൩. പത്തവഗ്ഗോ

൧. പത്തസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പത്തവഗ്ഗസ്സ പഠമേ അതിരേകപത്തോതി അനധിട്ഠിതോ ച അവികപ്പിതോ ച, സോ ച ഖോ ഉക്കട്ഠമജ്ഝിമോമകാനം അഞ്ഞതരോ പമാണയുത്തോവ, തസ്സ പമാണം ‘‘അഡ്ഢാള്ഹകോദനം ഗണ്ഹാതീ’’തിആദിനാ (പാരാ ൬൦൨) നയേന പാളിയം വുത്തം. തത്രായം വിനിച്ഛയോ – അനുപഹതപുരാണസാലിതണ്ഡുലാനം സുകോട്ടിതപരിസുദ്ധാനം ദ്വേ മഗധനാളിയോ ഗഹേത്വാ തേഹി തണ്ഡുലേഹി അനുത്തണ്ഡുലമകിലിന്നമപിണ്ഡികം സുവിസദം കുന്ദമകുളരാസിസദിസം അവസ്സാവിതോദനം പചിത്വാ നിരവസേസം പത്തേ പക്ഖിപിത്വാ തസ്സ ഓദനസ്സ ചതുത്ഥഭാഗപ്പമാണോ നാതിഘനോ നാതിതനുകോ ഹത്ഥഹാരിയോ സബ്ബസമ്ഭാരസങ്ഖതോ മുഗ്ഗസൂപോ പക്ഖിപിതബ്ബോ, തതോ ആലോപസ്സ അനുരൂപം യാവചരിമാലോപപ്പഹോനകം മച്ഛമംസാദിബ്യഞ്ജനം പക്ഖിപിതബ്ബം, സപ്പിതേലതക്കരസകഞ്ജിയാദീനി പന ഗണനൂപഗാനി ന ഹോന്തി. താനി ഹി ഓദനഗതികാനേവ, നേവ ഹാപേതും, ന വഡ്ഢേതും സക്കോന്തി, ഏവമേതം സബ്ബമ്പി പക്ഖിത്തം സചേ പത്തസ്സ മുഖവട്ടിയാ ഹേട്ഠിമരാജിസമം തിട്ഠതി, സുത്തേന വാ ഹീരേന വാ ഛിന്ദന്തസ്സ സുത്തസ്സ വാ ഹീരസ്സ വാ ഹേട്ഠിമന്തം ഫുസതി, അയം ഉക്കട്ഠോ നാമ പത്തോ. സചേ തം രാജിം അതിക്കമ്മ ഥൂപീകതം തിട്ഠതി, അയം ഉക്കട്ഠോമകോ നാമ പത്തോ. സചേ തം രാജിം ന സമ്പാപുണാതി, അന്തോഗധമേവ ഹോതി, അയം ഉക്കട്ഠുക്കട്ഠോ നാമ പത്തോ. ഉക്കട്ഠതോ ഉപഡ്ഢപ്പമാണോ മജ്ഝിമോ. മജ്ഝിമപത്തതോ ഉപഡ്ഢപ്പമാണോ ഓമകോ. തേസമ്പി വുത്തനയേനേവ ഭേദോ വേദിതബ്ബോ. ഇച്ചേതേസു നവസു ഉക്കട്ഠുക്കട്ഠോ ച ഓമകോമകോ ചാതി ദ്വേ അപത്താ, സേസാ സത്ത പത്താ പമാണയുത്താ നാമ, അയമേത്ഥസങ്ഖേപോ, വിത്ഥാരോ പന സമന്തപാസാദികായം (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൫൯൮ ആദയോ) വുത്തോ, തസ്മാ ഏവം പമാണയുത്തം സമണസാരുപ്പേന പക്കം അയോപത്തം വാ മത്തികാപത്തം വാ ലഭിത്വാ പുരാണപത്തം പച്ചുദ്ധരിത്വാ അന്തോദസാഹേ അധിട്ഠാതബ്ബോ. സചേ പനസ്സ മൂലതോ കാകണികമത്തമ്പി ദാതബ്ബം അവസിട്ഠം ഹോതി, അധിട്ഠാനുപഗോ ന ഹോതി, അപ്പച്ചുദ്ധരന്തേന വികപ്പേതബ്ബോ. തത്ഥ പച്ചുദ്ധരണാധിട്ഠാനലക്ഖണം ചീവരവഗ്ഗേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബം, വികപ്പനലക്ഖണം പരതോ വക്ഖാമ. സചേ പന കോചി അപത്തകോ ഭിക്ഖു ദസ പത്തേ ലഭിത്വാ സബ്ബേ അത്തനാവ പരിഭുഞ്ജിതുകാമോ ഹോതി, ഏകം പത്തം അധിട്ഠായ പുന ദിവസേ തം പച്ചുദ്ധരിത്വാ അഞ്ഞോ അധിട്ഠാതബ്ബോ, ഏതേനുപായേന വസ്സസതമ്പി പരിഹരിതും സക്കാ. യോ പനസ്സ പത്തോ മുഖവട്ടിതോ ഹേട്ഠാ ദ്വങ്ഗുലമത്തോകാസതോ പട്ഠായ യത്ഥകത്ഥചി കങ്ഗുസിത്ഥനിക്ഖമനമത്തേന ഛിദ്ദേന ഛിദ്ദോ ഹോതി, സോ അധിട്ഠാനുപഗോ ന ഹോതി. പുന ഛിദ്ദേ പാകതികേ കതേ അധിട്ഠാതബ്ബോ, സേസം അധിട്ഠാനവിജഹനം തിചീവരേ വുത്തനയമേവ.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ആരബ്ഭ അതിരേകപത്തധാരണവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, സേസവണ്ണനാക്കമോ ചീവരവഗ്ഗസ്സ പഠമസിക്ഖാപദേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോതി.

പത്തസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ഊനപഞ്ചബന്ധനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദുതിയേ ഊനാനി പഞ്ച ബന്ധനാനി അസ്സാതി ഊനപഞ്ചബന്ധനോ, നാസ്സ പഞ്ച ബന്ധനാനി പൂരേന്തീതി അത്ഥോ, തേന ഊനപഞ്ചബന്ധനേന, ഇത്ഥമ്ഭൂതസ്സ ലക്ഖണേ കരണവചനം. തത്ഥ യസ്മാ അബന്ധനസ്സാപി പഞ്ച ബന്ധനാനി ന പൂരേന്തി സബ്ബസോ നത്ഥിതായ, തേനസ്സ പദഭാജനേ ‘‘ഊനപഞ്ചബന്ധനോ നാമ പത്തോ അബന്ധനോ വാ ഏകബന്ധനോ വാ’’തിആദി (പാരാ. ൬൧൩) വുത്തം. ‘‘ഊനപഞ്ചബന്ധനേനാ’’തി ച വുത്തത്താ യസ്സ പഞ്ചബന്ധനോ പത്തോ ഹോതി പഞ്ചബന്ധനോകാസോ വാ, തസ്സ സോ അപത്തോ, തസ്മാ അഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേതും വട്ടതി. യസ്മിം പന പത്തേ മുഖവട്ടിതോ ഹേട്ഠാ ഭട്ഠാ ദ്വങ്ഗുലപ്പമാണാ ഏകാപി രാജി ഹോതി, തം തസ്സാ രാജിയാ ഹേട്ഠിമപരിയന്തേ പത്തവേധകേന വിജ്ഝിത്വാ പചിത്വാ സുത്തരജ്ജുകമകചിരജ്ജുകാദീഹി വാ തിപുസുത്തകേന വാ ബന്ധിത്വാ തം ബന്ധനം ആമിസസ്സ അലഗ്ഗനത്ഥം തിപുപട്ടകേന വാ കേനചി ബദ്ധസിലേസാദിനാ വാ പടിച്ഛാദേതബ്ബം, സോ ച പത്തോ അധിട്ഠഹിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ, സുഖുമം വാ ഛിദ്ദം കത്വാ ബന്ധിതബ്ബോ, ഫാണിതം ഝാപേത്വാ പാസാണചുണ്ണേന ബന്ധിതുമ്പി വട്ടതി. യസ്സ പന ദ്വേ രാജിയോ വാ ഏകായേവ വാ ചതുരങ്ഗുലാ, തസ്സ ദ്വേ ബന്ധനാനി ദാതബ്ബാനി. യസ്സ തിസ്സോ വാ ഏകായേവ വാ ഛളങ്ഗുലാ, തസ്സ തീണി. യസ്സ ചതസ്സോ വാ ഏകായേവ വാ അട്ഠങ്ഗുലാ, തസ്സ ചത്താരി. യസ്സ പഞ്ച വാ ഏകായേവ വാ ദസങ്ഗുലാ, സോ ബദ്ധോപി അബദ്ധോപി അപത്തോയേവ, അഞ്ഞോ വിഞ്ഞാപേതബ്ബോ, ഏസ താവ മത്തികാപത്തേ വിനിച്ഛയോ.

അയോപത്തേ പന സചേപി പഞ്ച വാ അതിരേകാനി വാ ഛിദ്ദാനി ഹോന്തി, താനി ചേ അയചുണ്ണേന വാ ആണിയാ വാ ലോഹമണ്ഡലേന വാ ബദ്ധാനി മട്ഠാനി ഹോന്തി, സ്വേവ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ, അഞ്ഞോ ന വിഞ്ഞാപേതബ്ബോ. അഥ പന ഏകമ്പി ഛിദ്ദം മഹന്തം ഹോതി, ലോഹമണ്ഡലേന ബദ്ധമ്പി മട്ഠം ന ഹോതി, പത്തേ ആമിസം ലഗ്ഗതി, അകപ്പിയോ ഹോതി അയം പത്തോ, അഞ്ഞോ വിഞ്ഞാപേതബ്ബോ. യോ പന ഏവം പത്തസങ്ഖേപഗതേ വാ അയോപത്തേ, ഊനപഞ്ചബന്ധനേ വാ മത്തികാപത്തേ സതി അഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേതി, പയോഗേ ദുക്കടം, പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയോ ഹോതി, നിസ്സജ്ജിതബ്ബോ. നിസ്സജ്ജന്തേന സങ്ഘമജ്ഝേ ഏവ നിസ്സജ്ജിതബ്ബോ, തേന വുത്തം ‘‘ഭിക്ഖുപരിസായ നിസ്സജ്ജിതബ്ബോ’’തി. യോ ച തസ്സാ ഭിക്ഖുപരിസായാതിഏത്ഥ തേഹി ഭിക്ഖൂഹി പകതിയാ ഏവ അത്തനോ അത്തനോ അധിട്ഠിതം പത്തം ഗഹേത്വാ സന്നിപതിതബ്ബം, തതോ സമ്മതേന പത്തഗ്ഗാഹാപകേന പത്തസ്സ വിജ്ജമാനഗുണം വത്വാ ‘‘ഭന്തേ, ഇമം ഗണ്ഹഥാ’’തി ഥേരോ വത്തബ്ബോ. സചേ ഥേരസ്സ സോ പത്തോ ന രുച്ചതി, അപ്പിച്ഛതായ വാ ന ഗണ്ഹാതി, വട്ടതി. തസ്മിം പന അനുകമ്പായ അഗണ്ഹന്തസ്സ ദുക്കടം. സചേ പന ഗണ്ഹാതി, ഥേരസ്സ പത്തം ദുതിയത്ഥേരം ഗാഹാപേത്വാ ഏതേനേവ ഉപായേന യാവ സങ്ഘനവകാ ഗാഹാപേതബ്ബോ, തേന പരിച്ചത്തപത്തോ പന പത്തപരിയന്തോ നാമ, സോ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പദാതബ്ബോ. തേനാപി സോ യഥാ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഗഹിതപത്തോ, ഏവമേവ സക്കച്ചം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ. സചേ പന തം ജിഗുച്ഛന്തോ അദേസേ വാ നിക്ഖിപതി, അപരിഭോഗേന വാ പരിഭുഞ്ജതി, വിസ്സജ്ജേതി വാ, ദുക്കടം ആപജ്ജതി.

സക്കേസു ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ആരബ്ഭ ബഹൂ പത്തേ വിഞ്ഞാപനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, അബന്ധനേന അബന്ധനം, ഏകബന്ധനം, ദുബന്ധനം, തിബന്ധനം, ചതുബ്ബന്ധനം, അബന്ധനോകാസം, ഏകദ്വിതിചതുബ്ബന്ധനോകാസം ചേതാപേതി, ഏവം ഏകേകേന പത്തേന ദസധാ ദസവിധം പത്തം. ചേതാപനവസേന പന ഏകം നിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസതം ഹോതി. നട്ഠപത്തസ്സ, ഭിന്നപത്തസ്സ, അത്തനോ ഞാതകപ്പവാരിതേ, അഞ്ഞസ്സ ച ഞാതകപ്പവാരിതേ, തസ്സേവത്ഥായ വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ, അത്തനോ ധനേന ഗണ്ഹതോ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അധിട്ഠാനുപഗപത്തസ്സ ഊനപഞ്ചബന്ധനതാ, അത്തുദ്ദേസികതാ, അകതവിഞ്ഞത്തി, തായ ച പടിലാഭോതി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ധോവാപനസിക്ഖാപദേ വുത്തനയാനേവാതി.

ഊനപഞ്ചബന്ധനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. ഭേസജ്ജസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തതിയേ പടിസായനീയാനീതി പടിസായിതബ്ബാനി, പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാനീതി അത്ഥോ. ഏതേന സയം ഉഗ്ഗഹേത്വാ നിക്ഖിത്താനം സത്താഹാതിക്കമേപി അനാപത്തിം ദസ്സേതി, താനി ഹി പടിസായിതും ന വട്ടന്തി. ഭേസജ്ജാനീതി ഭേസജ്ജകിച്ചം കരോന്തു വാ, മാ വാ, ഏവം ലദ്ധവോഹാരാനി. സപ്പി നാമ ഗവാദീനം സപ്പി, യേസം മംസം കപ്പതി, തേസം സപ്പി. തഥാ നവനീതം. തേലം നാമ തിലസാസപമധൂകഏരണ്ഡകവസാദീഹി നിബ്ബത്തിതം. മധു നാമ മക്ഖികാമധുമേവ. ഫാണിതം നാമ ഉച്ഛുരസം ഉപാദായ പന അപക്കാ വാ അവത്ഥുകപക്കാ വാ സബ്ബാപി ഉച്ഛുവികതി ‘‘ഫാണിത’’ന്തി വേദിതബ്ബം. താനി പടിഗ്ഗഹേത്വാതി താനി ഭേസജ്ജാനി പടിഗ്ഗഹേത്വാ, ന തേസം വത്ഥൂനി. ഏതേന ഠപേത്വാ വസാതേലം യാനേത്ഥ യാവകാലികവത്ഥുകാനി, തേസം വത്ഥൂനി പടിഗ്ഗഹേത്വാ കതാനി സപ്പിആദീനി സത്താഹം അതിക്കാമയതോപി അനാപത്തിം ദസ്സേതി. വസാതേലം പന കാലേ പടിഗ്ഗഹിതം കാലേ നിപക്കം കാലേ സംസട്ഠം തേലപരിഭോഗേന പരിഭുഞ്ജിതും അനുഞ്ഞാതം, തസ്മാ ഠപേത്വാ മനുസ്സവസം അഞ്ഞം യംകഞ്ചി വസം പുരേഭത്തം പടിഗ്ഗഹേത്വാ സാമം പചിത്വാ നിബ്ബത്തിതതേലമ്പി സത്താഹം നിരാമിസപരിഭോഗേന വട്ടതി. അനുപസമ്പന്നേന പചിത്വാ ദിന്നം പന തദഹുപുരേഭത്തം സാമിസമ്പി വട്ടതി, അഞ്ഞേസം യാവകാലികവത്ഥൂനം വത്ഥും പചിതും ന വട്ടതിയേവ. നിബ്ബത്തിതസപ്പി വാ നവനീതം വാ പചിതും വട്ടതി, തം പന തദഹുപുരേഭത്തമ്പി സാമിസം പരിഭുഞ്ജിതും ന വട്ടതി. പുരേഭത്തം പടിഗ്ഗഹിതഖീരാദിതോ അനുപസമ്പന്നേന പചിത്വാ കതസപ്പിആദീനി പന തദഹുപുരേഭത്തം സാമിസാനിപി വട്ടന്തി, പച്ഛാഭത്തതോ പട്ഠായ അനജ്ഝോഹരണീയാനി, സത്താഹാതിക്കമേപി അനാപത്തി. സന്നിധികാരകം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാനീതി സന്നിധിം കത്വാ നിദഹിത്വാ പുരേഭത്തം പടിഗ്ഗഹിതാനി തദഹുപുരേഭത്തം സാമിസപരിഭോഗേനാപി വട്ടന്തി, പച്ഛാഭത്തതോ പട്ഠായ പന താനി ച, പച്ഛാഭത്തം പടിഗ്ഗഹിതാനി ച സത്താഹം നിരാമിസപരിഭോഗേന പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാനീതി അത്ഥോ. ‘‘പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാനീ’’തി ച വചനതോ അന്തോസത്താഹേ അബ്ഭഞ്ജനാദീനം അത്ഥായ അധിട്ഠഹിത്വാ ഠപിതേസു അനാപത്തി, യാവജീവികാനി സാസപമധൂകഏരണ്ഡകഅട്ഠീനി തേലകരണത്ഥം പടിഗ്ഗഹേത്വാ തദഹേവ കതതേലം സത്താഹകാലികം, ദുതിയദിവസേ കതം ഛാഹം വട്ടതി, തതിയദിവസേ കതം പഞ്ചാഹം, ചതുത്ഥപഞ്ചമഛട്ഠസത്തമദിവസേ കതം തദഹേവ വട്ടതി. സചേ യാവ അരുണസ്സ ഉഗ്ഗമനാ തിട്ഠതി, നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി, അട്ഠമദിവസേ കതം അനജ്ഝോഹരണീയം, അനിസ്സഗ്ഗിയത്താ പന ബാഹിരപരിഭോഗേന വട്ടതി. സചേപി ന കരോതി, തേലത്ഥായ പടിഗ്ഗഹിതസാസപാദീനം പന പാളിയം അനാഗതസപ്പിആദീനഞ്ച സത്താഹാതിക്കമേ ദുക്കടം ആപജ്ജതി. സീതുദകേന കതമധൂകപുപ്ഫഫാണിതം പന ഫാണിതഗതികമേവ, അമ്ബഫാണിതാദീനി യാവകാലികാനി. യം പനേത്ഥ സത്താഹകാലികം, തം നിസ്സട്ഠം പടിലഭിത്വാപി അരുആദീനി വാ മക്ഖേതും, അജ്ഝോഹരിതും വാ ന വട്ടതി. പദീപേ കാളവണ്ണേ വാ ഉപനേതബ്ബം, അഞ്ഞസ്സ ഭിക്ഖുനോ കായികപരിഭോഗം വട്ടതി. യം പന നിരപേക്ഖോ പരിച്ചജിത്വാ പുന ലഭതി, തം അജ്ഝോഹരിതുമ്പി വട്ടതി. വിസും ഠപിതസപ്പിആദീസു, ഏകഭാജനേ വാ അമിസ്സിതേസു വത്ഥുഗണനായ ആപത്തിയോ.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ സത്താഹം അതിക്കമനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസം ചീവരവഗ്ഗസ്സ പഠമസിക്ഖാപദേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.

ഭേസജ്ജസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. വസ്സികസാടികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ചതുത്ഥേ മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി ചതുന്നം ഗിമ്ഹമാസാനം ഏകോ പച്ഛിമമാസോ സേസോ. പരിയേസിതബ്ബന്തി ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമമാസസ്സ പഠമദിവസതോ പട്ഠായ യാവ കത്തികമാസസ്സ പച്ഛിമദിവസോ, താവ ‘‘കാലോ വസ്സികസാടികായാ’’തിആദിനാ സതുപ്പാദകരണേന, സങ്ഘസ്സ പവാരിതട്ഠാനതോ, അത്തനോ ഞാതകപ്പവാരിതട്ഠാനതോ പന ‘‘ദേഥ മേ വസ്സികസാടികചീവര’’ന്തിആദികായ വിഞ്ഞത്തിയാപി പരിയേസിതബ്ബം. അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതട്ഠാനേ സതുപ്പാദം കരോന്തസ്സ വത്തഭേദേ ദുക്കടം, യഥാ വാ തഥാ വാ ‘‘ദേഥ മേ’’തിആദിവചനേന വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദേന നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. കത്വാ നിവാസേതബ്ബന്തി ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമദ്ധമാസസ്സ പഠമദിവസതോ പട്ഠായ യാവ കത്തികമാസസ്സ പച്ഛിമദിവസോ, താവ സൂചികമ്മനിട്ഠാനേന സകിമ്പി വണ്ണഭേദമത്തരജനേന കപ്പബിന്ദുകരണേന ച കത്വാ പരിദഹിതബ്ബാ. ഏത്താവതാ ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമോ മാസോ പരിയേസനക്ഖേത്തം, പച്ഛിമോ അദ്ധമാസോ കരണനിവാസനക്ഖേത്തമ്പി, വസ്സാനസ്സ ചതൂസു മാസേസു സബ്ബമ്പി തം വട്ടതീതി അയമത്ഥോ ദസ്സിതോ ഹോതി. യോ ചായം ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമോ മാസോ അനുഞ്ഞാതോ, ഏത്ഥ കതപരിയേസിതമ്പി വസ്സികസാടികം അധിട്ഠാതും ന വട്ടതി. സചേ തസ്മിം മാസേ അതിക്കന്തേ വസ്സം ഉക്കഡ്ഢിയതി, പുന മാസപരിഹാരം ലഭതി, ധോവിത്വാ പന നിക്ഖിപിത്വാ വസ്സൂപനായികദിവസേ അധിട്ഠാതബ്ബാ. സചേ സതിസമ്മോസേന വാ അപ്പഹോനകഭാവേന വാ അകതാ ഹോതി. തേ ച ദ്വേ മാസേ വസ്സാനസ്സ ചതുമാസന്തി ഛ മാസേ പരിഹാരം ലഭതി. സചേ പന കത്തികമാസേ കഥിനം അത്ഥരിയതി, അപരേപി ചത്താരോ മാസേ ലഭതി, ഏവം ദസ മാസാ ഹോന്തി. തതോ പരമ്പി സതിയാ പച്ചാസായ തം മൂലചീവരം കത്വാ ഠപേന്തസ്സ ഏകമാസന്തി ഏവം ഏകാദസ മാസേ പരിഹാരം ലഭതി, ഇതോ പരം ഏകാഹമ്പി ന ലഭതി.

ഓരേന ചേ മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമമാസസ്സ ഓരിമഭാഗേ യാവ ഹേമന്തസ്സ പഠമദിവസോ, താവാതി അത്ഥോ. പരിയേസേയ്യാതി ഏതേസു സത്തസു പിട്ഠിസമയമാസേസു അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതട്ഠാനതോ സതുപ്പാദകരണേന പരിയേസന്തസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം, വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദേന നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം, ഞാതകപ്പവാരിതേ വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ തേന സിക്ഖാപദേന അനാപത്തി, സതുപ്പാദം കരോന്തസ്സ ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന ആപത്തി. ഓരേനദ്ധമാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി ഗിമ്ഹാനസ്സ പച്ഛിമദ്ധമാസതോ ഓരിമഭാഗേ ഏകസ്മിം അദ്ധമാസേ. കത്വാ നിവാസേയ്യാതി ഏത്ഥന്തരേ ധമ്മേന ഉപ്പന്നമ്പി കത്വാ നിവാസേന്തസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ വസ്സികസാടികപരിയേസനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, ഊനകമാസദ്ധമാസേസു അതിരേകസഞ്ഞിനോ വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം, തഥാ സതിയാ വസ്സികസാടികായ നഗ്ഗസ്സ കായം ഓവസ്സാപയതോ. പോക്ഖരണിയാദീസു പന ന്ഹായന്തസ്സ വാ അച്ഛിന്നചീവരസ്സ വാ നട്ഠചീവരസ്സ വാ ‘‘അനിവത്ഥം ചോരാ ഹരന്തീ’’തി ഏവം ആപദാസു വാ നിവാസയതോ ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഏത്ഥ ച വസ്സികസാടികായ അത്തുദ്ദേസികതാ, അസമയേ പരിയേസനതാ, തായ ച പടിലാഭോതി ഇമാനി താവ പരിയേസനാപത്തിയാ തീണി അങ്ഗാനി. സചീവരതാ, ആപദാഭാവോ, വസ്സികസാടികായ സകഭാവോ, അസമയേ നിവാസനന്തി ഇമാനി നിവാസനാപത്തിയാ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ധോവാപനസിക്ഖാപദേ വുത്തനയാനേവാതി.

വസ്സികസാടികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫. ചീവരഅച്ഛിന്ദനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പഞ്ചമേ സാമം ചീവരം ദത്വാതി വേയ്യാവച്ചാദീനി പച്ചാസിസമാനോ സയമേവ ദത്വാ. അച്ഛിന്ദേയ്യാതി വേയ്യാവച്ചാദീനി അകരോന്തം ദിസ്വാ സകസഞ്ഞായ അച്ഛിന്ദന്തസ്സ വത്ഥുഗണനായ ആപത്തിയോ. അച്ഛിന്ദാപേയ്യാതിഏത്ഥ പന ‘‘അച്ഛിന്ദാ’’തി ആണത്തിയാ ദുക്കടം, അച്ഛിന്ദേസു യത്തകാനി ആണത്താനി, തേസം ഗണനായ ആപത്തിയോ.

സാവത്ഥിയം ഉപനന്ദം ആരബ്ഭ ചീവരഅച്ഛിന്ദനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, സാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം. അനുപസമ്പന്നേ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ, അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞിനോ വാ, ഉപസമ്പന്നസ്സാപി വികപ്പനുപഗപച്ഛിമചീവരം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം പരിക്ഖാരം, അനുപസമ്പന്നസ്സ ച യംകിഞ്ചി അച്ഛിന്ദതോ വാ ദുക്കടം. തേന തുട്ഠേന വാ കുപിതേന വാ ദിന്നം പന തസ്സ വിസ്സാസം വാ ഗണ്ഹന്തസ്സ ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. വികപ്പനുപഗപച്ഛിമചീവരതാ, സാമം ദിന്നതാ, സകസഞ്ഞിതാ, ഉപസമ്പന്നതാ, കോധവസേന അച്ഛിന്ദനം വാ അച്ഛിന്ദാപനം വാതി ഇമാനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനി അഞ്ഞത്ര വേദനായ. വേദനാ പന ഇധ ദുക്ഖവേദനായേവാതി.

ചീവരഅച്ഛിന്ദനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. സുത്തവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഛട്ഠേ സുത്തന്തി ഛബ്ബിധം ഖോമസുത്താദിം വാ തേസം അനുലോമം വാ. വിഞ്ഞാപേത്വാതി ചീവരത്ഥായ യാചിത്വാ. വായാപേയ്യാതി ‘‘ചീവരം മേ, ആവുസോ, വായഥാ’’തി അകപ്പിയായ വിഞ്ഞത്തിയാ വായാപേയ്യ. നിസ്സഗ്ഗിയന്തി ഏവം വായാപേന്തസ്സ യോ തന്തവായോ ചീവരവായനത്ഥം തുരിവേമസജ്ജനാദികേ പയോഗേ കരോതി, തസ്സ സബ്ബപ്പയോഗേസു ദുക്കടം, പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി.

രാജഗഹേ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ചീവരവായാപനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, വിഞ്ഞാപിതസുത്തം വിഞ്ഞാപിതതന്തവായേന വായാപേന്തസ്സ ദീഘതോ വിദത്ഥിമത്തേ തിരിയഞ്ച ഹത്ഥമത്തേ വീതേ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. ഇതി യാവ ചീവരം വഡ്ഢതി, താവ ഇമിനാ പമാണേന ആപത്തിയോ വഡ്ഢന്തി. തേനേവ പന അവിഞ്ഞത്തിയാ ലദ്ധസുത്തം വായാപേന്തസ്സ യഥാ പുബ്ബേ നിസ്സഗ്ഗിയം, ഏവം ഇധ ദുക്കടം. തേനേവ വിഞ്ഞത്തഞ്ച അവിഞ്ഞത്തഞ്ച വായാപേന്തസ്സ സചേ വുത്തപ്പമാണേന കേദാരബദ്ധം വിയ ചീവരം ഹോതി, അകപ്പിയസുത്തമയേ പരിച്ഛേദേ പാചിത്തിയം, ഇതരസ്മിം തഥേവ ദുക്കടം. തതോ ചേ ഊനതരാ പരിച്ഛേദാ, സബ്ബപരിച്ഛേദേസു ദുക്കടാനേവ. അഥ ഏകന്തരികേന വാ സുത്തേന ദീഘതോ വാ കപ്പിയം തിരിയം അകപ്പിയം കത്വാ വീതം ഹോതി, പുബ്ബേ വുത്തപ്പമാണഗണനായ ദുക്കടാനി. ഏതേനേവ ഉപായേന കപ്പിയതന്തവായേന അകപ്പിയസുത്തേ, കപ്പിയാകപ്പിയേഹി തന്തവായേഹി സുത്തേപി കപ്പിയേ അകപ്പിയേ കപ്പിയാകപ്പിയേ ച ആപത്തിഭേദോ വേദിതബ്ബോ. തികപാചിത്തിയം, അവായാപിതേ വായാപിതസഞ്ഞിനോ വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. ചീവരസിബ്ബനആയോഗകായബന്ധനഅംസബദ്ധകപത്തത്ഥവികപരിസ്സാവനാനം അത്ഥായ സുത്തം വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ, ഞാതകപ്പവാരിതേഹി കപ്പിയസുത്തം വായാപേന്തസ്സ, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ, അത്തനോ ധനേന, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി, ചീവരത്ഥായ വിഞ്ഞാപിതസുത്തം, അത്തുദ്ദേസികതാ, അകപ്പിയതന്തവായേന അകപ്പിയവിഞ്ഞത്തിയാ വായാപനന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ധോവാപനസിക്ഖാപദേ വുത്തനയാനേവാതി.

സുത്തവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. മഹാപേസകാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സത്തമേ തത്ര ചേ സോ ഭിക്ഖൂതി യത്ര ഗാമേ വാ നിഗമേ വാ തന്തവായാ, തത്ര. പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോതി ചീവരസാമികേഹി അപ്പവാരിതോ ഹുത്വാ. വികപ്പം ആപജ്ജേയ്യാതി വിസിട്ഠകപ്പം അധികവിധാനം ആപജ്ജേയ്യ. ഇദാനി യേനാകാരേന വികപ്പം ആപന്നോ ഹോതി, തം ദസ്സേതും ഇദം ഖോ, ആവുസോതിആദി വുത്തം. തത്ഥ ആയതന്തി ദീഘം. വിത്ഥതന്തി പുഥുലം. അപ്പിതന്തി ഘനം. സുവീതന്തി സുട്ഠു വീതം, സബ്ബട്ഠാനേസു സമം കത്വാ വീതം. സുപ്പവായിതന്തി സുട്ഠു പവായിതം, സബ്ബട്ഠാനേസു സമം കത്വാ തന്തേ പസാരിതം. സുവിലേഖിതന്തി ലേഖനിയാ സുട്ഠു വിലേഖിതം. സുവിതച്ഛിതന്തി കോച്ഛേന സുട്ഠു വിതച്ഛിതം, സുട്ഠു നിദ്ധോതന്തി അത്ഥോ. പിണ്ഡപാതമത്തമ്പീതി ഏത്ഥ ച ന ഭിക്ഖുനോ പിണ്ഡപാതദാനമത്തേന തം നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി, സചേ പന തേ തസ്സ വചനേന ചീവരസാമികാനം ഹത്ഥതോ സുത്തം ഗഹേത്വാ ഈസകമ്പി ആയതം വാ വിത്ഥതം വാ അപ്പിതം വാ കരോന്തി, അഥ തേസം പയോഗേ ഭിക്ഖുനോ ദുക്കടം, പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി.

സാവത്ഥിയം ഉപനന്ദം ആരബ്ഭ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, തികപാചിത്തിയം, ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞിനോ വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടം. ഞാതകപ്പവാരിതാനം തന്തവായേഹി, അഞ്ഞസ്സ വാ അത്ഥായ, അത്തനോ വാ ധനേന, മഹഗ്ഘം വായാപേതുകാമം അപ്പഗ്ഘം വായാപേന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതാനം തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാ വികപ്പമാപജ്ജനതാ, ചീവരസ്സ അത്തുദ്ദേസികതാ, തസ്സ വചനേന സുത്തവഡ്ഢനം, ചീവരപ്പടിലാഭോതി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ധോവാപനസിക്ഖാപദേ വുത്തനയാനേവാതി.

മഹാപേസകാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. അച്ചേകചീവരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അട്ഠമേ ദസാഹാനാഗതന്തി ദസ അഹാനി ദസാഹം, തേന ദസാഹേന അനാഗതാ ദസാഹാനാഗതാ, ദസാഹേന അസമ്പത്താതി അത്ഥോ, തം ദസാഹാനാഗതം, അച്ചന്തസംയോഗവസേന ഭുമ്മത്ഥേ ഉപയോഗവചനം. കത്തികതേമാസികപുണ്ണമന്തി പഠമകത്തികപുണ്ണമം, ഇധാപി പഠമപദസ്സ അനുപയോഗതാ പുരിമനയേനേവ ഭുമ്മത്ഥേ ഉപയോഗവചനം. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യതോ പട്ഠായ പഠമപ്പവാരണാ ‘‘ദസാഹാനാഗതാ’’തി വുച്ചതി, സചേപി താനി ദിവസാനി അച്ചന്തമേവ ഭിക്ഖുനോ അച്ചേകചീവരം ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ‘‘അച്ചേകം ഇദ’’ന്തി ജാനമാനേന ഭിക്ഖുനാ സബ്ബമ്പി പടിഗ്ഗഹേതബ്ബന്തി. തേന പവാരണാമാസസ്സ ജുണ്ഹപക്ഖപഞ്ചമിതോ പട്ഠായ ഉപ്പന്നസ്സ ചീവരസ്സ നിധാനകാലോ ദസ്സിതോ ഹോതി. കാമഞ്ചേസ ‘‘ദസാഹപരമം അതിരേകചീവരം ധാരേതബ്ബ’’ന്തിഇമിനാവ സിദ്ധോ, അട്ഠുപ്പത്തിവസേന പന അപുബ്ബം വിയ അത്ഥം ദസ്സേത്വാ സിക്ഖാപദം ഠപിതം. അച്ചേകചീവരന്തി ഗമികഗിലാനഗബ്ഭിനിഅഭിനവുപ്പന്നസദ്ധാനം പുഗ്ഗലാനം അഞ്ഞതരേന ‘‘വസ്സാവാസികം ദസ്സാമീ’’തി ഏവം ആരോചേത്വാ ദിന്നം. സചേ തം പുരേ പവാരണായ വിഭജിതം, യേന ഗഹിതം, തേന വസ്സച്ഛേദോ ന കാതബ്ബോ, കരോതി ചേ, തം ചീവരം സങ്ഘികം ഹോതി. യാവ ചീവരകാലസമയന്തി അനത്ഥതേ കഥിനേ യാവ വസ്സാനസ്സ പച്ഛിമോ മാസോ, അത്ഥതേ കഥിനേ യാവ പഞ്ച മാസാ, താവ നിക്ഖിപിതബ്ബം.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ അച്ചേകചീവരസ്സ ചീവരകാലസമയം അതിക്കമനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസമേത്ഥ ചീവരവഗ്ഗസ്സ പഠമസിക്ഖാപദേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.

അച്ചേകചീവരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. സാസങ്കസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

നവമേ ഉപവസ്സം ഖോ പനാതി ഏത്ഥ ഉപവസ്സന്തി ഉപവസ്സ, ഉപവസിത്വാതി വുത്തം ഹോതി, ഉപസമ്പജ്ജന്തിആദീസു (വിഭ. ൫൭൦) വിയ ഹേത്ഥ അനുനാസികോ ദട്ഠബ്ബോ, വസ്സം ഉപഗന്ത്വാ വസിത്വാ ചാതി അത്ഥോ. ഇമസ്സ ച പദസ്സ ‘‘തഥാരൂപേസു ഭിക്ഖു സേനാസനേസു വിഹരന്തോ’’തിഇമിനാ സമ്ബന്ധോ, ഇദം വുത്തം ഹോതി – വസ്സം ഉപഗന്ത്വാ വസിത്വാ ച തതോ പരം പച്ഛിമകത്തികപുണ്ണമപരിയോസാനകാലം യാനി ഖോ പന താനി ആരഞ്ഞകാനി…പേ… അന്തരഘരേ നിക്ഖിപേയ്യാതി. തത്ഥ ആരഞ്ഞകാനീതി സബ്ബപച്ഛിമാനി ആരോപിതേന ആചരിയധനുനാ ഗാമസ്സ ഇന്ദഖീലതോ പട്ഠായ പഞ്ചധനുസതപ്പമാണേ പദേസേ കതസേനാസനാനി. സചേ പന അപരിക്ഖിത്തോ ഗാമോ ഹോതി, പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനതോ പട്ഠായ മിനേതബ്ബം. സചേ വിഹാരസ്സ പരിക്ഖേപോ വാ അപരിക്ഖിത്തസ്സ യം ഗാമതോ സബ്ബപഠമം സേനാസനം വാ ചേതിയം വാ ബോധി വാ ധുവസന്നിപാതട്ഠാനം വാ യാവ, തം താവ പകതിമഗ്ഗേന മിനേതബ്ബം, അഞ്ഞം മഗ്ഗം കാതും, അമഗ്ഗേന വാ മിനേതും ന വട്ടതി. സാസങ്കസമ്മതാനീതി ചോരാദീനം നിവിട്ഠോകാസാദിദസ്സനേന ‘‘സാസങ്കാനീ’’തി സമ്മതാനി, ഏവം സഞ്ഞാതാനീതി അത്ഥോ. സഹ പടിഭയേന സപ്പടിഭയാനി, ചോരേഹി മനുസ്സാനം ഹതവിലുത്താകോടിതഭാവദസ്സനതോ സന്നിഹിതബലവഭയാനീതി അത്ഥോ.

അന്തരഘരേ നിക്ഖിപേയ്യാതി ആരഞ്ഞകസ്സ സേനാസനസ്സ സമന്താ സബ്ബദിസാഭാഗേസു അത്തനാ അഭിരുചിതേ ഗോചരഗാമേ നിക്ഖിപേയ്യ. തഞ്ച ഖോ സതിയാ അങ്ഗസമ്പത്തിയാ, തത്രായം അങ്ഗസമ്പത്തി – പുരിമികായ ഉപഗന്ത്വാ മഹാപവാരണായ പവാരിതോ ഹോതി, ഇദമേകം അങ്ഗം. കത്തികമാസോയേവ ഹോതി, ഇദം ദുതിയം അങ്ഗം. പഞ്ചധനുസതികപച്ഛിമപ്പമാണയുത്തം സേനാസനം ഹോതി, ഇദം തതിയം അങ്ഗം. ഊനപ്പമാണേ വാ ഗാവുതതോ അതിരേകപ്പമാണേ വാ ന ലഭതി, യത്ര ഹി പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ഭുത്തവേലായമേവ പുന വിഹാരം സക്കാ ആഗന്തും, തദേവ ഇധാധിപ്പേതം. സാസങ്കസപ്പടിഭയമേവ ഹോതി, ഇദം ചതുത്ഥം അങ്ഗം ഹോതീതി. കോചിദേവ പച്ചയോതി കിഞ്ചിദേവ കാരണം. തേന ചീവരേനാതി തേന അന്തരഘരേ നിക്ഖിത്തചീവരേന. വിപ്പവാസായാതി വിയോഗവാസായ. തതോ ചേ ഉത്തരി വിപ്പവസേയ്യാതി ഛാരത്തതോ ഉത്തരി തസ്മിം സേനാസനേ സത്തമം അരുണം ഉട്ഠാപേയ്യാതി അത്ഥോ, തഥാ അസക്കോന്തേന പന ഗാമസീമം ഓക്കമിത്വാ സഭായം വാ യത്ഥ കത്ഥചി വാ വസിത്വാ ചീവരപ്പവത്തിം ഞത്വാ പക്കമിതും വട്ടതി. അഞ്ഞത്ര ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാതി യം സങ്ഘോ ഗിലാനസ്സ ഭിക്ഖുനോ ചീവരേന വിപ്പവാസസമ്മുതിം ദേതി, തം ഠപേത്വാ അലദ്ധസമ്മുതികസ്സ അതിരേകഛാരത്തം വിപ്പവസതോ നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ചീവരവിപ്പവാസവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസമേത്ഥ ചീവരവഗ്ഗസ്സ ദുതിയസിക്ഖാപദേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.

സാസങ്കസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. പരിണതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദസമേ സങ്ഘികന്തി സങ്ഘസ്സ സന്തകം. സോ ഹി സങ്ഘസ്സ പരിണതത്താ ഹത്ഥേ അനാരുള്ഹോപി ഏകേന പരിയായേന സങ്ഘസന്തകോ ഹോതി. ലാഭന്തി ലഭിതബ്ബം ചീവരാദിവത്ഥും. പരിണതന്തി ‘‘ദസ്സാമ കരിസ്സാമാ’’തി വചീഭേദേന വാ ഹത്ഥമുദ്ദായ വാ സങ്ഘസ്സ നിന്നം ഹുത്വാ ഠിതം. അത്തനോ പരിണാമേയ്യാതി ‘‘ഇദം മയ്ഹം ദേഥാ’’തിആദീനി വദന്തോ അത്തനിന്നം കരേയ്യ. സചേ പന സങ്ഘസ്സ ദിന്നം ഹോതി, തം ഗഹേതും ന വട്ടതി, സങ്ഘസ്സേവ ദാതബ്ബം. പരിണതം പന സഹധമ്മികാനം വാ ഗിഹീനം വാ അന്തമസോ മാതുസന്തകമ്പി അത്തനോ പരിണാമേന്തസ്സ പയോഗേ ദുക്കടം, പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി.

സാവത്ഥിയം ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ പരിണാമനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, അനാണത്തികം, പരിണതേ വേമതികസ്സ, അപരിണതേ പരിണതസഞ്ഞിനോ ചേവ വേമതികസ്സ ച, സങ്ഘചേതിയപുഗ്ഗലേസു യസ്സ കസ്സചി പരിണതം അഞ്ഞസങ്ഘാദീനം പരിണാമേന്തസ്സ ച ദുക്കടം. അപരിണതസഞ്ഞിനോ, ‘‘കത്ഥ ദേമാ’’തി പുച്ഛിതേ ‘‘യത്ഥ തുമ്ഹാകം ചിത്തം പസീദതി, തത്ഥ ദേഥ, തുമ്ഹാകം ദേയ്യധമ്മോ പരിഭോഗം വാ ലഭേയ്യാ’’തിആദീനി വദന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. സങ്ഘേ പരിണതഭാവോ, തം ഞത്വാ അത്തനോ പരിണാമനം, പടിലാഭോതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനീതി.

പരിണതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പത്തവഗ്ഗോ തതിയോ.

ഇതി കങ്ഖാവിതരണിയാ പാതിമോക്ഖവണ്ണനായ

നിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.