൭. ധമ്മദേസനാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സത്തമേ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹീതിഏത്ഥ ഏകോ ഗാഥാപാദോ ഏകാ വാചാതി ഏവം സബ്ബത്ഥ വാചാപമാണം വേദിതബ്ബം. ധമ്മം ദേസേയ്യാതി പദസോധമ്മസിക്ഖാപദേ വുത്തലക്ഖണം ധമ്മം വാ അട്ഠകഥാധമ്മം വാ ഭാസേയ്യ. അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞുനാ പുരിസവിഗ്ഗഹേനാതി വിനാ വിഞ്ഞുനാ പുരിസേന. മനുസ്സവിഗ്ഗഹം ഗഹേത്വാ ഠിതേന പന യക്ഖേന വാ പേതേന വാ തിരച്ഛാനേന വാ സദ്ധിം ഠിതായപി ധമ്മം ദേസേതും ന വട്ടതി. പാചിത്തിയന്തി ദുതിയാനിയതേ വുത്തലക്ഖണേന മനുസ്സേന വിനാ വിഞ്ഞുമനുസ്സിത്ഥിയാ ഛന്നം വാചാനം ഉപരി പദാദിവസേന ധമ്മം ദേസേന്തസ്സ പദാദിഗണനായ, ബഹൂനം ദേസയതോ മാതുഗാമഗണനായ ച പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഉദായിത്ഥേരം ആരബ്ഭ മാതുഗാമസ്സ ധമ്മദേസനാവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞുനാ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, അമാതുഗാമേ മാതുഗാമസഞ്ഞിനോ വേമതികസ്സ വാ യക്ഖിപേതിപണ്ഡകമനുസ്സവിഗ്ഗഹതിരച്ഛാനിത്ഥീനം ദേസേന്തസ്സ ച ദുക്കടം. ഛഹി വാചാഹി, തതോ വാ ഓരം ദേസേന്തസ്സ, വുത്തലക്ഖണേ വാ പുരിസേ സതി, സയം വാ ഉട്ഠായ, പുന നിസീദിത്വാ മാതുഗാമസ്സ വാ ഉട്ഠഹിത്വാ പുന നിസിന്നസ്സ, അഞ്ഞസ്സ വാ മാതുഗാമസ്സ ദേസയതോ, ‘‘ദീഘനികായോ നാമ ഭന്തേ കിമത്ഥിയോ’’തി ഏവം പന പുട്ഠേ സബ്ബമ്പി ദീഘനികായം ദേസേന്തസ്സ, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ വുച്ചമാനം മാതുഗാമേ സുണന്തേ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. വുത്തലക്ഖണസ്സ ധമ്മസ്സ ഛന്നം വാചാനം ഉപരി ദേസനാ, വുത്തലക്ഖണോ മാതുഗാമോ, ഇരിയാപഥപരിവത്താഭാവോ, കപ്പിയകാരകസ്സാഭാവോ, അപഞ്ഹാവിസ്സജ്ജനാതി ഇമാനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പദസോധമ്മസദിസാനേവ, കേവലം ഇധ കിരിയാകിരിയം ഹോതീതി.

ധമ്മദേസനാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.