൩. ഓവാദവഗ്ഗോ

൧. ഓവാദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഓവാദവഗ്ഗസ്സ പഠമേ അസമ്മതോതി യാ അട്ഠങ്ഗസമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഭഗവതാ ഞത്തിചതുത്ഥേന കമ്മേന (പാചി. ൧൪൬) ഭിക്ഖുനോവാദകസമ്മുതി അനുഞ്ഞാതാ, തായ അസമ്മതോ. ഓവദേയ്യാതി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വാ സമ്ബഹുലാ വാ ഏകം ഭിക്ഖുനിം വാ ‘‘വസ്സസതൂപസമ്പന്നായ ഭിക്ഖുനിയാ തദഹുപസമ്പന്നസ്സ ഭിക്ഖുനോ അഭിവാദനം പച്ചുട്ഠാനം അഞ്ജലികമ്മം സാമീചികമ്മം കാതബ്ബ’’ന്തി ആദികേ (ചൂളവ. ൪൦൩) അട്ഠ ഗരുധമ്മേ ഓവാദവസേന ഓസാരേന്തോ ഓവദേയ്യ. പാചിത്തിയന്തി ഓവാദപരിയോസാനേ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ഓവദനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, അഞ്ഞേന വാ ധമ്മേന ഭിക്ഖുനീസു ഉപസമ്പന്നമത്തം വാ ഓവദതോ ദുക്കടം. സമ്മതസ്സാപി തഞ്ചേ സമ്മുതികമ്മം അധമ്മകമ്മം ഹോതി, തസ്മിം അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞിനോ വഗ്ഗേ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ ഓവദതോ തികപാചിത്തിയം, തഥാ വേമതികസ്സ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞിനോ ചാതി നവ പാചിത്തിയാനി, സമഗ്ഗേപി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേന വാതി അധമ്മകമ്മവസേന അട്ഠാരസ. സചേ പന തം ധമ്മകമ്മം ഹോതി, ‘‘ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതീ’’തി (പാചി. ൧൫൧) ഇദം അവസാനപദം ഠപേത്വാ തേനേവ നയേന സത്തരസ ദുക്കടാനി, ‘‘സമഗ്ഗമ്ഹായ്യാ’’തി ച വുത്തേ അഞ്ഞം ധമ്മം, ‘‘വഗ്ഗമ്ഹായ്യാ’’തി ച വുത്തേ അട്ഠ ഗരുധമ്മേ ഭണന്തസ്സ, ഓവാദഞ്ച അനിയ്യാതേത്വാ അഞ്ഞം ധമ്മം ഭണന്തസ്സ ദുക്കടമേവ. യോ പന ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ഗരുധമ്മപാളിം ഉദ്ദേസം ദേതി, പരിപുച്ഛം ദേതി, ‘‘ഓസാരേഹി അയ്യാ’’തി വുച്ചമാനോ ഓസാരേതി, പഞ്ഹം പുട്ഠോ കഥേതി, ഭിക്ഖുനീനം സുണമാനാനം അഞ്ഞസ്സത്ഥായ ഭണതി, സിക്ഖമാനായ വാ സാമണേരിയാ വാ ഭണതി, തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അസമ്മതതാ, ഭിക്ഖുനിയാ പരിപുണ്ണൂപസമ്പന്നതാ, ഓവാദവസേന അട്ഠഗരുധമ്മഭണനന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പദസോധമ്മസദിസാനേവാതി.

ഓവാദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. അത്ഥങ്ഗതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദുതിയേ ഓവദേയ്യാതി അട്ഠഗരുധമ്മേഹി വാ അഞ്ഞേന വാ ധമ്മേന ഓവദന്തസ്സ സമ്മതസ്സാപി പാചിത്തിയമേവ.

സാവത്ഥിയം ആയസ്മന്തം ചൂളപന്ഥകം ആരബ്ഭ അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഓവദനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, സൂരിയേ അത്ഥങ്ഗതേ അത്ഥങ്ഗതസഞ്ഞിനോ വേമതികസ്സ വാ, ഏകതോഉപസമ്പന്നം ഓവദന്തസ്സ ച ദുക്കടം. പുരിമസിക്ഖാപദേ വിയ ഉദ്ദേസാദിനയേന അനാപത്തി. അത്ഥങ്ഗതസൂരിയതാ, പരിപുണ്ണൂപസമ്പന്നതാ, ഓവദനന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പദസോധമ്മസദിസാനേവാതി.

അത്ഥങ്ഗതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. ഭിക്ഖുനുപസ്സയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തതിയേ ഭിക്ഖുനുപസ്സയന്തി ഭിക്ഖുനിയാ ഏകരത്തം വസനട്ഠാനമ്പി. ഓവദേയ്യാതി ഇധ ഗരുധമ്മേഹി ഓവദന്തസ്സേവ പാചിത്തിയം. സചേ പന അസമ്മതോ ഹോതി, ദ്വേ പാചിത്തിയാനി. സചേ പന സൂരിയേപി അത്ഥങ്ഗതേ ഓവദതി, തീണി ഹോന്തി. സമ്മതസ്സ പന രത്തിം ഓവദന്തസ്സപി ദ്വേ ഏവ ഹോന്തി. സമ്മതത്താ ഹി ഭിക്ഖുസ്സ ഗരുധമ്മോവാദമൂലകം പാചിത്തിയം നത്ഥി. ഗിലാനാതി ന സക്കോതി ഓവാദായ വാ സംവാസായ വാ ഗന്തും.

സക്കേസു ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഓവദനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര സമയാ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, അനുപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞിനോ വേമതികസ്സ വാ, ഏകതോഉപസമ്പന്നം യേന കേനചി, ഇതരം അഞ്ഞേന ധമ്മേന ഓവദന്തസ്സ ച ദുക്കടം. സമയേ, അനുപസമ്പന്നായ, പുരിമസിക്ഖാപദേ വിയ ഉദ്ദേസാദിനയേന ച അനാപത്തി. ഉപസ്സയൂപഗമനം, പരിപുണ്ണൂപസമ്പന്നതാ, സമയാഭാവോ, ഗരുധമ്മേഹി ഓവദനന്തി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമകഥിനസദിസാനി, ഇദം പന കിരിയം ഹോതീതി.

ഭിക്ഖുനുപസ്സയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. ആമിസസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ചതുത്ഥേ ആമിസഹേതൂതി ചീവരാദീനം അഞ്ഞതരഹേതു. ഭിക്ഖൂതി സമ്മതാ ഭിക്ഖൂ ഇധാധിപ്പേതാ. പാചിത്തിയന്തി ഏവരൂപേ ഭിക്ഖൂ അവണ്ണകാമതായ ഏവം ഭണന്തസ്സ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘ആമിസഹേതു ഓവദന്തീ’’തി ഭണനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, ധമ്മകമ്മേ തികപാചിത്തിയം, അധമ്മകമ്മേ തികദുക്കടം, അസമ്മതം ഉപസമ്പന്നഞ്ച, അനുപസമ്പന്നഞ്ച സമ്മതം വാ അസമ്മതം വാ ഏവം ഭണന്തസ്സ ദുക്കടമേവ. തത്ഥ യോ ഭിക്ഖു കാലേ സമ്മുതിം ലഭിത്വാ സാമണേരഭൂമിയം സണ്ഠിതോ, അയം സമ്മതോ നാമ അനുപസമ്പന്നോ. പകതിയാ ചീവരാദിഹേതു ഓവദന്തം പന ഏവം ഭണന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഉപസമ്പന്നതാ, ധമ്മേന ലദ്ധസമ്മുതിതാ, അനാമിസന്തരതാ, അവണ്ണകാമതായ ഏവം ഭണനന്തി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനി, ഇദം പന ദുക്ഖവേദനമേവാതി.

ആമിസസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫. ചീവരദാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പഞ്ചമേ സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ ചീവരദാനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസകഥാമഗ്ഗോ പനേത്ഥ ചീവരപ്പടിഗ്ഗഹണസിക്ഖാപദേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ. തത്ര ഹി ഭിക്ഖു പടിഗ്ഗാഹകോ, ഇധ ഭിക്ഖുനീ, അയം വിസേസോ, സേസം താദിസമേവാതി.

ചീവരദാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. ചീവരസിബ്ബനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഛട്ഠേ ചീവരന്തി നിവാസനപാരുപനുപഗം. സിബ്ബേയ്യ വാ സിബ്ബാപേയ്യാ വാതി ഏത്ഥ സയം സിബ്ബന്തസ്സ സൂചിം പവേസേത്വാ പവേസേത്വാ നീഹരണേ പാചിത്തിയം, സതക്ഖത്തുമ്പി വിജ്ഝിത്വാ സകിം നീഹരന്തസ്സ ഏകമേവ പാചിത്തിയം. ‘സിബ്ബാ’തി വുത്തോ പന സചേപി സബ്ബം സൂചികമ്മം നിട്ഠാപേതി, ആണാപകസ്സ ഏകമേവ പാചിത്തിയം. അഥ ‘‘യം ഏത്ഥ ചീവരേ കത്തബ്ബം, സബ്ബം തം തവ ഭാരോ’’തി വുത്തോ നിട്ഠാപേതി, തസ്സ ആരാപഥേ ആരാപഥേ പാചിത്തിയം. ആണാപകസ്സ ഏകവാചായ സമ്ബഹുലാനിപി, പുനപ്പുനം ആണത്തിയം പന വത്തബ്ബമേവ നത്ഥി.

സാവത്ഥിയം ഉദായിത്ഥേരം ആരബ്ഭ ചീവരസിബ്ബനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, സാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞിനോ വാ വേമതികസ്സ വാ, ഏകതോഉപസമ്പന്നായ സിബ്ബന്തസ്സ ച ദുക്കടം. അഞ്ഞം ഥവികാദിപരിക്ഖാരം സിബ്ബന്തസ്സ, ഞാതികായ, സിക്ഖമാനസാമണേരീനഞ്ച ചീവരമ്പി സിബ്ബന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ സന്തകതാ, നിവാസനപാരുപനുപഗതാ, വുത്തലക്ഖണം സിബ്ബനം വാ സിബ്ബാപനം വാതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി സഞ്ചരിത്തസദിസാനേവാതി.

ചീവരസിബ്ബനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. സംവിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സത്തമേ സംവിധായാതി സംവിദഹിത്വാ, ഗമനകാലേ സങ്കേതം കത്വാതി അത്ഥോ. ഏകദ്ധാനമഗ്ഗന്തി ഏകം അദ്ധാനസങ്ഖാതം മഗ്ഗം, ഏകതോ വാ അദ്ധാനമഗ്ഗം. സത്ഥഗമനീയോതി സത്ഥേന സദ്ധിം ഗന്തബ്ബോ, സേസം ഉത്താനപദത്ഥമേവ. അയം പനേത്ഥ വിനിച്ഛയോ – അകപ്പിയഭൂമിയം സംവിദഹന്തസ്സ സംവിദഹനപച്ചയാ താവ ദുക്കടം. തത്ഥ ഠപേത്വാ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം അന്തരാരാമം ആസനസാലം തിത്ഥിയസേയ്യഞ്ച സേസാ അകപ്പിയഭൂമി, തത്ഥ ഠത്വാ സംവിദഹന്തസ്സാതി അത്ഥോ. സംവിദഹിത്വാ പന ‘‘അജ്ജ വാ സ്വേ വാ’’തി നിയമിതം കാലം വിസങ്കേതം അകത്വാ, ദ്വാരവിസങ്കേതം പന മഗ്ഗവിസങ്കേതം വാ കത്വാപി ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം ഗച്ഛന്തസ്സ യാവ ആസന്നസ്സാപി അഞ്ഞസ്സ ഗാമസ്സ ‘‘അയം ഇമസ്സ ഉപചാരോ’’തി മനുസ്സേഹി ഠപിതം ഉപചാരം ന ഓക്കമതി, താവ അനാപത്തി. തം ഓക്കമന്തസ്സ പന പഠമപാദേ ദുക്കടം, ദുതിയപാദേ പാചിത്തിയം, ഇതി ഗാമൂപചാരോക്കമനഗണനായ പാചിത്തിയാനി. അദ്ധയോജനാതിക്കമേ പന ഗാമേ അസതി അദ്ധയോജനഗണനായ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപജ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര സമയാ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, അസംവിദഹിതേ സംവിദഹിതസഞ്ഞിനോ വേമതികസ്സ വാ, യോ ച ഭിക്ഖുനിയാ അസംവിദഹന്തിയാ കേവലം അത്തനാവ സംവിദഹതി, തസ്സ ദുക്കടം. സമയേ സംവിദഹിത്വാപി ഗച്ഛന്തസ്സ, അത്തനാ അസംവിദഹന്തസ്സ, വിസങ്കേതേന വാ, ആപദാസു ഗച്ഛന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ദ്വിന്നമ്പി സംവിദഹിത്വാ മഗ്ഗപ്പടിപത്തി, അവിസങ്കേതതാ, സമയാഭാവോ, അനാപദാ, ഗാമന്തരോക്കമനം വാ അദ്ധയോജനാതിക്കമോ വാതി ഇമാനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി. ഏകതോഉപസമ്പന്നാദീഹി പന സദ്ധിം മാതുഗാമസിക്ഖാപദേന ആപത്തി, അദ്ധാനസമുട്ഠാനം, കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

സംവിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. നാവാഭിരുഹനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അട്ഠമേ സംവിധായാതി കീളാപുരേക്ഖാരോ സംവിദഹിത്വാ, അഭിരുഹനകാലേ സങ്കേതം കത്വാതി അത്ഥോ. ഉദ്ധംഗാമിനിന്തി കീളാവസേന ഉദ്ധം നദിയാ പടിസോതം ഗച്ഛന്തിം. അധോഗാമിനിന്തി തഥേവ അധോ അനുസോതം ഗച്ഛന്തിം. യം പന തിത്ഥപ്പടിപാദനത്ഥം ഉദ്ധം വാ അധോ വാ ഹരന്തി, ഏത്ഥ അനാപത്തി. അഞ്ഞത്ര തിരിയം തരണായാതി ഉപയോഗത്ഥേ നിസ്സക്കവചനം, യാ തിരിയം തരണാ, തം ഠപേത്വാതി അത്ഥോ. പാചിത്തിയന്തി സഗാമകതീരപസ്സേന ഗമനകാലേ ഗാമന്തരഗണനായ, അഗാമകതീരപസ്സേന വാ യോജനവിത്ഥതായ നദിയാ മജ്ഝേന വാ ഗമനകാലേ അദ്ധയോജനഗണനായ പാചിത്തിയം, സമുദ്ദേ പന യഥാസുഖം ഗന്തും വട്ടതി.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ നാവാഭിരുഹനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര തിരിയം തരണായാ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, സേസം അനന്തരസിക്ഖാപദേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.

നാവാഭിരുഹനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. പരിപാചിതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

നവമേ ഭിക്ഖുനിപരിപാചിതന്തി ഭിക്ഖുനിയാ പരിപാചിതം, നേവ തസ്സ നാത്തനോ ഞാതകപ്പവാരിതാനം ഗിഹീനം സന്തികേ ഭിക്ഖുസ്സ ഗുണം പകാസേത്വാ ‘‘ദേഥ അയ്യസ്സ, കരോഥ അയ്യസ്സാ’’തി ഏവം നിപ്ഫാദിതം ലദ്ധബ്ബം കതന്തി അത്ഥോ. പുബ്ബേ ഗിഹിസമാരമ്ഭാതി ഏത്ഥ സമാരമ്ഭോതി സമാരദ്ധം, പടിയാദിതസ്സേതം നാമം. ഗിഹീനം സമാരമ്ഭോ ഗിഹിസമാരമ്ഭോ, ഭിക്ഖുനിയാ പരിപാചനതോ പുബ്ബേ പഠമതരംയേവ യം ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ ഗിഹീനം പടിയാദിതഭത്തം, ഞാതകപ്പവാരിതാനം വാ സന്തകം, തം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം ജാനം ഭുഞ്ജന്തസ്സ പാചിത്തിയന്തി അത്ഥോ. തഞ്ച ഖോ അജ്ഝോഹരണഗണനായ, പടിഗ്ഗഹണേ പനസ്സ ദുക്കടം.

രാജഗഹേ ദേവദത്തം ആരബ്ഭ ഭിക്ഖുനിപരിപാചിതപിണ്ഡപാതഭുഞ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര പുബ്ബേ ഗിഹിസമാരമ്ഭാ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, ഏകതോഉപസമ്പന്നായ പരിപാചിതം ഭുഞ്ജന്തസ്സ, അപരിപാചിതേ പരിപാചിതസഞ്ഞിനോ, ഉഭയത്ഥ വേമതികസ്സ ച ദുക്കടം. ഉഭയത്ഥ അപരിപാചിതസഞ്ഞിനോ, ഗിഹിസമാരമ്ഭേ, സിക്ഖമാനസാമണേരാദീഹി പരിപാചിതേ, പഞ്ച ഭോജനാനി ഠപേത്വാ അവസേസേ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഭിക്ഖുനിയാ പരിപാചിതതാ, പരിപാചിതഭാവജാനനം, ഗിഹിസമാരമ്ഭാഭാവോ, ഓദനാദീനം അഞ്ഞതരതാ, തസ്സ അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമപാരാജികസഅസാനി, ഇദം പന പണ്ണത്തിവജ്ജം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

പരിപാചിതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. രഹോനിസജ്ജസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദസമേ സബ്ബോപി കഥാമഗ്ഗോ ദുതിയഅനിയതേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ. ഇദഞ്ഹി സിക്ഖാപദം ദുതിയഅനിയതേന ച ഉപരി ഉപനന്ദസ്സ ചതുത്ഥസിക്ഖാപദേന ച ഏകപരിച്ഛേദം, അട്ഠുപ്പത്തിവസേന പന വിസും പഞ്ഞത്തന്തി.

രഹോനിസജ്ജസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഓവാദവഗ്ഗോ തതിയോ.