൭. സത്തകനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൮൦൬. ഛബ്ബിധമ്പി പച്ചവേക്ഖണഞാണന്തി ‘‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണന്തി ഞാണ’’ന്തിആദിനാ (വിഭ. ൮൦൬) വുത്തം പടിച്ചസമുപ്പാദങ്ഗാനം പച്ചവേക്ഖണവസേന പവത്തഞാണം. സഹ ഗഹേത്വാതി ഏകജ്ഝം ഗഹേത്വാ വിപസ്സനാരമ്മണഭാവസാമഞ്ഞേന ഏകത്തേന ഗഹേത്വാ. സങ്ഖിപിത്വാ വുത്തേനാതി പുബ്ബേ ഛധാ വുത്തം വിയ ദസ്സിതം ധമ്മട്ഠിതിഞാണന്തി ഏവം സങ്ഖിപിത്വാ വുത്തേന. ‘‘ഖയധമ്മ’’ന്തിആദിനാ പകാരേന ദസ്സനന്തി സമ്ബന്ധോ. പവത്തഞാണസ്സാതി ‘‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’ന്തിആദിനാ പവത്തസ്സ ഞാണസ്സ, പവത്തേ വാ സംസാരവട്ടേ ഞാണസ്സ. ഞാണാരമ്മണാ വിപസ്സനാ ഞാണവിപസ്സനാ. വിപസ്സനാതി ച ‘‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’ന്തിആദിനാ പച്ചയപച്ചയുപ്പന്നധമ്മേ വിഭാഗേന ദസ്സനതോ ധമ്മട്ഠിതിഞാണം ഇധാധിപ്പേതം. തസ്സ ഖയധമ്മതാദിജാനനം പടിവിപസ്സനാ. തേനാഹ ‘‘വിപസ്സനാപടിവിപസ്സനാദസ്സനമത്ത’’ന്തി.

ഏവമേത്ഥ അട്ഠകഥാധിപ്പായവസേന പാളിയാ അത്ഥം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി അത്തനോ അധിപ്പായവസേന ദസ്സേതും ‘‘പാളിയം പനാ’’തിആദിമാഹ. സബ്ബത്ഥാതി അദ്ധത്തയേ പച്ചയവിസേസേന പച്ചയുപ്പന്നവിസേസനിദ്ധാരണേ. ഞാണവചനേനാതി ‘‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’ന്തിആദിനാ ഞാണസ്സ ഗഹണേന. അങ്ഗാനന്തി സത്തസത്തതിയാ അങ്ഗാനം. ഇതിസദ്ദേനാതി ‘‘നിരോധധമ്മ’’ന്തി ഏത്ഥ വുത്തഇതിസദ്ദേന. പകാസേത്വാതി ഞാണസ്സ പവത്തിആകാരം ജോതേത്വാ. തേന ധമ്മട്ഠിതിഞാണതോ അഞ്ഞംയേവ പരിയോസാനേ വുത്തം ഞാണന്തി ദസ്സേതി. തേനാഹ ‘‘വിപസ്സനാഞാണം സത്തമം ഞാണ’’ന്തി. അയമേവ ചേത്ഥ അത്ഥോ യുത്തോതി ദസ്സേന്തോ ‘‘ന ഹീ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ ‘‘തമ്പി ഞാണന്തി സമ്ബന്ധോ ന ഹോതീ’’തി ഏവം സമ്ബന്ധോ ന യുത്തോ അങ്ഗന്തരഭാവസ്സ അവിഭാവനതോതി അത്ഥോ. തേന വുത്തം ‘‘തംഞാണ…പേ… അനധിപ്പേതത്താ’’തി. ന ഹി വിസും വിസും വുത്തമേവ ഏകജ്ഝം വചനമത്തേന അത്ഥന്തരം ഹോതീതി. ‘‘ഖയധമ്മം…പേ… ചാ’’തി ഇമിനാ പുരിമസ്മിം പക്ഖേ ഉപചയേന ദോസമാഹ.

സത്തകനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.