൧. ഏകകനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൭൬൧. അയം വിസേസോതി സമാനേപി നയദ്വയസ്സ തേസം അഹേതുഭാവാദിദീപനേ ഏകസ്സ ഹേതുഭാവാദിപടിസേധതാ, ഇതരസ്സ രാസന്തരാസങ്ഗഹോതി ഇദം നാനാകരണം. ഏകായ ജാതിയാതി ആദാനനിക്ഖേപപരിച്ഛിന്നസ്സ ഏകസ്സ ഭവസ്സ. തദന്തോഗധതായാതി ഗതിഅന്തോഗധതായ. തത്ഥ തത്ഥാതി തംതംഗതിചുതിഭവേസു.

൭൬൨. തഥാതി അഞ്ഞദ്വാരാരമ്മണതായ. ഖീരാദീനം…പേ… വിലക്ഖണതാതി യഥാ ഖീരസ്സ ദധിഭാവേന, ദധിനോ തക്കഭാവേന വിലക്ഖണതാപത്തി, ന ഏവം പഞ്ചവിഞ്ഞാണാനം നഹേതുഭാവാദിതോ അഞ്ഞസ്സ സഭാവാപത്തി അത്ഥീതി അത്ഥോ.

൭൬൩. മഹത്തേപീതി പുഥുത്തേപി. ബഹുഭാവവാചകോ ഹി അയം മഹാ-സദ്ദോ ‘‘മഹാജനോ’’തിആദീസു വിയ രൂപസങ്ഘാടസ്സ അധിപ്പേതത്താ. അഞ്ഞഥാ സഭാവധമ്മസ്സ കാ മഹന്തതാ, സുഖുമതാ വാ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്സ വചനം കത്വാ വുത്തത്താ ആഹ ‘‘ചക്ഖുപസാദേ മമ വത്ഥുമ്ഹീ’’തി. ഇസ്സരിയട്ഠാനന്തി ഇസ്സരിയപവത്തനട്ഠാനം. തഥാ ഹി നം അഞ്ഞത്ഥ ഭാവിതം വിഭാവേന്തമേവ തിട്ഠതി, അഞ്ഞവിഞ്ഞാണാനി ച തേന ദിന്നനയാനേവ തത്ഥ പവത്തന്തി, അപി ദിബ്ബചക്ഖുഞാണം, യതോ തം അന്ധസ്സ ന നിപ്ഫജ്ജതി.

൭൬൪. വവത്ഥിതാനമ്പീതി അഞ്ഞമഞ്ഞം അസംകിണ്ണാനമ്പി. പടിപാടിനിയമോ നിയതാനുപുബ്ബികതാ. തേനാതി ‘‘അബ്ബോകിണ്ണാ’’തി വചനേന.

൭൬൬. ആവട്ടനഭാവോ ആവജ്ജനകിച്ചതാ.

തേസന്തി രൂപാദീനം. ഏതേസഞ്ഹി രൂപാദീനം പഞ്ചഹി വിഞ്ഞാണേഹി സമാഗമോ. അഭിനിപതിതബ്ബാനി ആലമ്ബിതബ്ബാനി, വിജാനിതബ്ബാനീതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘ആരമ്മണകരണേന പടിവിജാനിതബ്ബാനീ’’തി. കുസലാകുസലചേതനായ, തംസമ്പയുത്താനഞ്ച യഥാവുത്താനം ‘‘മനോപുബ്ബങ്ഗമാ…പേ… അകുസലം വാ’’തി (വിഭ. അട്ഠ. ൭൬൬) ഏവം വുത്താനം പടിവിജാനിതബ്ബാനം പടിവിജാനനന്തി സമ്ബന്ധോ. കമ്മത്ഥേ ഹി ഏതം സാമിവചനം. സഹജപുബ്ബങ്ഗമധമ്മേനാതി ദസ്സനാദീഹി സഹജാതഫസ്സാദിനാ പുബ്ബങ്ഗമേന ആവജ്ജനാദിനാ. കിച്ചന്തരന്തി ദസ്സനാദികിച്ചതോ അഞ്ഞം സമ്പടിച്ഛനാദികിച്ചം.

അവിപാകഭാവേന കാരണേന, തേന വാ സദ്ധിം. അഞ്ഞന്തി രൂപഭാവാദിം. ഭാസനകരണകരാതി വിഞ്ഞത്തിസമുട്ഠാപനവസേന പവത്തകുസലാകുസലചിത്തുപ്പാദധമ്മാ. തേ ഏവ കായങ്ഗവാചങ്ഗം അചോപേത്വാ പവത്താ തംസദിസാ. പുബ്ബങ്ഗമപടിവിജാനനന്തി പുബ്ബങ്ഗമഭാവേന വിജാനനം മനോദ്വാരികജവനാനം പുരേചരഭാവേന ഗഹണം. തത്ഥാതി പഞ്ചദ്വാരേ. ‘‘ന പടിസിദ്ധ’’ന്തി വത്വാ സ്വായമപ്പടിസേധോ സാമത്ഥിയലദ്ധോതി ദസ്സേതും ‘‘ന കായകമ്മം…പേ… അനുഞ്ഞാതത്താ’’തി വുത്തം. ‘‘തഥാ’’തി ഇദം യഥാ കായവചീകമ്മപട്ഠപനം, ഏവം കുസലാദിധമ്മസമാദാനമ്പി നത്ഥീതി ഉപസംഹരണത്ഥം വേദിതബ്ബം. യദി ന ഭവതോ ചവതി, കഥം പഞ്ചദ്വാരേ ചുതി വുത്താതി ആഹ ‘‘ന പഞ്ചദ്വാരിക…പേ… അതംദ്വാരികത്താ’’തി. തസ്സാ പാളിയാ. ആപാഥമത്തന്തി ആപാഥഗമനമത്തം ആരമ്മണപച്ചയഭാവമത്തം. അഞ്ഞന്തി ‘‘രൂപം നീല’’ന്തി ഏവമാദിധമ്മവിസേസം. തേനാഹ ‘‘ധമ്മസഭാവ’’ന്തി. രൂപന്തി ച ന ഗണ്ഹാതീതി രൂപാരമ്മണമ്പി സമാനം ‘‘രൂപം നാമേത’’ന്തി ന ഗണ്ഹാതി. തഥാ ചാഹു ഏകേ ‘‘ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസമങ്ഗീ നീലം വിജാനാതി, നോ തു നീല’’ന്തി. രൂപനീലാദിആകാരോ രൂപാരമ്മണരൂപാദാനാകാരപഞ്ഞത്തി. തജ്ജാപഞ്ഞത്തി ഹേസാ യഥാ അനിച്ചതാദി. സാതിസയം സവിതക്കസവിചാരത്താ. തതോ അഞ്ഞന്തി സദ്ദാരമ്മണതോ അഞ്ഞം നാമപഞ്ഞത്തിആരമ്മണം, അഞ്ഞഥാ സഹുപ്പത്തിപടിസേധോ ന സമ്ഭവേയ്യാതി അധിപ്പായോ.

മനോദ്വാരേപീതി ന പഞ്ചദ്വാരേയേവ ദുതിയേ മോഘവാരേ, അഥ ഖോ മനോദ്വാരേപി. ആവജ്ജനം ദ്വത്തിക്ഖത്തും…പേ… ദട്ഠബ്ബം ഏകചിത്തക്ഖണികസ്സ ആവജ്ജനസ്സ ഉപ്പത്തിയം തഥാ അസമ്ഭവതോ.

തസ്സാതി യാഥാവകവത്ഥുവിഭാവനായ പഞ്ഞായ.

ഏകകനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.