൨. ദുതിയപാരാജികവണ്ണനാ

ദുതിയേ ഗാമാ വാ അരഞ്ഞാവാതി ഏത്ഥ സബ്ബോപി ഏകകുടികാദിഭേദോ പരിക്ഖിത്തോ വാ അപരിക്ഖിത്തോ വാ സമനുസ്സോ വാ അമനുസ്സോ വാ അന്തമസോ അതിരേകചാതുമാസനിവിട്ഠോ യോ കോചി സത്ഥോപി ‘‘ഗാമോ’’തി വേദിതബ്ബോ. ഠപേത്വാ ഗാമഞ്ച ഗാമൂപചാരഞ്ച അവസേസം അരഞ്ഞം നാമ. തത്ഥ അസമ്മോഹത്ഥം ഘരം ഘരൂപചാരോ ഗാമോ ഗാമൂപചാരോതി അയം വിഭാഗോ വേദിതബ്ബോ. നിബ്ബകോസസ്സ ഹി ഉദകപതനട്ഠാനബ്ഭന്തരം ഘരം നാമ. യം പന ദ്വാരേ ഠിതോ മാതുഗാമോ ഭാജനധോവനഉദകം ഛഡ്ഡേതി, തസ്സ പതനട്ഠാനഞ്ച മാതുഗാമേനേവ അന്തോഗേഹേ ഠിതേന പകതിയാ ബഹി ഖിത്തസ്സ സുപ്പസ്സ വാ സംമുഞ്ജനിയാ വാ പതനട്ഠാനഞ്ച ഘരസ്സ പുരതോ ദ്വീസു കോണേസു സമ്ബന്ധിത്വാ മജ്ഝേ രുക്ഖസൂചിദ്വാരം ഠപേത്വാ ഗോരൂപാനം പവേസനനിവാരണത്ഥം കതപരിക്ഖേപോ ച അയം സബ്ബോപി ഘരൂപചാരോ നാമ. യം പന സബ്ബന്തിമം ഘരം ഹോതി, തസ്സ ഘരസ്സ താദിസേ ഘരൂപചാരേ ഠിതസ്സ ഥാമമജ്ഝിമസ്സ പുരിസസ്സ യഥാ തരുണമനുസ്സാ അത്തനോ ബലം ദസ്സേന്തോ ബാഹും പസാരേത്വാ ലേഡ്ഡും ഖിപന്തി, ഏവം ഖിത്തസ്സ ലേഡ്ഡുസ്സ പതനട്ഠാനബ്ഭന്തരം ഗാമോ നാമ. തതോ അഞ്ഞസ്സ ലേഡ്ഡുപാതസ്സ അബ്ഭന്തരം ഗാമൂപചാരോ നാമ. പതിതസ്സ പന ലേഡ്ഡുനോ പവത്തിത്വാ ഗതട്ഠാനം ന ഗഹേതബ്ബം. പരിക്ഖിത്തസ്സ പന ഗാമസ്സ പരിക്ഖേപോയേവ ഗാമസ്സ പരിച്ഛേദോ, തസ്സ സചേ ദ്വേ ഇന്ദഖിലാ ഹോന്തി അബ്ഭന്തരിമേ ഇന്ദഖിലേ ഠിതസ്സ ലേഡ്ഡുപാതബ്ഭന്തരം ഗാമൂപചാരോ നാമ. പദഭാജനേപി (പാരാ. ൯൨) ഹി ഇമിനാവ നയേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. തത്ഥ യ്വായം അപരിക്ഖിത്തസ്സ ഗാമസ്സ ഉപചാരോ ദസ്സിതോ, തസ്സ വസേന വികാലേ ഗാമപ്പവേസനാദീസു ആപത്തി പരിച്ഛിന്ദിതബ്ബാ. ഇതി ഇമം ഠപേത്വാ ഗാമഞ്ച ഗാമൂപചാരഞ്ച അവസേസം ഇമസ്മിം സിക്ഖാപദേ അരഞ്ഞം നാമ. ദേസനാമത്തമേവ ചേതം ‘‘ഗാമാ വാ അരഞ്ഞാവാ’’തി. യേ പന ഇമേസം പരിച്ഛേദദസ്സനത്ഥം ഘരഘരൂപചാരഗാമൂപചാരാ വുത്താ, തതോപി പാരാജികവത്ഥും അവഹരന്തസ്സ പാരാജികം ഹോതിയേവ.

അദിന്നന്തി അഞ്ഞസ്സ മനുസ്സജാതികസ്സ സന്തകം. ഥേയ്യസങ്ഖാതന്തി ഏത്ഥ ഥേനോതി ചോരോ, ഥേനസ്സ ഭാവോ ഥേയ്യം, അവഹരണചിത്തസ്സേതം നാമം. സങ്ഖാ സങ്ഖാതന്തി അത്ഥതോ ഏകം, കോട്ഠാസസ്സേതം നാമം ‘‘സഞ്ഞാനിദാനാ ഹി പപഞ്ചസങ്ഖാ’’തിആദീസു (സു. നി. ൮൮൦; മഹാനി. ൧൦൯) വിയ. ഥേയ്യഞ്ച തം സങ്ഖാതഞ്ചാതി ഥേയ്യസങ്ഖാതം, ഥേയ്യചിത്തസങ്ഖാതോ ഏകോ ചിത്തകോട്ഠാസോതി അത്ഥോ. കരണത്ഥേ ചേതം പച്ചത്തവചനം, തസ്മാ ഥേയ്യസങ്ഖാതേനാതി അത്ഥതോ ദട്ഠബ്ബം. യോ ച ഥേയ്യസങ്ഖാതേന ആദിയതി, സോ യസ്മാ ഥേയ്യചിത്തോ ഹോതി, തസ്മാ ബ്യഞ്ജനം അനാദിയിത്വാ അത്ഥമേവ ദസ്സേതും ‘‘ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരണചിത്തോ’’തി (പാരാ. ൯൨) ഏവമസ്സ പദഭാജനം വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം.

ആദിയേയ്യാതി പഞ്ചവീസതിയാ അവഹാരാനം അഞ്ഞതരവസേന ഹരേയ്യ. തേ പന അവഹാരാ പഞ്ച പഞ്ചകാനി സമോധാനേത്വാ സാധുകം സല്ലക്ഖേതബ്ബാ. പഞ്ച പഞ്ചകാനി നാമ നാനാഭണ്ഡപഞ്ചകം ഏകഭണ്ഡപഞ്ചകം സാഹത്ഥികപഞ്ചകം പുബ്ബപയോഗപഞ്ചകം ഥേയ്യാവഹാരപഞ്ചകന്തി. തത്ഥ പുരിമാനി ദ്വേ പഞ്ചകാനി ഏതസ്സേവ പദസ്സ പദഭാജനേ വുത്താനം ‘‘ആദിയേയ്യ ഹരേയ്യ അവഹരേയ്യ ഇരിയാപഥം വികോപേയ്യ ഠാനാ ചാവേയ്യാ’’തി ഇമേസം പദാനം വസേന ലബ്ഭന്തി. തത്ഥ നാനാഭണ്ഡപഞ്ചകം സവിഞ്ഞാണകാവിഞ്ഞാണകവസേന ദട്ഠബ്ബം, ഇതരം സവിഞ്ഞാണകവസേനേവ. കഥം? ആദിയേയ്യാതി ആരാമം അഭിയുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാമികസ്സ വിമതിം ഉപ്പാദേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. സാമികോ ‘‘ന മയ്ഹം ഭവിസ്സതീ’’തി ധുരം നിക്ഖിപതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ഹരേയ്യാതി അഞ്ഞസ്സ ഭണ്ഡം ഹരന്തോ സീസേ ഭാരം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ദുക്കടം. ഫന്ദാപേതി, ഥുല്ലച്ചയം. ഖന്ധം ഓരോപേതി, പാരാജികം. അവഹരേയ്യാതി ഉപനിക്ഖിത്തം ഭണ്ഡം ‘‘ദേഹി മേ ഭണ്ഡ’’ന്തി വുച്ചമാനോ ‘‘നാഹം ഗണ്ഹാമീ’’തി ഭണതി, ദുക്കടം. സാമികസ്സ വിമതിം ഉപ്പാദേതി, ഥുല്ലച്ചയം. സാമികോ ‘‘ന മയ്ഹം ഭവിസ്സതീ’’തി ധുരം നിക്ഖിപതി, പാരാജികം. ഇരിയാപഥം വികോപേയ്യാതി ‘‘സഹ ഭണ്ഡഹാരകം നേസ്സാമീ’’തി പഠമം പാദം അതിക്കാമേതി, ഥുല്ലച്ചയം. ദുതിയം പാദം അതിക്കാമേതി, പാരാജികം. ഠാനാ ചാവേയ്യാതി ഥലട്ഠം ഭണ്ഡം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ദുക്കടം. ഫന്ദാപേതി, ഥുല്ലച്ചയം. ഠാനാ ചാവേതി, പാരാജികം. ഏവം താവ നാനാഭണ്ഡപഞ്ചകം വേദിതബ്ബം. സസാമികസ്സ പന ദാസസ്സ വാ തിരച്ഛാനഗതസ്സ വാ യഥാവുത്തേന അഭിയോഗാദിനാ നയേന ആദിയനഹരണഅവഹരണഇരിയാപഥവികോപനഠാനാചാവനവസേന ഏകഭണ്ഡപഞ്ചകം വേദിതബ്ബം.

കതമം സാഹത്ഥികപഞ്ചകം? സാഹത്ഥികോ ആണത്തികോ നിസ്സഗ്ഗിയോ അത്ഥസാധകോ ധുരനിക്ഖേപോതി. തത്ഥ സാഹത്ഥികോ നാമ പരസ്സ ഭണ്ഡം സഹത്ഥാ അവഹരതി. ആണത്തികോ നാമ ‘‘അസുകസ്സ ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി അഞ്ഞം ആണാപേതി. നിസ്സഗ്ഗിയോ നാമ സുങ്കഘാതകപരികപ്പിതോകാസാനം അന്തോ ഠത്വാ ബഹി പാതനം. അത്ഥസാധകോ നാമ ‘‘അസുകസ്സ ഭണ്ഡം യദാ സക്കോതി, തദാ തം അവഹരാ’’തി അഞ്ഞം ആണാപേതി. തത്ഥ സചേ പരോ അനന്തരായികോ ഹുത്വാ തം അവഹരതി, ആണാപകസ്സ ആണത്തിക്ഖണേയേവ പാരാജികം. പരസ്സ വാ പന തേലകുമ്ഭിയാ പാദഗ്ഘനകതേലം അവസ്സം പിവനകാനി ഉപാഹനാദീനി പക്ഖിപതി, ഹത്ഥതോ മുത്തമത്തേയേവ പാരാജികം. ധുരനിക്ഖേപോ പന ആരാമാഭിയോഗഉപനിക്ഖിത്തഭണ്ഡവസേന വേദിതബ്ബോ. താവകാലികഭണ്ഡദേയ്യാനി അദേന്തസ്സാപി ഏസേവനയോതി ഇദം സാഹത്ഥികപഞ്ചകം.

കതമം പുബ്ബപയോഗപഞ്ചകം? പുബ്ബപയോഗോ സഹപയോഗോ സംവിധാവഹാരോ സങ്കേതകമ്മം നിമിത്തകമ്മന്തി. തത്ഥ ആണത്തിവസേന പുബ്ബപയോഗോ വേദിതബ്ബോ. ഠാനാ ചാവനവസേന, ഖിലാദീനി സങ്കാമേത്വാ ഖേത്താദിഗ്ഗഹണവസേന ച സഹപയോഗോ വേദിതബ്ബോ. സംവിധാവഹാരോ നാമ ‘‘അസുകം നാമ ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമാ’’തി സംവിദഹിത്വാ സംമന്തയിത്വാ അവഹരണം. ഏവം സംവിദഹിത്വാ ഗതേസു ഹി ഏകേനാപി തസ്മിം ഭണ്ഡേ ഠാനാ ചാവിതേ സബ്ബേസം അവഹാരാ ഹോന്തി. സങ്കേതകമ്മം നാമ സഞ്ജാനനകമ്മം. സചേ ഹി പുരേഭത്താദീസു യംകിഞ്ചി കാലം പരിച്ഛിന്ദിത്വാ ‘‘അസുകസ്മിം കാലേ ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി വുത്തോ സങ്കേതതോ അപച്ഛാ അപുരേ തം അവഹരതി, സങ്കേതകാരകസ്സ സങ്കേതകരണക്ഖണേയേവ അവഹാരോ. നിമിത്തകമ്മം നാമ സഞ്ഞുപ്പാദനത്ഥം അക്ഖിനിക്ഖണാദിനിമിത്തകരണം. സചേ ഹി ഏവം കതനിമിത്തതോ അപച്ഛാ അപുരേ ‘‘യം അവഹരാ’’തി വുത്തോ, തം അവഹരതി, നിമിത്തകാരകസ്സ നിമിത്തകരണക്ഖണേയേവ അവഹാരോതി ഇദം പുബ്ബപയോഗപഞ്ചകം.

കതമം ഥേയ്യാവഹാരപഞ്ചകം? ഥേയ്യാവഹാരോ പസയ്ഹാവഹാരോ പരികപ്പാവഹാരോ പടിച്ഛന്നാവഹാരോ കുസാവഹാരോതി. തത്ഥ യോ സന്ധിച്ഛേദാദീനി കത്വാ അദിസ്സമാനോ അവഹരതി, കൂടമാനകൂടകഹാപണാദീഹി വാ വഞ്ചേത്വാ ഗണ്ഹാതി, തസ്സേവം ഗണ്ഹതോ അവഹാരോ ഥേയ്യാവഹാരോതി വേദിതബ്ബോ. യോ പന പസയ്ഹ ബലക്കാരേന പരേസം സന്തകം ഗണ്ഹാതി ഗാമഘാതകാദയോ വിയ, അത്തനോ പത്തബലിതോ വാ വുത്തനയേനേവ അധികം ഗണ്ഹാതി രാജഭടാദയോ വിയ, തസ്സേവം ഗണ്ഹതോ അവഹാരോ പസയ്ഹാവഹാരോതി വേദിതബ്ബോ. പരികപ്പേത്വാ ഗഹണം പന പരികപ്പാവഹാരോ നാമ. സോ ഭണ്ഡോകാസവസേന ദുവിധോ. തത്രായം ഭണ്ഡപരികപ്പോ – സാടകത്ഥികോ അന്തോഗബ്ഭം പവിസിത്വാ ‘‘സചേ സാടകോ ഭവിസ്സതി, ഗണ്ഹിസ്സാമി, സചേ സുത്തം, ന ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി പരികപ്പേത്വാ അന്ധകാരേ പസിബ്ബകം ഗണ്ഹാതി, തത്ര ചേ സാടകോ ഹോതി, ഉദ്ധാരേയേവ പാരാജികം. സുത്തം ചേ ഹോതി, രക്ഖതി. ബഹി നീഹരിത്വാ മുഞ്ചിത്വാ ‘‘സുത്ത’’ന്തി ഞത്വാ പുന ആഹരിത്വാ ഠപേതി, രക്ഖതിയേവ. ‘‘സുത്ത’’ന്തി ഞത്വാപി ‘‘യം ലദ്ധം, തം ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി ഗച്ഛതി, പദവാരേന കാരേതബ്ബോ. ഭൂമിയം ഠപേത്വാ ഗണ്ഹാതി, ഉദ്ധാരേ പാരാജികം. ‘‘ചോരോ ചോരോ’’തി അനുബന്ധോ ഛട്ടേത്വാ പലായതി, രക്ഖതി. സാമികാ ദിസ്വാ ഗണ്ഹന്തി, രക്ഖതി യേവ. അഞ്ഞോ ചേ കോചി ഗണ്ഹാതി, ഭണ്ഡദേയ്യം. സാമികേസു നിവത്തേസു സയം ദിസ്വാ പംസുകൂലസഞ്ഞായ ‘‘പഗേവേതം മയാ ഗഹിതം, മമ ദാനി സന്തക’’ന്തി ഗണ്ഹന്തസ്സാപി ഭണ്ഡദേയ്യമേവ. തത്ഥ യ്വായം ‘‘സചേ സാടകോ ഭവിസ്സതി, ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തിആദിനാ നയേന പവത്തോ പരികപ്പോ, അയം ഭണ്ഡപരികപ്പോ നാമ.

ഓകാസപരികപ്പോ പന ഏവം വേദിതബ്ബോ – ഏകച്ചോ പന പരപരിവേണാദീനി പവിട്ഠോ കിഞ്ചി ലോഭനേയ്യം ഭണ്ഡം ദിസ്വാ ഗബ്ഭദ്വാരപമുഖഹേട്ഠാപാസാദദ്വാരകോട്ഠകരുക്ഖമൂലാദിവസേന പരിച്ഛേദം കത്വാ ‘‘സചേ മം ഏത്ഥന്തരേ പസ്സിസ്സന്തി, ദട്ഠുകാമതായ ഗഹേത്വാ വിചരന്തോ വിയ ദസ്സാമി, നോ ചേ പസ്സിസ്സന്തി, ഹരിസ്സാമീ’’തി പരികപ്പേതി, തസ്സ തം ആദായ പരികപ്പിതപരിച്ഛേദം അതിക്കന്തമത്തേ അവഹാരോ ഹോതി. ഇതി യ്വായം വുത്തനയേനേവ പവത്തോ പരികപ്പോ, അയം ഓകാസപരികപ്പോ നാമ. ഏവമിമേസം ദ്വിന്നമ്പി പരികപ്പാനം വസേന പരികപ്പേത്വാ ഗണ്ഹതോ അവഹാരോ ‘‘പരികപ്പാവഹാരോ’’തി വേദിതബ്ബോ.

പടിച്ഛാദേത്വാ പന അവഹരണം പടിച്ഛന്നാവഹാരോ നാമ. സോ ഏവം വേദിതബ്ബോ – യോ ഭിക്ഖു ഉയ്യാനാദീസു പരേസം ഓമുഞ്ചിത്വാ ഠപിതഅങ്ഗുലിമുദ്ദികാദീനി ദിസ്വാ ‘‘പച്ഛാ ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി പംസുനാ വാ പണ്ണേന വാ പടിച്ഛാദേതി, തസ്സ ഏത്താവതാ ഉദ്ധാരോ നത്ഥീതി ന താവ അവഹാരോ ഹോതി. യദാ പന സാമികാ വിചിനന്താ അപസ്സിത്വാ ‘‘സ്വേ ജാനിസ്സാമാ’’തി സാലയാവ ഗതാ ഹോന്തി, അഥസ്സ തം ഉദ്ധരതോ ഉദ്ധാരേ അവഹാരോ. പടിച്ഛന്നകാലേയേവ ‘‘ഏതം മമ സന്തക’’ന്തി സകസഞ്ഞായ വാ ‘‘ഗതാ ദാനി തേ, ഛട്ടിതഭണ്ഡം ഇദ’’ന്തി പംസുകൂലസഞ്ഞായ വാ ഗണ്ഹന്തസ്സ പന ഭണ്ഡദേയ്യം. തേസു ദുതിയതതിയദിവസേ ആഗന്ത്വാ വിചിനിത്വാ അദിസ്വാ ധുരനിക്ഖേപം കത്വാ ഗതേസുപി ഗഹിതം ഭണ്ഡദേയ്യമേവ. പച്ഛാ ഞത്വാ ചോദിയമാനസ്സ അദദതോ സാമികാനം ധുരനിക്ഖേപേ അവഹാരോ ഹോതി. കസ്മാ? യസ്മാ തസ്സ പയോഗേന തേഹി ന ദിട്ഠം. യോ പന തഥാരൂപം ഭണ്ഡം യഥാഠാനേ ഠിതംയേവ അപ്പടിച്ഛാദേത്വാ ഥേയ്യചിത്തോ പാദേന അക്കമിത്വാ കദ്ദമേ വാ വാലുകായ വാ പവേസേതി, തസ്സ പവേസിതമത്തേയേവ അവഹാരോ.

കുസം സങ്കാമേത്വാ പന അവഹരണം കുസാവഹാരോ നാമ. സോപി ഏവം വേദിതബ്ബോ – യോ ഭിക്ഖു വിലീവമയം വാ താലപണ്ണമയം വാ കതസഞ്ഞാണം യംകിഞ്ചി കുസം പാതേത്വാ ചീവരേ ഭാജീയമാനേ അത്തനോ കോട്ഠാസസ്സ സമീപേ ഠിതം അപ്പഗ്ഘതരം വാ മഹഗ്ഘതരം വാ സമസമം വാ അഗ്ഘേന പരസ്സ കോട്ഠാസം ഹരിതുകാമോ അത്തനോ കോട്ഠാസേ പതിതം കുസം പരസ്സ കോട്ഠാസേ പാതേതുകാമതായ ഉദ്ധരതി, രക്ഖതി താവ. പരസ്സ കോട്ഠാസേ പാതിതേ രക്ഖതേവ. യദാ പന തസ്മിം പതിതേ പരസ്സ കോട്ഠാസതോ പരസ്സ കുസം ഉദ്ധരതി, ഉദ്ധതമത്തേ അവഹാരോ. സചേ പഠമതരം പരകോട്ഠാസതോ പരസ്സ കുസം ഉദ്ധരതി, അത്തനോ കോട്ഠാസേ പാതേതുകാമതായ ഉദ്ധാരേ രക്ഖതി, പാതനേപി രക്ഖതി, അത്തനോ കോട്ഠാസതോ പന അത്തനോ കുസം ഉദ്ധരതോ ഉദ്ധാരേയേവ രക്ഖതി, തം ഉദ്ധരിത്വാ പരകോട്ഠാസേ പാതേന്തസ്സ ഹത്ഥതോ മുത്തമത്തേ അവഹാരോ. അയം കുസാവഹാരോ. ഇതി യം വുത്തം ‘‘ആദിയേയ്യാതി പഞ്ചവീസതിയാ അവഹാരാനം അഞ്ഞതരവസേന ഹരേയ്യാ’’തി, തസ്സത്ഥോ പകാസിതോ ഹോതി.

യഥാരൂപേതി യാദിസേ. അദിന്നാദാനേതി അദിന്നസ്സ പരസന്തകസ്സ ഗഹണേ. രാജാനോതിഇദം ബിമ്ബിസാരംയേവ സന്ധായ വുത്തം, അഞ്ഞേ പന തഥാ കരേയ്യും വാ ന കരേയ്യും വാതി തേ നപ്പമാണം. ഹനേയ്യും വാതി ഹത്ഥാദീഹി വാ പോഥേയ്യും, സത്ഥേന വാ ഛിന്ദേയ്യും. ബന്ധേയ്യും വാതി രജ്ജുബന്ധനാദീഹി ബന്ധേയ്യും വാ. പബ്ബാജേയ്യും വാതി നീഹരേയ്യും വാ. ചോരോസി ബാലോസി മൂള്ഹോസി ഥേനോസീതി ഇമേഹി വചനേഹി പരിഭാസേയ്യും. കീദിസസ്സ പന അദിന്നസ്സ ആദാനേ രാജാനോ ഏവം കരോന്തി? പാദസ്സ വാ പാദാരഹസ്സ വാ. തഥാരൂപം ഭിക്ഖു അദിന്നം ആദിയമാനോതി താദിസം ഭിക്ഖു പോരാണകസ്സ കഹാപണസ്സ പാദം വാ പാദാരഹം വാ ഭണ്ഡം അദിന്നം ഭൂമിആദീസു യത്ഥ കത്ഥചി ഠിതം യംകിഞ്ചി സജീവനിജ്ജീവം വുത്തപ്പകാരാനം അവഹാരാനം യേന കേനചി അവഹാരേന അവഹരന്തോ പാരാജികോ ഹോതി, കോ പന വാദോ തതോ അതിരേകതരസ്മിന്തി.

രാജഗഹേ ധനിയത്ഥേരം ആരബ്ഭ രഞ്ഞോ ദാരൂനി അദിന്നം ആദിയനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘ഗാമാ വാ അരഞ്ഞാ വാ’’തി അയമേത്ഥ അനുപഞ്ഞത്തി, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, സാണത്തികം, ഹരണത്ഥായ ഗമനാദികേ പുബ്ബപ്പയോഗേ ദുക്കടം, ആമസനേ ദുക്കടം, പാരാജികവത്ഥുനോ ഫന്ദാപനേ ഥുല്ലച്ചയം. ആദിയന്തസ്സ മാസകേ വാ ഊനമാസകേ വാ ദുക്കടം, അതിരേകമാസകേ വാ ഊനപഞ്ചമാസകേ വാ ഥുല്ലച്ചയം, പഞ്ചമാസകേ വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകേ വാ പാരാജികം. സബ്ബത്ഥ ഗഹണകാലവസേന ച ഗഹണദേസവസേന ച പരിഭോഗഭാജനപരിവത്തനാദീഹി ച പരിഹീനാപരിഹീനവസേന വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ. സകസഞ്ഞിസ്സ, വിസ്സാസഗ്ഗാഹേ, താവകാലികേ, പേതപരിഗ്ഗഹേ, തിരച്ഛാനഗതപരിഗ്ഗഹേ, പംസുകൂലസഞ്ഞിസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. സീലവിപത്തി, അഞ്ഞസ്സ മനുസ്സജാതികസ്സ വസേന പരപരിഗ്ഗഹിതം, പരപരിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞിതാ, ഗരുപരിക്ഖാരോ, ഥേയ്യചിത്തം, വുത്തപ്പകാരാനം അവഹാരാനം വസേന അവഹരണഞ്ചാതി ഇമാനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി. അദിന്നാദാനസമുട്ഠാനം, കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ദുതിയപാരാജികവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.