൩. തതിയപാരാജികവണ്ണനാ

തതിയേ സഞ്ചിച്ചാതി സംചേതേത്വാ സദ്ധിം ചേതേത്വാ. ‘‘പാണോ’’തിസഞ്ഞായ സദ്ധിംയേവ ‘‘വധാമി ന’’ന്തി വധകചേതനായ ചേതേത്വാ പകപ്പേത്വാ. മനുസ്സവിഗ്ഗഹന്തി കലലതോ പട്ഠായ ജീവമാനകമനുസ്സജാതികസരീരം. ജീവിതാ വോരോപേയ്യാതി കലലകാലേപി താപനമദ്ദനേഹി വാ ഭേസജ്ജസമ്പദാനേന വാ തതോ വാ ഉദ്ധമ്പി തദനുരൂപേന ഉപക്കമേന ജീവിതാ വിയോജേയ്യ. ഇമസ്സ പനത്ഥസ്സ ആവിഭാവത്ഥം പാണോ വേദിതബ്ബോ, പാണാതിപാതോ വേദിതബ്ബോ, പാണാതിപാതീ വേദിതബ്ബോ, പാണാതിപാതസ്സ പയോഗോ വേദിതബ്ബോ. തത്ഥ പാണോതി വോഹാരതോ സത്തോ, പരമത്ഥതോ ജീവിതിന്ദ്രിയം. പാണാതിപാതോതി യായ ചേതനായ ജീവിതിന്ദ്രിയുപച്ഛേദകപയോഗം സമുട്ഠാപേതി, സാ ചേതനാ. പാണാതിപാതീതി വുത്തചേതനായ സമങ്ഗിപുഗ്ഗലോ. പാണാതിപാതസ്സ പയോഗോതി പാണാതിപാതസ്സ ഛ പയോഗാ സാഹത്ഥികോ നിസ്സഗ്ഗിയോ ആണത്തികോ ഥാവരോ വിജ്ജാമയോ ഇദ്ധിമയോതി. തത്ഥ സാഹത്ഥികോതി സയം മാരേന്തസ്സ കായേന വാ കായപ്പടിബദ്ധേന വാ പഹരണം. നിസ്സഗ്ഗിയോതി ദൂരേ ഠിതം മാരേതുകാമസ്സ കായേന വാ കായപ്പടിബദ്ധേന വാ ഉസുസത്തിയന്തപാസാണാദീനം നിസ്സജ്ജനം. തത്ഥ ഏകേകോ ഉദ്ദിസ്സാനുദ്ദിസ്സഭേദതോ ദുവിധോ. തത്ഥ ഉദ്ദിസ്സകേ യം ഉദ്ദിസ്സ പഹരതി, തസ്സേവ മരണേന കമ്മബദ്ധോ. ‘‘യോ കോചി മരതൂ’’തി ഏവം അനുദ്ദിസ്സകേ പഹാരപ്പച്ചയാ യസ്സ കസ്സചി മരണേന കമ്മബദ്ധോ. ഉഭയത്ഥാപി ച പഹരിതമത്തേ വാ മരതു, പച്ഛാ വാ തേനേവ രോഗേന, പഹരിതക്ഖണേയേവ കമ്മബദ്ധോ. ആണത്തികോതി ‘‘അസുകം നാമ മാരേഹീ’’തി അഞ്ഞം ആണാപേന്തസ്സ ആണാപനം.

തത്ഥ –

വത്ഥു കാലോ ച ഓകാസോ, ആവുധം ഇരിയാപഥോ;

ക്രിയാവിസേസോതി ഇമേ, ഛ ആണത്തി നിയാമകാ.

തത്ഥ വത്ഥൂതി പുഗ്ഗലോ. യഞ്ഹി പുഗ്ഗലം ‘‘മാരേഹീ’’തി ആണത്തോ സചേ തമേവ മാരേതി, ആണാപകസ്സ ആപത്തി. അഥ അഞ്ഞം മാരേതി, തംമഞ്ഞമാനോ വാ അഞ്ഞം മാരേതി, ആണാപകോ മുച്ചതി. ‘‘ഇമം മാരേഹീ’’തി ആണത്തേ പന ആണാപകസ്സ ദുക്കടം. കാലോതി പുരേഭത്താദികാലോ. സചേ ഹി ‘‘പുരേഭത്തം മാരേഹീ’’തി ആണത്തോ പുരേഭത്തമേവ മാരേതി, ആണാപകസ്സ ആപത്തി. അഥ യം പുരേഭത്തം നിയാമിതം, തതോ പച്ഛാ വാ പുരേ വാ മാരേതി, ആണാപകോ മുച്ചതി. ഇമിനാ നയേന സബ്ബത്ഥ വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ. ഥാവരോതി അസംഹാരിമേന ഉപകരണേന മാരേതുകാമസ്സ ഓപാതക്ഖണനം അപസ്സേനസംവിധാനം അസിആദീനം ഉപനിക്ഖിപനം തളാകാദീസു വിസസമ്പയോജനം രൂപൂപഹാരോതിഏവമാദി. വുത്തനയേനേവ ചേത്ഥാപി ഉദ്ദിസ്സാനുദ്ദിസ്സഭേദോ വേദിതബ്ബോ. വിജ്ജാമയോതി മാരണത്ഥം വിജ്ജാപരിജപ്പനം. ഇദ്ധിമയോതി കമ്മവിപാകജായ ഇദ്ധിയാ പയോജനം.

സത്ഥഹാരകം വാസ്സ പരിയേസേയ്യാതി ഏത്ഥ ഹരതീതി ഹാരകം, കിം ഹരതി? ജീവിതം. അഥ വാ ഹരിതബ്ബന്തി ഹാരകം, ഉപനിക്ഖിപിതബ്ബന്തി അത്ഥോ. സത്ഥഞ്ച തം ഹാരകഞ്ചാതി സത്ഥഹാരകം. അസ്സാതി മനുസ്സവിഗ്ഗഹസ്സ. പരിയേസേയ്യാതി യഥാ ലഭതി, തഥാ കരേയ്യ, ഉപനിക്ഖിപേയ്യാതി അത്ഥോ. ഏതേന ഥാവരപയോഗം ദസ്സേതി. ഇതരഥാ ഹി പരിയിട്ഠിമത്തേയേവ പാരാജികോ ഭവേയ്യ, ന ചേതം യുത്തം. പദഭാജനേ പനസ്സ ബ്യഞ്ജനം അനാദിയിത്വാ യം ഏത്ഥ ഥാവരപയോഗസങ്ഗഹിതം സത്ഥം, തദേവ ദസ്സേതും ‘‘അസിം വാ’’തിആദി വുത്തം. മരണവണ്ണം വാ സംവണ്ണേയ്യാതി വാചായ വാ താലപണ്ണാദീസു ലിഖിത്വാ വാ ‘‘യോ ഏവം മരതി, സോ ധനം വാ ലഭതീ’’തിആദിനാ നയേന മരണേ ഗുണം പകാസേയ്യ. ഏതേന യഥാ ‘‘അദിന്നാദാനേ ആദിയേയ്യാ’’തി വുത്തത്താ പരിയായകഥായ മുച്ചതി, നയിധ, ഏവം ‘‘സംവണ്ണേയ്യാ’’തി വചനതോ പന ഇധ പരിയായകഥായപി ന മുച്ചതീതി അയമത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. മരണായ വാ സമാദപേയ്യാതി ‘‘സത്ഥം വാ ആഹരാ’’തിആദിനാ (പാരാ. ൧൭൨) നയേന മരണത്ഥായ ഉപായം ഗാഹാപേയ്യ. ഏതേന ആണത്തികപ്പയോഗം ദസ്സേതി. അമ്ഭോ പുരിസാതി ആലപനമേതം. കിം തുയ്ഹിമിനാതിആദി സംവണ്ണനാകാരനിദസ്സനം. ഇതി ചിത്തമനോതി ഇതി ചിത്തോ ഇതി മനോ. ‘‘മതം തേ ജീവിതാ സേയ്യോ’’തിഏത്ഥ വുത്തമരണചിത്തോ മരണമനോതി അത്ഥോ. ഏത്ഥ ച ‘‘മനോ’’തിഇദം ചിത്തസ്സ അത്ഥദീപനത്ഥം വുത്തം. തേനേവസ്സ പദഭാജനേ ‘‘യം ചിത്തം തം മനോ’’തി (പാരാ. ൧൭൨) ആഹ. ചിത്തസങ്കപ്പോതി വിചിത്തസങ്കപ്പോ. ഏത്ഥാപി ഇതി-സദ്ദോ ആഹരിതബ്ബോ. ‘‘സങ്കപ്പോ’’തി ച സംവിദഹനമത്തസ്സേതം നാമം, ന വിതക്കസ്സേവ. തഞ്ച സംവിദഹനം ഇമസ്മിം അത്ഥേ സഞ്ഞാചേതനാധിപ്പായേഹി സങ്ഗഹം ഗച്ഛതി, തസ്മാ ‘‘ഇതി ചിത്തസങ്കപ്പോ’’തി ‘‘മതം തേ ജീവിതാ സേയ്യോ’’തിഏത്ഥ വുത്തമരണസഞ്ഞീ മരണചേതനോ മരണാധിപ്പായോതി ഏവമേത്ഥ അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. പദഭാജനേപി ഹി അയമേവ നയോ ദസ്സിതോ. ഏതേന മരണചിത്താദീഹി വിനാ ‘‘ഏകാഹം ജീവിതം സേയ്യോ, വീരിയമാരഭതോ ദള്ഹ’’ന്തിആദിനാ (ധ. പ. ൧൧൨) നയേന ധമ്മം ഭാസന്തസ്സ സംവണ്ണനാ നാമ ന ഹോതീതി ദസ്സേതി. അനേകപരിയായേനാതി നാനപ്പകാരേന ഉച്ചാവചേന കാരണേന. പുന മരണവണ്ണന്തിആദി നിഗമനവചനം. പാരാജികോ ഹോതീതി തങ്ഖണൂപപന്നമ്പി മനുസ്സവിഗ്ഗഹം വുത്തനയേന ജീവിതാ വോരോപേന്തോ പാരാജികോ ഹോതീതി.

വേസാലിയം സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ അഞ്ഞമഞ്ഞം ജീവിതാ വോരോപനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘മരണവണ്ണം വാ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, സാണത്തികം, മാരണത്ഥായ ഓപാതക്ഖണനാദീസു ദുക്കടം, അനോദിസ്സ ഖതേ ഓപാതേ യസ്സ കസ്സചി പതനേപി ദുക്കടം, യക്ഖപേതതിരച്ഛാനഗതമനുസ്സവിഗ്ഗഹാനം തിരച്ഛാനഗതസ്സ ച ദുക്ഖുപ്പത്തിയം ദുക്കടമേവ, മനുസ്സജാതികസ്സ ദുക്ഖുപ്പത്തിയം ഥുല്ലച്ചയം, തഥാ യക്ഖാദീനം മരണേ, തിരച്ഛാനഗതമരണേ പന പാചിത്തിയം, മനുസ്സമരണേ പാരാജികന്തി. ഇമിനാ നയേന സബ്ബത്ഥ പയോഗഭേദവസേന ആപത്തിഭേദോ വേദിതബ്ബോ. അസഞ്ചിച്ച മാരേന്തസ്സ അജാനന്തസ്സ നമരണാധിപ്പായസ്സ ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. തത്ഥ അസഞ്ചിച്ചാതി ‘‘ഇമിനാ ഉപക്കമേന ഇമം മാരേമീ’’തി അചേതേത്വാ കതേന ഉപക്കമേന മുസലുസ്സാപനവത്ഥുസ്മിം (പാരാ. ൧൮൦ ആദയോ) വിയ പരേ മതേപി അനാപത്തി. അജാനന്തസ്സാതി ‘‘ഇമിനാ അയം മരിസ്സതീ’’തി അജാനന്തസ്സ ഉപക്കമേന വിസഗതപിണ്ഡപാതവത്ഥുസ്മിം (പാരാ. ൧൮൧) വിയ പരേ മതേപി അനാപത്തി. നമരണാധിപ്പായസ്സാതി മരണം അനിച്ഛന്തസ്സ ഉപക്കമേന ഭേസജ്ജവത്ഥുസ്മിം (പാരാ. ൧൮൭) വിയ പരേ മതേപി അനാപത്തി. ഏവം അസഞ്ചിച്ചാതിആദീസു വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ. സീലവിപത്തി, മനുസ്സജാതികപാണോ, പാണസഞ്ഞിതാ, വധകചിത്തം, ഉപക്കമോ, തേന മരണന്തി ഇമാനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി. അദിന്നാദാനസമഉട്ഠാനം, കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, ദുക്ഖവേദനന്തി.

തതിയപാരാജികവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.