൪. തുവട്ടവഗ്ഗോ

൧. ഏകമഞ്ചതുവട്ടനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തുവട്ടവഗ്ഗസ്സ പഠമേ തുവട്ടേയ്യുന്തി നിപജ്ജേയ്യും. താസു പന ഏകായ വാ നിപന്നായ അപരാ നിപജ്ജതു, ദ്വേപി വാ സഹേവ നിപജ്ജന്തു, ദ്വിന്നമ്പി പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖുനിയോ ആരബ്ഭ ദ്വിന്നം ഏകമഞ്ചേ തുവട്ടനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സചേ പന ഏകായ നിപന്നായ ഏകാ നിസീദതി, ഉഭോ വാ നിസീദന്തി, താസം, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഏകമഞ്ചതാ, ദ്വിന്നം തുവട്ടനന്തി ഇമാനേത്ഥ ദ്വേ അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനീതി.

ഏകമഞ്ചതുവട്ടനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ഏകത്ഥരണതുവട്ടനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദുതിയേ ഏകം അത്ഥരണഞ്ചേവ പാവുരണഞ്ച ഏതാസന്തി ഏകത്ഥരണപാവുരണാ, സംഹാരിമാനം പാവാരത്ഥരണകടസാരകാദീനം ഏകം അന്തം അത്ഥരിത്വാ ഏകം പാരുപിത്വാ തുവട്ടേന്തീനമേതം അധിവചനം. പാചിത്തിയന്തി തംയേവ അത്ഥരിത്വാ തം പാരുപിത്വാ നിപജ്ജന്തീനം പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖുനിയോ ആരബ്ഭ ഏവം തുവട്ടനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, തികപാചിത്തിയം, അത്ഥരണേ വാ പാവുരണേ വാ ഏകസ്മിം ദുക്കടം, നാനത്ഥരണപാവുരണേ ദ്വികദുക്കടം. തസ്മിം പന നാനത്ഥരണപാവുരണസഞ്ഞായ, വവത്ഥാനം ദസ്സേത്വാ നിപജ്ജന്തിയാ, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. സേസം പഠമസദിസമേവാതി.

ഏകത്ഥരണതുവട്ടനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. അഫാസുകരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തതിയേ അഫാസുന്തി ‘‘ഇമിനാ ഇമിസ്സാ അഫാസു ഭവിസ്സതീ’’തി അനാപുച്ഛാ പുരതോ ചങ്കമനട്ഠാനനിസ്സജ്ജാദയോ വാ ഉദ്ദിസഉദ്ദിസാപനപരിപുച്ഛനസജ്ഝായം വാ കരോന്തിയാ ചങ്കമനേ നിവത്തനഗണനായ, ഠാനാദീസു പയോഗഗണനായ, ഉദ്ദേസാദീസു പദഗണനായ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഥുല്ലനന്ദം ആരബ്ഭ സഞ്ചിച്ച അഫാസുകരണവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, തികപാചിത്തിയം, അനുപസമ്പന്നായ തികദുക്കടം, ന അഫാസുകാമതായ, ആപുച്ഛാ പുരതോ ചങ്കമനാദീനി കരോന്തിയാ, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഉപസമ്പന്നതാ, അഫാസുകാമതാ, അഫാസുകരണം, അനാപുച്ഛനന്തി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനി, ഇദം പന കിരിയാകിരിയം, ദുക്ഖവേദനന്തി.

അഫാസുകരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. നഉപട്ഠാപനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ചതുത്ഥേ ദുക്ഖിതന്തി ഗിലാനം. സഹജീവിനിന്തി സദ്ധിവിഹാരിനിം. നേവ ഉപട്ഠഹേയ്യാതി തസ്സാ ഉപട്ഠാനം സയം വാ അകരോന്തിയാ, പരേഹി വാ അകാരേന്തിയാ ധുരം നിക്ഖിത്തമത്തേ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം ഥുല്ലനന്ദം ആരബ്ഭ ദുക്ഖിതം സഹജീവിനിം അനുപട്ഠാനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, അന്തേവാസിനിയാ വാ അനുപസമ്പന്നായ വാ ദുക്കടം, ദസസു അഞ്ഞതരന്തരായേ സതി പരിയേസിത്വാ അലഭന്തിയാ, ഗിലാനായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ഗിലാനതാ, സദ്ധിവിഹാരിതാ, അനുഞ്ഞാതകാരണാഭാവോ, ഉപട്ഠാനേ ധുരനിക്ഖേപോതി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി സമനുഭാസനസദിസാനീതി.

നഉപട്ഠാപനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫. നിക്കഡ്ഢനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പഞ്ചമേ ഉപസ്സയം ദത്വാതി സകവാടബദ്ധം അത്തനോ പുഗ്ഗലികവിഹാരം ദത്വാ. നിക്കഡ്ഢേയ്യാതി ബഹൂനിപി ദ്വാരാനി ഏകപ്പയോഗേന നിക്കഡ്ഢേന്തിയാ ഏകാ ആപത്തി, നാനാപയോഗേഹി പയോഗഗണനായ ആപത്തിയോ, ആണത്തിയമ്പി ഏസേവ നയോ. സചേ പന ‘‘ഇമഞ്ചിമഞ്ച ദ്വാരം അതിക്കാമേഹീ’’തി ആണാപേതി, ഏകായ ആണത്തിയാ ഏവ ദ്വാരഗണനായ ആപത്തിയോ.

സാവത്ഥിയം ഥുല്ലനന്ദം ആരബ്ഭ ഏതാദിസേ വത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, തികപാചിത്തിയം, അകവാടബദ്ധതോ ദുക്കടം, അനുപസമ്പന്നായ തികദുക്കടം, സകവാടബദ്ധതോ വാ അകവാടബദ്ധതോ വാ ഉഭിന്നമ്പി പരിക്ഖാരനിക്കഡ്ഢനേ ദുക്കടമേവ, സേസം സങ്ഘികവിഹാരനിക്കഡ്ഢനസിക്ഖാപദേ വുത്തനയമേവാതി.

നിക്കഡ്ഢനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. സംസട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഛട്ഠം ഉത്താനപദത്ഥമേവ. സാവത്ഥിയം ചണ്ഡകാളിം ആരബ്ഭ സംസട്ഠവിഹാരവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സേസമേത്ഥ പഠമഅരിട്ഠസിക്ഖാപദേ വുത്തവിനിച്ഛയസദിസമേവാതി.

സംസട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. അന്തോരട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സത്തമേ അന്തോരട്ഠേതി യസ്സ വിജിതേ വിഹരതി, തസ്സ രട്ഠേ. അസത്ഥികാ ചാരികന്തി വിനാ സത്ഥേന ഗച്ഛന്തിയാ, ഗാമന്തരഗണനായ, അഗാമകേ അരഞ്ഞേ അദ്ധയോജനഗണനായ പാചിത്തിയം.

സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖുനിയോ ആരബ്ഭ വുത്തനയേനേവ ദേസചാരികം പക്കമനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം. സത്ഥേന സഹ ഗച്ഛന്തിയാ, ഖേമേ അപ്പടിഭയേ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അന്തോരട്ഠതാ, അഖേമതാ, അനുഞ്ഞാതകാരണാഭാവോ, ചാരികം പക്കമനന്തി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനീതി.

അന്തോരട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. തിരോരട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അട്ഠമേ തിരോരട്ഠേതി യസ്സ വിജിതേ വിഹരതി, തം ഠപേത്വാ അഞ്ഞസ്സ രട്ഠേ. സേസം സത്തമേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബം, നഗരം പനേത്ഥ രാജഗഹന്തി.

തിരോരട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. അന്തോവസ്സസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

നവമേ അന്തോവസ്സന്തി പുരിമം വാ തേമാസം, പച്ഛിമം വാ തേമാസം അവസിത്വാ തസ്സ വസ്സസ്സ അന്തോയേവ. ഇധ സത്താഹകരണീയേന വാ കേനചി ഉബ്ബള്ഹായ വാ ആപദാസു വാ ഗച്ഛന്തിയാ ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. സേസം അട്ഠമസദിസമേവാതി.

അന്തോവസ്സസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. ചാരികനപക്കമനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദസമേ വസ്സംവുട്ഠാതി പുരിമം വാ തേമാസം, പച്ഛിമം വാ തേമാസം വുട്ഠാ. ഛപ്പഞ്ചയോജനാനീതി ഏത്ഥ പവാരേത്വാ പഞ്ച യോജനാനി ഗന്തുമ്പി വട്ടതി, ഛസു വത്തബ്ബമേവ നത്ഥി. സചേ പന തീണി ഗന്ത്വാ തേനേവ മഗ്ഗേന പച്ചാഗച്ഛതി, ന വട്ടതി, അഞ്ഞേന ആഗന്തും വട്ടതി. ‘‘വുത്തപ്പമാണം അദ്ധാനം ന ഗച്ഛിസ്സാമീ’’തി ധുരേ നിക്ഖിത്തമത്തേ പാചിത്തിയം.

രാജഗഹേ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖുനിയോ ആരബ്ഭ വസ്സം വസിത്വാ ചാരികം അപക്കമനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം. അന്തരായേ സതി, പരിയേസിത്വാ ദുതിയികം ഭിക്ഖുനിം അലഭന്തിയാ, ഗിലാനായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികാദീനഞ്ച അനാപത്തി. വസ്സംവുട്ഠതാ, അനുഞ്ഞാതകാരണാഭാവോ, പഞ്ചയോജനാനതിക്കമോതി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി പഠമപാരാജികസദിസാനി, ഇദം പന അകിരിയം, ദുക്ഖവേദനന്തി.

ചാരികനപക്കമനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

തുവട്ടവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.