ, കതപ്പടിക്ഖേപോതി അത്ഥോ. തത്ഥ യസ്മാ ‘‘അസനം പഞ്ഞായതീ’’തി ഇമിനാ വിപ്പകതഭോജനോ ‘പവാരിതോ’തി വുത്തോ. യോ ച വിപ്പകതഭോജനോ, തേന കിഞ്ചി ഭുത്തം, കിഞ്ചി അഭുത്തം, യഞ്ച ഭുത്തം, തം സന്ധായ ‘ഭുത്താവീ’തിപി സങ്ഖം ഗച്ഛതി. തസ്മാ ‘ഭുത്താവീ’തിവചനേന വിസും കിഞ്ചി അത്ഥസിദ്ധിം ന പസ്സാമ, ‘‘ദിരത്തതിരത്ത’’ന്തിആദീസു (പാചി. ൫൨) പന ദിരത്താദിവചനം വിയ പവാരിതപദസ്സ പരിവാരഭാവേന ബ്യഞ്ജനസിലിട്ഠതായ ചേതം വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം.

പവാരണങ്ഗേസു പന അസനം പഞ്ഞായതീതി വിപ്പകതഭോജനം ദിസ്സതി, തം ഭുഞ്ജമാനോ ചേസ പുഗ്ഗലോ ഹോതീതി അത്ഥോ. ഭോജനം പഞ്ഞായതീതി പവാരണപ്പഹോനകം ഭോജനം ദിസ്സതി, ഓദനാദീനം ചേ അഞ്ഞതരം പടിക്ഖിപിതബ്ബം ഭോജനം ഹോതീതി അത്ഥോ. ഹത്ഥപാസേ ഠിതോതി പവാരണപ്പഹോനകം ചേ ഭോജനം ഗണ്ഹിത്വാ ദായകോ അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥപ്പമാണേ ഓകാസേ ഠിതോ ഹോതീതി അത്ഥോ. അഭിഹരതീതി സോ ചേ ദായകോ തസ്സ തം ഭോജനം കായേന അഭിസംഹരതീതി അത്ഥോ. പടിക്ഖേപോ പഞ്ഞായതീതി പടിക്ഖേപോ ദിസ്സതി, തം ചേ അഭിഹടം സോ ഭിക്ഖു കായേന വാ വാചായ വാ പടിക്ഖിപതീതി അത്ഥോ. ഏവം പഞ്ചന്നം അങ്ഗാനം വസേന പവാരിതോ ഹോതി.

തത്രായം വിനിച്ഛയോ – ‘അസന’ന്തിആദീസു താവ യഞ്ച അസ്നാതി, യഞ്ച ഭോജനം ഹത്ഥപാസേ ഠിതേന അഭിഹടം പടിക്ഖിപതി, തം ഓദനോ കുമ്മാസോ സത്തു മച്ഛോ മംസന്തി ഇമേസം അഞ്ഞതരമേവ വേദിതബ്ബം. തത്ഥ ഓദനോ നാമ സാലി വീഹി യവോ ഗോധുമോ കങ്ഗു വരകോ കുദ്രൂസകോതി ഇമേസം സത്തന്നം ധഞ്ഞാനം തണ്ഡുലേ ഗഹേത്വാ ‘‘ഭത്തം പചാമാ’’തി വാ ‘‘യാഗും പചാമാ’’തി വാ യംകിഞ്ചി സന്ധായ പചന്തു, സചേ ഉണ്ഹം വാ സീതലം വാ ഭുഞ്ജന്താനം ഭോജനകാലേ ഗഹിതഗഹിതട്ഠാനേ ഓധി പഞ്ഞായതി, ഓദനോ ഹോതി, പവാരണം ജനേതി. യോ പന പായാസോ വാ അമ്ബിലയാഗു വാ ഉദ്ധനതോ ഓതാരിതമത്താ അബ്ഭുണ്ഹാ സക്കാ ഹോതി ആവിജ്ഝിത്വാ പിവിതും, സാ യസ്സ ഹത്ഥേന ഗഹിതോകാസേപി ഓധി ന പഞ്ഞായതി, പവാരണം ന ജനേതി. സചേ പന ഉസുമായ വിഗതായ ഘനഭാവം ഗച്ഛതി, ഓധിം ദസ്സേതി, പുന പവാരണം ജനേതി, പുബ്ബേ തനുകഭാവോ ന രക്ഖതി. സചേപി ബഹൂ പണ്ണഫലകളീരേ പക്ഖിപിത്വാ മുട്ഠിമത്താപി തണ്ഡുലാ പക്ഖിത്താ ഹോന്തി, ഭോജനകാലേ ചേ ഓധി പഞ്ഞായതി, പവാരണം ജനേതി. അയാഗുകേ നിമന്തനേ ‘‘യാഗും ദസ്സാമാ’’തി ഭത്തേ ഉദകകഞ്ജികഖീരാദീനി ആകിരിത്വാ ‘‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’’തി ദേന്തി, കിഞ്ചാപി തനുകാ ഹോതി, പവാരണം ജനേതിയേവ. സചേ പന പക്കുഥിതേസു ഉദകാദീസു പക്ഖിപിത്വാ പചിത്വാ ദേന്തി, യാഗുസങ്ഗഹമേവ ഗച്ഛതി. സചേ യാഗുയാപി സാസപമത്തമ്പി മച്ഛമംസക്ഖണ്ഡം വാ ന്ഹാരു വാ പക്ഖിത്തം ഹോതി, പവാരണം ജനേതി. ഠപേത്വാ സാനുലോമാനം വുത്തധഞ്ഞാനം തണ്ഡുലേ അഞ്ഞേഹി വേളുതണ്ഡുലാദീഹി വാ കന്ദമൂലഫലേഹി വാ യേഹി കേഹിചി കതഭത്തം പവാരണം ന ജനേതി. കുമ്മാസോ നാമ യവേഹി കതോ. അഞ്ഞേഹി പന മുഗ്ഗാദീഹി കതകുമ്മാസോ പവാരണം ന ജനേതി. സത്തു നാമ സത്ത ധഞ്ഞാനി ഭജ്ജിത്വാ കതോ. അന്തമസോ ഖരപാകഭജ്ജിതാനം വീഹീനം തണ്ഡുലേ കോട്ടേത്വാ കതചുണ്ണമ്പി കുണ്ഡകമ്പി സത്തുസങ്ഗഹമേവ ഗച്ഛതി. സമപാകഭജ്ജിതാനം പന ആതപസുക്ഖാനം കുണ്ഡകം വാ, യേ കേചി തണ്ഡുലാ വാ ലാജാ വാ, ലാജേഹി കതഭത്തസത്തുആദീനി വാ ന പവാരേന്തി. മച്ഛമംസേസു സചേ യാഗും പിവന്തസ്സ യാഗുസിത്ഥമത്താനേവ ദ്വേ മച്ഛക്ഖണ്ഡാനി വാ മംസക്ഖണ്ഡാനി വാ ഏകഭാജനേ വാ നാനാഭാജനേ വാ ദേന്തി, താനി ചേ അഖാദന്തോ അഞ്ഞം പവാരണപ്പഹോനകം യംകിഞ്ചി പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതി. തതോ ഏകം ഖാദിതം, ഏകം ഹത്ഥേ വാ പത്തേ വാ ഹോതി, സചേ അഞ്ഞം പടിക്ഖിപതി പവാരേതി. ദ്വേപി ഖാദിതാനി ഹോന്തി, മുഖേ സാസപമത്തമ്പി അവസിട്ഠം നത്ഥി, സചേപി അഞ്ഞം പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതി. യോ പന അകപ്പിയമംസം കുലദൂസനവേജ്ജകമ്മഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാരോചനസാദിതരൂപിയാദീഹി നിബ്ബത്തം അകപ്പിയഭോജനഞ്ച അഞ്ഞം കപ്പിയം വാ അകപ്പിയം വാ ഖാദന്തോ പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതി.

ഏവം യഞ്ച അസ്നാതി, യഞ്ച ഭോജനം ഹത്ഥപാസേ ഠിതേന അഭിഹടം പടിക്ഖിപന്തോ പവാരണം ജനേതി, തം ഞത്വാ ഇദാനി യഥാ ആപജ്ജതി, തസ്സ ജാനനത്ഥം അയം വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ – ‘‘അസനം ഭോജന’’ന്തി ഏത്ഥ താവ യേന ഏകസിത്ഥമ്പി അജ്ഝോഹടം ഹോതി, സോ സചേ പത്തമുഖഹത്ഥേസു യത്ഥകത്ഥചി ഭോജനേ സതി സാപേക്ഖോവ അഞ്ഞം വുത്തലക്ഖണം ഭോജനം പടിക്ഖിപതി, പവാരേതി. സചേ പന നിരപേക്ഖോ ഹോതി, യം പത്താദീസു അവസിട്ഠം, തം ന ച അജ്ഝോഹരിതുകാമോ, അഞ്ഞസ്സ വാ ദാതുകാമോ, അഞ്ഞത്ര വാ ഗന്ത്വാ ഭുഞ്ജിതുകാമോ, സോ പടിക്ഖിപന്തോപി ന പവാരേതി. ‘‘ഹത്ഥപാസേ ഠിതോ’’തി ഏത്ഥ പന സചേ ഭിക്ഖു നിസിന്നോ ഹോതി, ആനിസദസ്സ പച്ഛിമന്തതോ പട്ഠായ, സചേ ഠിതോ, പണ്ഹീനം അന്തതോ പട്ഠായ, സചേ നിപന്നോ, യേന പസ്സേന നിപന്നോ, തസ്സ പാരിമന്തതോ പട്ഠായ ദായകസ്സ നിസിന്നസ്സ വാ ഠിതസ്സ വാ നിപന്നസ്സ വാ ഠപേത്വാ പസാരിതഹത്ഥം യം ആസന്നതരം അങ്ഗം, തസ്സ ഓരിമന്തേന പരിച്ഛിന്ദിത്വാ അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥോ ‘ഹത്ഥപാസോ’തി വേദിതബ്ബോ. തസ്മിം ഠത്വാ അഭിഹടം പടിക്ഖിപന്തസ്സേവ പവാരണാ ഹോതി, ന തതോ പരം. ‘അഭിഹരതീ’തി ഹത്ഥപാസബ്ഭന്തരേ ഠിതോ ഗഹണത്ഥം ഉപനാമേതി. സചേ പന അനന്തരനിസിന്നോപി ഭിക്ഖു ഹത്ഥേ വാ ആധാരകേ വാ ഠിതം പത്തം അനഭിഹരിത്വാവ ‘‘ഭത്തം ഗണ്ഹഥാ’’തി വദതി, തം പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ നത്ഥി. ഭത്തപച്ഛിം ആനേത്വാ പുരതോ ഭൂമിയം ഠപേത്വാ ഏവം വുത്തേപി ഏസേവ നയോ. ഈസകം പന ഉദ്ധരിത്വാ വാ അപനാമേത്വാ വാ ‘ഗണ്ഹഥാ’തി വുത്തേ തം പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ഹോതി. ഭത്തപച്ഛിം ഗഹേത്വാ പരിവിസന്തസ്സ അഞ്ഞോ ‘‘അഹം ധാരേസ്സാമീ’’തി ഗഹിതമത്തമേവ കരോതി, പരിവേസകോയേവ പന തം ധാരേതി, തസ്മാ സാ അഭിഹടാവ ഹോതി, തതോ ദാതുകാമതായ ഗണ്ഹന്തം പടിക്ഖിപന്തസ്സ പവാരണാ ഹോതി. സചേ പന പരിവേസകേന ഫുട്ഠമത്താവ ഹോതി, ഇതരോവ നം ധാരേതി, തതോ ദാതുകാമതായ ഗണ്ഹന്തം പടിക്ഖിപന്തസ്സ പവാരണാ ന ഹോതി. കടച്ഛുനാ ഉദ്ധടേ പന ഹോതി, ദ്വിന്നം സമഭാരേപി പടിക്ഖിപന്തോ പവാരേതിയേവ. അനന്തരസ്സ ദിയ്യമാനേ ഇതരോ പത്തം പിദഹതി, അഞ്ഞസ്സ അഭിഹടം നാമ പടിക്ഖിത്തം ഹോതി, തസ്മാ പവാരണാ നത്ഥി. ‘പടിക്ഖേപോ’തി ഏത്ഥ വാചായ അഭിഹടേ പടിക്ഖേപോ ന രുഹതി, കായേന അഭിഹടം പന അങ്ഗുലിചലനാദിനാ കായവികാരേന വാ ‘‘അലം, മാ ദേഹീ’’തിആദിനാ വചീവികാരേന വാ പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ഹോതി.

ഏകോ സമംസകം രസം അഭിഹരതി, ‘‘രസം പടിഗ്ഗണ്ഹഥാ’’തി വദതി, തം സുത്വാ പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ നത്ഥി. ‘മംസരസ’ന്തി വുത്തേ പന പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ഹോതി. ‘‘ഇമം ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തേപി ഹോതിയേവ. മംസം വിസും കത്വാ ‘മംസരസ’ന്തി വുത്തേപി സചേ സാസപമത്തമ്പി ഖണ്ഡം അത്ഥി, പടിക്ഖിപതോ പവാരണാ ഹോതി. സചേ നത്ഥി, വട്ടതി. കളീരപനസാദീഹി മിസ്സേത്വാ മച്ഛമംസം പചന്തി, തം ഗഹേത്വാ ‘‘കളീരസൂപം ഗണ്ഹഥ, പനസബ്യഞ്ജനം ഗണ്ഹഥാ’’തി വദതി, ഏവമ്പി ന പവാരേതി. കസ്മാ? അപവാരണാരഹസ്സ നാമേന വുത്തത്താ. ‘‘മച്ഛമംസം ബ്യഞ്ജന’’ന്തി വാ ‘‘ഇമം ഗണ്ഹഥാ’’തി വാ വുത്തേ പന പവാരേതി, അയമേത്ഥ സങ്ഖേപോ, വിത്ഥാരോ പന സമന്തപാസാദികായം വുത്തോ. ഗമനാദീസു പന യസ്മിം ഇരിയാപഥേ പവാരേതി, തം അവികോപേന്തേനേവ ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

അനതിരിത്തന്തി ന അതിരിത്തം, ന അധികന്തി അത്ഥോ. തം പന കപ്പിയകതാദീഹി സത്തഹി വിനയകമ്മാകാരേഹി അകതം വാ ഗിലാനസ്സ അനധികം വാ ഹോതി. തസ്മാ പദഭാജനേ (പാചി. ൨൩൯) ‘അകപ്പിയകത’ന്തിആദി വുത്തം, തത്ഥ യം ഫലം വാ കന്ദമൂലാദി വാ പഞ്ചഹി സമണകപ്പിയേഹി കപ്പിയം അകതം, യഞ്ച അകപ്പിയമംസം വാ അകപ്പിയഭോജനം വാ, ഏതം അകപ്പിയം നാമ, തം അകപ്പിയം ‘‘അലമേതം സബ്ബ’’ന്തി ഏവം അതിരിത്തം കതം അകപ്പിയകതന്തി വേദിതബ്ബം. അപ്പടിഗ്ഗഹിതകതന്തി ഭിക്ഖുനാ അപ്പടിഗ്ഗഹിതംയേവ പുരിമനയേന അതിരിത്തം കതം. അനുച്ചാരിതകതന്തി കപ്പിയം കാരേതും ആഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഈസകമ്പി അനുക്ഖിത്തം വാ അനപനാമിതം വാ കതം. അഹത്ഥപാസേ കതന്തി കപ്പിയം കാരേതും ആഗതസ്സ ഹത്ഥപാസതോ ബഹി ഠിതേന കതം. അഭുത്താവിനാ കതന്തി യോ അതിരിത്തം കരോതി, തേന പവാരണപ്പഹോനകം ഭോജനം അഭുത്തേന കതം. ഭുത്താവിനാ പവാരിതേന ആസനാ വുട്ഠിതേന കതന്തി ഇദം ഉത്താനമേവ. ‘‘അലമേതം സബ്ബ’’ന്തി അവുത്തന്തി വചീഭേദം കത്വാ ഏവം അവുത്തം ഹോതി. ഇതി ഇമേഹി സത്തഹി വിനയകമ്മാകാരേഹി യം അതിരിത്തം കപ്പിയം അകതം, യഞ്ച പന ന ഗിലാനാതിരിത്തം, തദുഭയമ്പി അനതിരിത്തം. അതിരിത്തം പന തസ്സേവ പടിപക്ഖനയേന വേദിതബ്ബം.

അപിചേത്ഥ ഭുത്താവിനാ കതം ഹോതീതി (പാചി. ൨൩൯) അന്തമസോ അനന്തരനിസിന്നസ്സ പത്തതോ ഏകമ്പി സിത്ഥം വാ മംസഹീരം വാ ഖാദിത്വാ കതമ്പി ഭുത്താവിനാ കതം ഹോതി, യോ പാതോവ ഏവം ഭുത്താവീ പവാരിതോ നിസീദതിയേവ, സോ ഉപകട്ഠേപി കാലേ അഭിഹടം പിണ്ഡം ഭിക്ഖുനാ ഉപനീതം കപ്പിയം കാതും ലഭതി. സചേ പന തസ്മിം കപ്പിയേ കതേ ഭുഞ്ജന്തസ്സ അഞ്ഞം ആമിസം ആകിരന്തി, തം സോ പുന കാതും ന ലഭതി. യഞ്ഹി അകതം, തം കാതബ്ബം. യേന ച അകതം, തേന ച കാതബ്ബന്തി (പാചി. അട്ഠ. ൨൩൮-൯) വുത്തം, തസ്മാ തസ്മിം ഭാജനേ കരിയമാനേ പഠമകതേന സദ്ധിം കതം ഹോതീതി തം കാതും ന വട്ടതി. അഞ്ഞസ്മിം പന ഭാജനേ തേന വാ അഞ്ഞേന വാ കാതും വട്ടതി. ഏവം കതം പഠമകതേന മിസ്സേത്വാപി ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി, ന കേവലഞ്ച തസ്സ യേന പന കതം, തം ഠപേത്വാ അഞ്ഞേസം പവാരിതാനമ്പി ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. യഥാ പന അകതേന മിസ്സം ന ഹോതി, ഏവം മുഖഞ്ച ഹത്ഥഞ്ച സുദ്ധം കത്വാ ഭുഞ്ജിതബ്ബം. ഗിലാനാതിരിത്തം പന ന കേവലം ഗിലാനസ്സ ഭുത്താവസേസമേവ, അഥ ഖോ യംകിഞ്ചി ഗിലാനം ഉദ്ദിസ്സ ‘‘അജ്ജ വാ സ്വേ വാ യദാ വാ ഇച്ഛതി, തദാ ഖാദിസ്സതീ’’തി ആഹടം, തം സബ്ബം ‘ഗിലാനാതിരിത്ത’ന്തി വേദിതബ്ബം. ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാതി യംകിഞ്ചി യാവകാലികം. ഖാദേയ്യ വാ ഭുഞ്ജേയ്യ വാ പാചിത്തിയന്തി ഏത്ഥ വുത്തനയേന പവാരിതസ്സ അനതിരിത്തം യംകിഞ്ചി ആമിസം അജ്ഝോഹരണത്ഥായ പടിഗ്ഗണ്ഹതോ ഗഹണേ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ അഞ്ഞത്ര ഭുഞ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അനതിരിത്ത’’ന്തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, യാമകാലികാദീനി ആഹാരത്ഥായ ഗണ്ഹതോ, നിരാമിസാനി അജ്ഝോഹരതോ ച ദുക്കടം, തഥാ അതിരിത്തേ അനതിരിത്തസഞ്ഞിനോ ചേവ വേമതികസ്സ ച. അതിരിത്തസഞ്ഞിനോ പന, ‘‘അതിരിത്തം കാരാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി ഗണ്ഹന്തസ്സ, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ ഗണ്ഹന്തസ്സ, യാമകാലികാദീനി തേസം അനുഞ്ഞാതപരിഭോഗവസേന നിരാമിസാനി പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. പവാരിതഭാവോ, ആമിസസ്സ അനതിരിത്തതാ, കാലേന അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമകഥിനസദിസാനേവ, ഇദം പന കിരിയാകിരിയന്തി.

പഠമപവാരണാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. ദുതിയപവാരണാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഛട്ഠേ അഭിഹട്ഠും പവാരേയ്യാതി അഭിഹരിത്വാ ‘‘ഹന്ദ, ഭിക്ഖു ഖാദ വാ ഭുഞ്ജ വാ’’തി ഏവം പവാരേയ്യ. ജാനന്തി സുത്വാ വാ ദിസ്വാ വാ തസ്സ പവാരിതഭാവം ജാനന്തോ. ആസാദനാപേക്ഖോതി ആസാദനം ചോദനം മങ്കുകരണഭാവം അപേക്ഖമാനോ. ഭുത്തസ്മിം പാചിത്തിയന്തി ഏത്ഥ അഭിഹാരേ താവ ദുക്കടം, സചേ സോ തം ഗണ്ഹാതി, പുന അഭിഹാരകസ്സ ദുക്കടം, തസ്മിം പന ഭുഞ്ജന്തേ അഭിഹാരകസ്സ തസ്സ അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ദുക്കടം, ഭോജനപരിയോസാനേ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ അനതിരിത്തേന ഭോജനേന അഭിഹട്ഠും പവാരണാവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, പവാരിതേ പവാരിതസഞ്ഞിനോ പാചിത്തിയം. വേമതികസ്സ, യാമകാലികാദീനി ആഹാരത്ഥായ അഭിഹരന്തസ്സ, തേസഞ്ച പടിഗ്ഗഹണഅജ്ഝോഹാരേസു, അപ്പവാരിതേ ച പവാരിതസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ ച ദുക്കടം. അപ്പവാരിതസഞ്ഞിസ്സ പന, യോ ച അതിരിത്തം കാരാപേത്വാ ദേതി, ‘‘കാരാപേത്വാ വാ ഭുഞ്ജാഹീ’’തി ദേതി, യോ വാ ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായ ഹരന്തോ ഗച്ഛാഹീ’’തി ദേതി, യോ ച യാമകാലികാദീനി ‘‘സതി പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജാഹീ’’തി ദേതി, തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. പവാരിതതാ, പവാരിതസഞ്ഞിതാ, ആസാദനാപേക്ഖതാ, അനതിരിത്തേന അഭിഹട്ഠും പവാരണതാ, ഭോജനപരിയോസാനന്തി ഇമാനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനി, ഇദം പന ദുക്ഖവേദനന്തി.

ദുതിയപവാരണാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. വികാലഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സത്തമേ വികാലേതി വിഗതേ കാലേ, മജ്ഝന്ഹികാതിക്കമനതോ യാവ അരുണുഗ്ഗമനാതി അധിപ്പായോ. തസ്മാ യോ ഭിക്ഖു ഏതസ്മിം അന്തരേ യംകിഞ്ചി വനമൂലഫലം ഉപാദായ ആമം വാ പക്കം വാ ആമിസസങ്ഖേപഗതം ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ അജ്ഝോഹരണത്ഥായ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, തസ്സ പടിഗ്ഗഹണേ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ പാചിത്തിയം.

രാജഗഹേ സത്തരസവഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ വികാലേ ഭോജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, യാമകാലികാദീനി ആഹാരത്ഥായ പടിഗ്ഗഹണഅജ്ഝോഹാരേസു, കാലേ വികാലസഞ്ഞിസ്സ, വേമതികസ്സ ച ദുക്കടം, കാലേ കാലസഞ്ഞിസ്സ യാമകാലികാദീനി സതി പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, രോമട്ഠകസ്സ രോമട്ഠം, ന ച ഭിക്ഖവേ ബഹിമുഖദ്വാരാ നീഹരിത്വാ അജ്ഝോഹരിതബ്ബ’’ന്തി (ചൂളവ. ൨൭൩) അനുഞ്ഞാതനയേന രോമട്ഠകസ്സാപി അനാപത്തി. വികാലതാ, യാവകാലികതാ, അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനീതി.

വികാലഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. സന്നിധികാരകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അട്ഠമേ സന്നിധികാരകന്തി കാരോ കരണം കിരിയാതി അത്ഥതോ ഏകം, സന്നിധി കാരോ അസ്സാതി സന്നിധികാരം, സന്നിധികാരമേവ സന്നിധികാരകം, പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഏകരത്തിം വീതിനാമിതസ്സേതം നാമം. തസ്മാ ഏവം സന്നിധികതം യംകിഞ്ചി യാവകാലികം വാ യാമകാലികം വാ ‘അജ്ഝോഹരിസ്സാമീ’തി ഗണ്ഹന്തസ്സ പടിഗ്ഗഹണേ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ പാചിത്തിയം. സചേപി പത്തോ ദുദ്ധോതോ ഹോതി, യം അങ്ഗുലിയാ ഘംസന്തസ്സ ലേഖാ പഞ്ഞായതി, ഗണ്ഠികപത്തസ്സ വാ ഗണ്ഠികന്തരേ സ്നേഹോ പവിട്ഠോ ഹോതി, യോ ഉണ്ഹേ ഓതാപേന്തസ്സ പഗ്ഘരതി, ഉണ്ഹയാഗുയാ വാ ഗഹിതായ സന്ദിസ്സതി, താദിസേ പത്തേപി പുനദിവസേ ഭുഞ്ജന്തസ്സ പാചിത്തിയം. യം പന ഭിക്ഖു നിരപേക്ഖോ സാമണേരാനം പരിച്ചജിത്വാ തേഹി നിഹിതം ലഭിത്വാ ഭുഞ്ജതി, തം വട്ടതി. സയം പടിഗ്ഗഹേത്വാ അപരിച്ചത്തമേവ ഹി ദുതിയദിവസേ കപ്പിയഭോജനം ഭുഞ്ജന്തസ്സ പാചിത്തിയം. അകപ്പിയേസു പന മനുസ്സമംസേ ഥുല്ലച്ചയേന സദ്ധിം പാചിത്തിയം, സേസേസു പന ദുക്കടേന സദ്ധിം. യാമകാലികം സതി പച്ചയേ അജ്ഝോഹരതോ പാചിത്തിയം, ആഹാരത്ഥായ അജ്ഝോഹരതോ ദുക്കടേന സദ്ധിം. യോ പന പവാരിതോ ഹുത്വാ അനതിരിത്തകതം അജ്ഝോഹരതി, തസ്സ സബ്ബവികപ്പേസു അപരമ്പി പാചിത്തിയം വഡ്ഢതി. സചേ വികാലേ അജ്ഝോഹരതി, അനതിരിത്തപച്ചയാ സബ്ബവികപ്പേസു അനാപത്തി, സതി പച്ചയേ വികാലപച്ചയാ യാമകാലികാദീസു ച അനാപത്തി. അവസേസേസു വികാലപച്ചയാ പാചിത്തിയം വഡ്ഢതിയേവ. ഭിക്ഖുസ്സ പന സന്നിധി ഭിക്ഖുനിയാ വട്ടതി, ഭിക്ഖുനിയാ ച സന്നിധി ഭിക്ഖുസ്സ വട്ടതി, ഭിക്ഖുനിക്ഖന്ധകേ (ചൂളവ. ൪൨൧-൪൨൨) അനുഞ്ഞാതത്താ വട്ടതീതി.

സാവത്ഥിയം ആയസ്മന്തം ബേലട്ഠസീസം ആരബ്ഭ സന്നിധികാരകഭോജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, സത്താഹകാലിക യാവജീവികാനം പന ആഹാരത്ഥായ പടിഗ്ഗഹണേ അജ്ഝോഹാരേ ച ദുക്കടം. യഥാ ചേതാനി ആഹാരത്ഥായ ന കപ്പന്തി, ഏവം യാവകാലികാദീഹി സംസട്ഠാനിപി, വുത്തഞ്ഹേതം ‘‘യാവകാലികേന, ഭിക്ഖവേ, യാമകാലികം തദഹുപടിഗ്ഗഹിതം കാലേ കപ്പതി, വികാലേ ന കപ്പതീ’’തിആദി (മഹാവ. ൩൦൫). തസ്മാ സചേപി തം തം തേന തേന സദ്ധിം സംസട്ഠം ലഭതി, സചേ അസമ്ഭിന്നരസം വാ ഹോതി സുധോതം വാ, യഥാ ഇതരേന സംസഗ്ഗോ ന പഞ്ഞായതി, അത്തനോ കാലാനുരൂപേന പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി.

സചേ പന സമ്ഭിന്നരസം വാ ഹോതി ദുദ്ധോതം വാ, ന വട്ടതി. യാവകാലികഞ്ഹി അത്തനാ സദ്ധിം സമ്ഭിന്നരസാനി തീണിപി യാമകാലികാദീനി അത്തനോ സഭാവം ഉപനേതി, യാമകാലികം ദ്വേപി സത്താഹകാലികാദീനി അത്തനോ സഭാവം ഉപനേതി, സത്താഹകാലികം യാവജീവികമേവ അത്തനോ സഭാവം ഉപനേതി. തസ്മാ തേന തദഹുപടിഗ്ഗഹിതേന സദ്ധിം തദഹുപടിഗ്ഗഹിതം വാ പുരേ പടിഗ്ഗഹിതം വാ യാവജീവികം സത്താഹം കപ്പതി, ദ്വീഹപ്പടിഗ്ഗഹിതേന ഛാഹം, തീഹപ്പടിഗ്ഗഹിതേന പഞ്ചാഹം…പേ… സത്താഹപ്പടിഗ്ഗഹിതേന തദഹേവ കപ്പതീതി വേദിതബ്ബം. തസ്മായേവ ഹി ‘‘സത്താഹകാലികേന, ഭിക്ഖവേ, യാവജീവികം തദഹുപടിഗ്ഗഹിത’’ന്തി അവത്വാ ‘‘പടിഗ്ഗഹിതം സത്താഹം കപ്പതീ’’തി വുത്തം. കാലയാമസത്താഹാതിക്കമേസു ചേത്ഥ വികാലഭോജന സന്നിധിഭേസജ്ജസിക്ഖാപദാനം വസേന ആപത്തിയോ വേദിതബ്ബാ, ഇമേസു പന ചതൂസു കാലികേസു യാവകാലികം യാമകാലികന്തി ഇമമേവ ദ്വയം അന്തോവുട്ഠഞ്ചേവ സന്നിധികാരകഞ്ച, സത്താഹകാലികം യാവജീവികഞ്ച അകപ്പിയകുടിയം നിക്ഖിപിതുമ്പി വട്ടതി, സന്നിധിമ്പി ന ജനേതി. അകപ്പിയകുടിയം അന്തോവുട്ഠേന പന തേന സദ്ധിം ഇതരദ്വയം തദഹുപടിഗ്ഗഹിതമ്പി ന വട്ടതി, മുഖസന്നിധി നാമ ഹോതി, മഹാപച്ചരിയം പന അന്തോവുട്ഠം ഹോതീതി വുത്തം. തത്ഥ നാമമത്തമേവ നാനാകരണം, ആപത്തി പന ദുക്കടമേവ. തത്ഥ അകപ്പിയകുടി നാമ സങ്ഘസ്സ വാ ഉപസമ്പന്നപുഗ്ഗലസ്സ വാ സന്തകം വസനത്ഥായ കതഗേഹം, തത്ഥ സഹസേയ്യപ്പഹോനകേ പദേസേ വുട്ഠം യാവകാലികഞ്ച യാമകാലികഞ്ച സങ്ഘികം വാ ഉപസമ്പന്നപുഗ്ഗലസ്സ വാ സന്തകം അന്തോവുട്ഠം നാമ ഹോതി, തത്ഥ പക്കം അന്തോപക്കം നാമ, യത്ഥ കത്ഥചി പന സയം പക്കം സാമം പക്കം നാമ, തം സബ്ബം അനജ്ഝോഹരണീയം. തേന തേന സദ്ധിം സംസട്ഠമ്പി തംഗതികമേവ, സബ്ബം അജ്ഝോഹരന്തസ്സ ദുക്കടം. തസ്മാ അന്തോവുട്ഠഅന്തോപക്കമോചനത്ഥം ഭഗവതാ ചതസ്സോ കപ്പിയഭൂമിയോ (മഹാവ. ൨൯൫) അനുഞ്ഞാതാ, താസം വിനിച്ഛയോ സമന്തപാസാദികായം (മഹാവ. അട്ഠ. ൨൯൫) വുത്തോ. യത്ഥ പനേതാ ന സന്തി, തത്ഥ അനുപസമ്പന്നസ്സ സന്തകം കത്വാ പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. സാമം പാകമ്പി പുനപാകം വട്ടതി, അസന്നിധികാരകേ സന്നിധികാരകസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. അസന്നിധികാരകസഞ്ഞിനോ, യാവകാലികാദീനി തീണി നിദഹിത്വാ സകം സകം കാലം അനതിക്കമിത്വാ, യാവജീവികം സദാപി സതി പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ആമിസം, സന്നിധിഭാവോ, തസ്സ അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനേവാതി.

സന്നിധികാരകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. പണീതഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

നവമേ പണീതഭോജനാനീതി പണീതസംസട്ഠാനി സത്തധഞ്ഞനിബ്ബത്താനി ഭോജനാനി. യഥാ ഹി ആജഞ്ഞയുത്തോ രഥോ ‘ആജഞ്ഞരഥോ’തി വുച്ചതി, ഏവമിധാപി പണീതസംസട്ഠാനി ഭോജനാനി പണീതഭോജനാനീതി. യേഹി പന പണീതേഹി സംസട്ഠാനി, താനി ‘പണീതഭോജനാനീ’തി വുച്ചന്തി, തേസം പഭേദദസ്സനത്ഥം സേയ്യഥിദം സപ്പി നവനീതന്തിആദിമാഹ, തത്ഥ സപ്പിആദീനി ഭേസജ്ജസിക്ഖാപദേ (കങ്ഖാ. അട്ഠ. ഭേസജ്ജസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) വുത്തലക്ഖണേനേവ വേദിതബ്ബാനി. മച്ഛാദീസു പന സബ്ബോപി ‘ഓദകോ’തി (പാചി. ൨൬൦) വുത്തലക്ഖണോ മച്ഛോ മച്ഛോയേവ. യേസം പന മംസം കപ്പതി, തേസം മംസഞ്ച ഖീരദധീനി ച ഇധാധിപ്പേതാനി. ഏവരൂപാനി പണീതഭോജനാനീതി യാനി ഏതേഹി സപ്പിആദീഹി സംസട്ഠത്താ ‘പണീതഭോജനാനീ’തി വുച്ചന്തി, തഥാരൂപാനി പണീതഭോജനാനി. അഗിലാനോതി യസ്സ തേഹി വിനാപി ഫാസു ഹോതി. അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാതി ഏത്ഥ പന യോ അഗിലാനോ സുദ്ധാനി സപ്പിആദീനി ഭേസജ്ജത്ഥായ വിഞ്ഞാപേതി, സോ മഹാനാമസിക്ഖാപദേന (പാചി. ൩൦൩) കാരേതബ്ബോ, മച്ഛാദീനി ചത്താരി വിഞ്ഞാപേന്തോ സൂപോദനവിഞ്ഞത്തിയാ (പാചി. ൬൧൨-൬൧൩) കാരേതബ്ബോ, സപ്പിആദീഹി സംസട്ഠഭോജനാനി വിഞ്ഞാപേന്തോ ഇമിനാ കാരേതബ്ബോ. തത്രായം വിനിച്ഛയോ – ‘‘സപ്പിനാ ഭത്തം ദേഹി, സപ്പിം ആകിരിത്വാ ദേഹി, സപ്പിമിസ്സകം കത്വാ ദേഹി, സഹ സപ്പിനാ ദേഹി, സപ്പിഞ്ച ഭത്തഞ്ച ദേഹീ’’തി ഏവം വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ താവ വിഞ്ഞത്തിയാ ദുക്കടം, പടിഗ്ഗഹണേ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹരണേ അജ്ഝോഹരണേ പാചിത്തിയം. ‘‘സപ്പിഭത്തം ദേഹീ’’തി വുത്തേ പന യസ്മാ സാലിഭത്തം വിയ സപ്പിഭത്തം നാമ നത്ഥി, തസ്മാ സൂപോദനവിഞ്ഞത്തിയാ ദുക്കടമേവ ഹോതി. സചേ പന ‘‘സപ്പിനാ ഭത്തം ദേഹീ’’തി വുത്തേ ഭത്തം ദത്വാ ‘‘സപ്പിം കത്വാ ഭുഞ്ജാഹീ’’തി നവനീതഖീരാദീനി വാ കപ്പിയഭണ്ഡം വാ ദേതി ‘‘ഇമിനാ സപ്പിം ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജാഹീ’’തി, യഥാവത്ഥുകമേവ. ‘‘ഗോസപ്പിനാ ഭത്തം ദേഹീ’’തി വുത്തേ പന ഗോസപ്പിം വാ ദേതു, തസ്മിം അസതി പുരിമനയേന നവനീതാദീനി വാ, ഗാവിംയേവ വാ ദേതു ‘‘ഇതോ സപ്പിനാ ഭുഞ്ജാഹീ’’തി, യഥാവത്ഥുകമേവ. സചേ പന ‘‘ഗോസപ്പിനാ ദേഹീ’’തി യാചിതോ അജികാസപ്പിആദീഹി ദേതി, വിസങ്കേതം. ഏവഞ്ഹി സതി അഞ്ഞം യാചിതേന അഞ്ഞം ദിന്നം നാമ ഹോതി, തസ്മാ അനാപത്തി, ഏസ നയോ ‘‘അജികാസപ്പിനാ ദേഹീ’’തിആദീസുപി. ‘‘കപ്പിയസപ്പിനാ ദേഹീ’’തി വുത്തേ അകപ്പിയസപ്പിനാ ദേതി, വിസങ്കേതമേവ. ‘‘അകപ്പിയസപ്പിനാ ദേഹീ’’തി വുത്തേ അകപ്പിയസപ്പിനാവ ദേതി, പടിഗ്ഗഹണേപി പരിഭോഗേപി ദുക്കടമേവ. ഇമിനാ നയേന സബ്ബപദേസു വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ. സചേ പന സബ്ബേഹിപി സപ്പിആദീഹി ഏകട്ഠാനേ വാ നാനാട്ഠാനേ വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ പടിലദ്ധം ഏകതോ സമ്ഭിന്നരസം കത്വാ തതോ കുസഗ്ഗേന ഏകബിന്ദുമ്പി അജ്ഝോഹരതി, നവ പാചിത്തിയാനി.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ പണീതഭോജനവിഞ്ഞത്തിവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഗിലാനോ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, ഗിലാനസ്സ അഗിലാനസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. ഗിലാനസഞ്ഞിസ്സ, ഗിലാനകാലേ വിഞ്ഞാപേത്വാ അഗിലാനസ്സ ഭുഞ്ജതോ, ഗിലാനസ്സ സേസകേ, ഞാതകപ്പവാരിതട്ഠാനതോ, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ വിഞ്ഞത്തേ, അത്തനോ ധനേന ഗഹിതേ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. പണീതഭോജനതാ, അഗിലാനതാ, കതവിഞ്ഞത്തിയാ പടിലാഭോ, അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. അദ്ധാനസമുട്ഠാനം, കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

പണീതഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. ദന്തപോനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദസമേ അദിന്നന്തി കായേന വാ കായപ്പടിബദ്ധേന വാ ഗണ്ഹന്തസ്സ ഹത്ഥപാസേ ഠത്വാ കായകായപ്പടിബദ്ധനിസ്സഗ്ഗിയാനം അഞ്ഞതരേന ന ദിന്നം, അപ്പടിഗ്ഗഹിതകസ്സേതം നാമം. അപ്പടിഗ്ഗഹിതകഞ്ഹി ഭിക്ഖുനോ അത്തനോ സന്തകമ്പി അജ്ഝോഹരിതും ന വട്ടതി. പടിഗ്ഗഹിതം അന്തമസോ വിസ്സാസികസന്തകമ്പി വട്ടതി, തസ്സ ലക്ഖണം വുത്തവിപല്ലാസേന വേദിതബ്ബം. സചേ ഹി യോ കോചി അനുപസമ്പന്നോ അന്തമസോ തിരച്ഛാനോപി ഭിക്ഖുസ്സ വാ ഭിക്ഖുനിയാ വാ ഹത്ഥപാസേ ഠിതോ കായാദീനം അഞ്ഞതരേന ദേതി, തഞ്ചേ ഭിക്ഖുനാ യേന കേനചി സരീരാവയവേന വാ, തപ്പടിബദ്ധേന വാ, സംഹാരിമേന ച അന്തമസോ മഞ്ചേനാപി, ധാരേതും സമത്ഥേന ച അന്തമസോ അതത്ഥജാതകരുക്ഖപണ്ണേനാപി, സൂചിയാ പരാമട്ഠമത്തേനാപി പടിഗ്ഗഹിതം, പടിഗ്ഗഹിതമേവ ഹോതി. പടിബദ്ധപ്പടിബദ്ധം നാമ ഇധ നത്ഥി, യമ്പി നത്ഥുകരണിയാ ദിയ്യമാനം നാസികായ, അകല്ലകോ വാ മുഖേന പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, സബ്ബം വട്ടതി, ആഭോഗമത്തമേവ ഹേത്ഥ പമാണം. പുബ്ബാഭോഗേ ച സതി പച്ഛാ നിദ്ദായന്തസ്സ പത്തേ ദിന്നമ്പി ഹത്ഥപാസേ സതി പടിഗ്ഗഹിതമേവ ഹോതി. യമ്പി ‘‘പത്തേന പടിഗ്ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി നിസിന്നസ്സേവ ഹത്ഥേ പതതി, തം വട്ടതിയേവ. അഭിഹടഭാജനതോ പതിതരജമ്പി വട്ടതി, തത്ഥ ഠിതനിസിന്നനിപന്നാനം പവാരണാസിക്ഖാപദേ വുത്തനയേനേവ ഹത്ഥപാസോ വേദിതബ്ബോ.

സചേ പന ദായകപ്പടിഗ്ഗാഹകേസു ഏകോ ആകാസേ ഹോതി, ഏകോ ഭൂമിയം, ഭൂമട്ഠസ്സ സീസേന ആകാസട്ഠസ്സ ച ഠപേത്വാ ദാതും വാ ഗഹേതും വാ പസാരിതഹത്ഥം യം ആസന്നതരം അങ്ഗം, തസ്സ ഓരിമന്തേന ഹത്ഥപാസപ്പമാണം പരിച്ഛിന്ദിതബ്ബം. സചേപി ഏകോ കൂപേ ഹോതി, ഏകോ കൂപതടേ, ഏകോ വാ രുക്ഖേ, ഏകോ പഥവിയം, വുത്തനയേനേവ ഹത്ഥപാസപ്പമാണം പരിച്ഛിന്ദിതബ്ബം. തസ്മിം ഠത്വാ സചേപി ദ്വേ തയോ വാ സാമണേരാ യം മജ്ഝിമോ പുരിസോ ഉക്ഖിപിതും സക്കോതി, ഏവരൂപം ഭാരം പവട്ടേന്താ ഭിക്ഖുനോ ഭൂമിയം ഠപിതഹത്ഥം ആരോപേന്തി, ഉക്ഖിപിത്വാ വാ ഭിക്ഖുനോ പസാരിതഹത്ഥേ ഏകദേസേനാപി ഠപേന്തി, തം പടിഗ്ഗഹിതമേവ ഹോതി. യം പന പിണ്ഡായ ചരന്തസ്സ പത്തേ രജം പതതി, തം അപ്പടിഗ്ഗഹിതമേവ ഹോതി, തസ്മാ പടിഗ്ഗഹേത്വാവ ഭിക്ഖാ ഗണ്ഹിതബ്ബാ. അപ്പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഗണ്ഹന്തസ്സ വിനയദുക്കടം, തം പന പുന പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജന്തസ്സ അനാപത്തി. സചേ ‘‘പടിഗ്ഗഹേത്വാ ദേഥാ’’തി വുത്തേ വചനം അസ്സുത്വാ വാ അനാദിയിത്വാ വാ ഭിക്ഖം ദേന്തിയേവ, വിനയദുക്കടാ മുച്ചതി, പുന പടിഗ്ഗഹേത്വാ അഞ്ഞാ ഭിക്ഖാ പടിഗ്ഗഹേതബ്ബാ. സചേ മഹാവാതോ തതോ തതോ രജം പാതേതി, ന സക്കാ ഹോതി ഭിക്ഖം ഗഹേതും, ‘‘അനുപസമ്പന്നസ്സ ദസ്സാമീ’’തി സുദ്ധചിത്തേന ആഭോഗം കത്വാ ഗണ്ഹിതും വട്ടതി. തം അനുപസമ്പന്നസ്സ ദത്വാ പുന തേന ദിന്നം വാ തസ്സ വിസ്സാസേന വാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. അസ്സുഖേളസിങ്ഘാണികാദീസു യം ഠാനതോ ചവിത്വാ ഹത്ഥേ വാ പത്തേ വാ പതതി, തം പടിഗ്ഗഹേതബ്ബം, അങ്ഗലഗ്ഗം പടിഗ്ഗഹിതമേവ. പതന്തമ്പി വോച്ഛിന്നഞ്ചേ അന്തരാ ന ഗഹേതബ്ബം, ഉഗ്ഗഹിതകം നാമ ഹോതി, തം പച്ഛാ പടിഗ്ഗഹിതമ്പി ന വട്ടതി. യം പന ഭേസജ്ജം വാ മൂലഫലം വാ മാതാദീനം അത്ഥായ ഗഹേത്വാ ഛായത്ഥായ വാ ഫലിനിസാഖം ഉക്ഖിപിത്വാ ഗച്ഛതി, തതോ യം ഇച്ഛതി, തം പുന പടിഗ്ഗഹേത്വാ പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. യോ പന തത്ഥ ജാതകഫലിനിസാഖായ വാ വല്ലിയാ വാ ഗഹേത്വാ ചാലേതി. തസ്സ തതോ ലദ്ധം ഫലം ന വട്ടതി, ദുരുപചിണ്ണദുക്കടഞ്ച ആപജ്ജതി, അഞ്ഞസ്സ തം വട്ടതി, ഫലിരുക്ഖം പന അപസ്സയിതും വാ ആലമ്ബിതും വാ വട്ടതി, പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഠപിതേ യം അഞ്ഞം അങ്കുരാദി ഉപ്പജ്ജതി, പടിഗ്ഗഹിതമേവ തം. യാവ ഹി ഹത്ഥതോ മുത്തേ നിരപേക്ഖോ ന ഹോതി, നിരപേക്ഖതായ വാ ഹത്ഥതോ ന മുച്ചതി, താവ ന പടിഗ്ഗഹണം വിജഹതി, അയമേത്ഥ സങ്ഖേപോ, വിത്ഥാരോ പന സമന്തപാസാദികായം വുത്തോ.

മുഖദ്വാരന്തി ഗലനാളികം. മുഖേന വാ ഹി പവിട്ഠം ഹോതു, നാസികായ വാ, ഗലേന അജ്ഝോഹരണീയതായ സബ്ബമ്പി തം മുഖദ്വാരം പവേസിതമേവ ഹോതി. ആഹാരന്തി യംകിഞ്ചി യാവകാലികം വാ യാമകാലികം വാ സത്താഹകാലികം വാ യാവജീവികം വാ. സബ്ബഞ്ഹേതം അജ്ഝോഹരണീയത്താ ‘ആഹാരോ’തി വുച്ചതി, തത്ഥ സബ്ബമ്പി ധഞ്ഞം വാ ധഞ്ഞാനുലോമം വാ താലനാളികേരപനസലബുജഅലാബുകുമ്ഭണ്ഡപുസ്സഫലതിപുസഫലഏളാലുകസങ്ഖാതം നവവിധം മഹാഫലഞ്ചേവ അപരണ്ണഞ്ച, യഞ്ചഞ്ഞം വനമൂലപത്തപുപ്ഫഫലാദി ആഹാരത്ഥം ഫരതി, തം സബ്ബം യാവ മജ്ഝന്ഹികകാലോ, താവ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബതോ യാവകാലികം നാമ. അമ്ബപാനം ജമ്ബുപാനം ചോചപാനം മോചപാനം മധുകപാനം മുദ്ദികപാനം സാലൂകപാനം ഫാരുസകപാനന്തി ഇമാനി അട്ഠ പാനാനി, യാനി ച തേസം അനുലോമാനി വേത്തതിന്തിണികമാതുലുങ്ഗകപിട്ഠകോസമ്ബകരമന്ദാദിഖുദ്ദകഫലപാനാനി, ഏതാനി സബ്ബാനി അനുപസമ്പന്നേഹി സീതോദകേന മദ്ദിത്വാ കതാനി ആദിച്ചപാകാനി വാ യാവ രത്തിയാ പച്ഛിമയാമം നിദഹിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബതോ യാമകാലികാനി നാമ. അവസേസേസു അനുഞ്ഞാതഫലപത്തപുപ്ഫരസേസുപി ഏസേവ നയോ. സപ്പിആദീനി പഞ്ച ഭേസജ്ജാനി സത്താഹം നിദഹിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബതോ സത്താഹകാലികാനി നാമ. ഇദം പന യാവകാലികാദിത്തയം കാലവിമുത്തഞ്ച ഉദകം ഠപേത്വാ അവസേസമൂലഫലാഫലാദി യം നേവ ഖാദനീയത്ഥം ന ഭോജനീയത്ഥം ഫരതി, തം യാവജീവം നിദഹിത്വാ സതി പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബതോ യാവജീവികം നാമ. ആഹരേയ്യാതി പവേസേയ്യ. അഞ്ഞത്ര ഉദകദന്തപോനാതി ഇദം അനാഹാരേപി ഉദകേ ആഹാരസഞ്ഞായ, ദന്തപോനേ ച ‘‘മുഖദ്വാരം ആഹടം ഇദ’’ന്തി സഞ്ഞായ കുക്കുച്ചായന്താനം കുക്കുച്ചവിനോദനത്ഥം വുത്തം. ഉദകഞ്ഹി യഥാസുഖം പാതും, ദന്തകട്ഠഞ്ച ദന്തപോനപരിഭോഗേന പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. ഠപേത്വാ പന ഇദം ദ്വയം അവസേസം അജ്ഝോഹരണത്ഥായ ഗണ്ഹതോ ഗഹണേ ദുക്കടം, അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ പാചിത്തിയം, സചേപി ദന്തകട്ഠരസോ അജാനന്തസ്സ അന്തോ പവിസതി, പാചിത്തിയമേവ.

വേസാലിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ അദിന്നം ആഹാരം ആഹരണവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര ഉദകദന്തപോനാ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, പടിഗ്ഗഹിതകേ അപ്പടിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. പടിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞിസ്സ, ഉദകദന്തപോനേ, ചത്താരി മഹാവികടാനി സതി പച്ചയേ അസതി കപ്പിയകാരകേ സാമം ഗഹേത്വാ പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഏത്ഥ ദുബ്ബചോപി അസമത്ഥോപി കപ്പിയകാരകോ അസന്തപക്ഖേയേവ തിട്ഠതി, ഛാരികായ അസതി സുക്ഖദാരും ഝാപേത്വാ, തസ്മിഞ്ച അസതി അല്ലദാരും രുക്ഖതോ ഛിന്ദിത്വാപി കാതും, മത്തികത്ഥായ ച പഥവിം ഖണിതുമ്പി വട്ടതി, ഇദം പന ചതുബ്ബിധമ്പി മഹാവികടം കാലോദിസ്സം നാമ സപ്പദട്ഠക്ഖണേയേവ സാമം ഗഹേതും വട്ടതി, അഞ്ഞദാ പടിഗ്ഗാഹാപേത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം. അപ്പടിഗ്ഗഹിതകതാ, അനനുഞ്ഞാതതാ, ധൂമാദിഅബ്ബോഹാരികാഭാവോ, അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനീതി.

ദന്തപോനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഭോജനവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.