൯. അഞ്ഞഭാഗിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

നവമേ അഞ്ഞഭാഗിയസ്സാതിആദീസു അഞ്ഞഭാഗസ്സ ഇദം, അഞ്ഞഭാഗോ വാ അസ്സ അത്ഥീതി അഞ്ഞഭാഗിയം. അധികരണന്തി ആധാരോ വേദിതബ്ബോ, വത്ഥു അധിട്ഠാനന്തി വുത്തം ഹോതി. യോ ഹി സോ അട്ഠുപ്പത്തിയം ‘‘ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ നാമാ’’തി ഛഗലകോ വുത്തോ. സോ യ്വായം ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ ഭാഗോ കോട്ഠാസോ പക്ഖോ മനുസ്സജാതി ചേവ ഭിക്ഖുഭാവോ ച, തതോ അഞ്ഞസ്സ ഭാഗസ്സ കോട്ഠാസസ്സ പക്ഖസ്സ ഹോതി തിരച്ഛാനജാതിയാ ചേവ ഛഗലകഭാവസ്സ ച, സോ വാ അഞ്ഞഭാഗോ അസ്സ അത്ഥി, തസ്മാ അഞ്ഞഭാഗിയസങ്ഖ്യം ലഭതി. യസ്മാ ച തേസം ‘‘ഇമം മയം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം നാമ കരോമാ’’തി വദന്താനം തസ്സ നാമകരണസഞ്ഞായ ആധാരോ വത്ഥു അധിട്ഠാനം, തസ്മാ ‘‘അധികരണ’’ന്തി വേദിതബ്ബോ. തഞ്ഹി സന്ധായ ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ദബ്ബം മല്ലപുത്തം അഞ്ഞഭാഗിയസ്സ അധികരണസ്സാ’’തിആദി (പാരാ. ൩൯൧) വുത്തം. ന വിവാദാധികരണാദീസു അഞ്ഞതരം, കസ്മാ? അസമ്ഭവതോ. ന ഹി മേത്തിയഭൂമജകാ ചതുന്നം അധികരണാനം കസ്സചി അഞ്ഞഭാഗിയസ്സ അധികരണസ്സ കിഞ്ചിദേസം ലേസമത്തം ഉപ്പാദിയിംസു, ന ച ചതുന്നം അധികരണാനം ലേസോ നാമ അത്ഥി. ജാതിലേസാദയോ ഹി പുഗ്ഗലാനംയേവ ലേസാ വുത്താ, ന വിവാദാധികരണാദീനം. തഞ്ച ‘‘ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ’’തി നാമം തസ്സ അഞ്ഞഭാഗിയാധികരണഭാവേ ഠിതസ്സ ഛഗലകസ്സ കോചി ദേസോ ഹോതി ഥേരം പാരാജികേന ധമ്മേന അനുദ്ധംസേതും ലേസമത്തോ, ഏത്ഥ ച ദിസ്സതി അപദിസ്സതി ‘‘അസ്സ അയ’’ന്തി വോഹരീയതീതി ദേസോ, ജാതിആദീസു അഞ്ഞതരകോട്ഠാസസ്സേതം അധിവചനം. അഞ്ഞമ്പി വത്ഥും ലിസ്സതി സിലിസ്സതി വോഹാരമത്തേനേവ ഈസകം അല്ലീയതീതി ലേസോ, ജാതിആദീനംയേവ അഞ്ഞതരകോട്ഠാസസ്സേതം അധിവചനം. പദഭാജനേ (പാരാ. ൩൯൩) പന യസ്സ അഞ്ഞഭാഗിയസ്സ അധികരണസ്സ കിഞ്ചിദേസം ലേസമത്തം ഉപാദായ പാരാജികേന ധമ്മേന അനുദ്ധംസേയ്യ, തം യസ്മാ അട്ഠുപ്പത്തിവസേനേവ ആവിഭൂതം, തസ്മാ തം അവിഭജിത്വാ യാനി ‘‘അധികരണ’’ന്തി വചനസാമഞ്ഞതോ അത്ഥുദ്ധാരവസേന പവത്താനി ചത്താരി അധികരണാനി, തേസം അഞ്ഞഭാഗിയതാ ച തബ്ഭാഗിയതാ ച യസ്മാ അപാകടാ, ജാനിതബ്ബാ ച വിനയധരേഹി, തസ്മാ തഞ്ച അവസാനേ ആപത്തഞ്ഞഭാഗിയേന ചോദനഞ്ച ആവികാതും ‘‘അഞ്ഞഭാഗിയസ്സ അധികരണസ്സാതി ആപത്തഞ്ഞഭാഗിയം വാ ഹോതി അധികരണഞ്ഞഭാഗിയം വാ’’തിആദി വുത്തം, സേസാ വിനിച്ഛയകഥാ അട്ഠമേ വുത്തസദിസായേവ. അയം പന വിസേസോ – ഇദം അഞ്ഞഭാഗിയസ്സ അധികരണസ്സ കിഞ്ചിദേസം ലേസമത്തം ഉപാദായ പാരാജികേന ധമ്മേന അനുദ്ധംസനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ഇധ ച ആപത്തഞ്ഞഭാഗിയചോദനായ തഥാസഞ്ഞിനോപി അനാപത്തി. അങ്ഗേസു ച അഞ്ഞഭാഗിയസ്സ അധികരണസ്സ കിഞ്ചിദേസം ലേസമത്തം ഉപാദിയനതാ അധികാതി.

അഞ്ഞഭാഗിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.