൨. അഭിധമ്മഭാജനീയവണ്ണനാ

൭൨൫. സാമഞ്ഞേന വത്വാ വിസേസേന അവുത്തത്താതി ‘‘തേസം വിപാകേ’’തി യഥാവുത്തകുസലവിപാകതാദിസാമഞ്ഞേന വത്വാ സഹേതുകാഹേതുകാദിവിസേസേന അവുത്തത്താ, സരൂപേന നിദ്ധാരേത്വാ അവുത്തത്താതി അത്ഥോ. അവിപാകത്താതി അവിപാകധമ്മത്താ. യദി ഏവന്തി പച്ചയഭാവതോ ലബ്ഭമാനോപി ധമ്മഭാവോ അവിപാകധമ്മതായ കിരിയാനം യദി ന വുത്തോ, ഏവം സതി. സതിപി പച്ചയുപ്പന്നഭാവേ അവിപാകഭാവതോ അത്ഥഭാവോപി ന വത്തബ്ബോ. തേനാഹ ‘‘വിപാകാ ന ഹോന്തീതി അത്ഥഭാവോ ച ന വത്തബ്ബോ’’തി. ഏവഞ്ചേതി യദി പച്ചയുപ്പന്നത്താ കിരിയാനം അത്ഥഭാവോ വുത്തോ. നപ്പടിസിദ്ധോ ഇച്ഛിതോവാതി അത്ഥോ. യദി ഏവം കസ്മാ ന വുത്തോതി ആഹ ‘‘വിപാകസ്സ പനാ’’തിആദി. തേസന്തി കുസലാകുസലാനം, വിപാകകിരിയധമ്മാനഞ്ച. അത്ഥധമ്മതാതി വുത്തനയേന ലബ്ഭമാനോപി യഥാക്കമം അത്ഥഭാവോ, ധമ്മഭാവോ ച ന വുത്തോ. പച്ചയഭാവം സത്തിവിസേസം സനിപ്ഫാദേതബ്ബതന്തി പദത്തയേനാപി വിപാകധമ്മതമേവാഹ. സാ ഹി വിപാകാനം ഹേതുഭാവതോ പച്ചയഭാവോ, തദുപ്പാദനസമത്ഥതായ സത്തിവിസേസോ, തേഹി സഗബ്ഭാ വിയ ഹോതീതി ‘‘സനിപ്ഫാദേതബ്ബതാ’’തി ച വുച്ചതി. തം പസ്സന്തീ നിപ്ഫാദകവിസേസാപി നിപ്ഫാദേതബ്ബാപേക്ഖാ ഹോതി ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ. തംസമ്ബന്ധേനാതി നിപ്ഫാദേതബ്ബസമ്ബന്ധേന. ധമ്മപടിസമ്ഭിദം വദന്തേന അത്ഥപടിസമ്ഭിദാപി വുത്താ.

സഭാവധമ്മേ പഞ്ഞത്തി സഭാവപഞ്ഞത്തീതി ആഹ ‘‘ന സത്താദിപഞ്ഞത്തിയാ’’തി. സഭാവേന, നിരുത്തിയേവ വാ സഭാവപഞ്ഞത്തീതി വുത്താതി ആഹ ‘‘അവിപരീതപഞ്ഞത്തിയാ വാ’’തി.

൭൪൬. വോഹാരഭൂമിം, അധിഗമഭൂമിഞ്ച ഏകജ്ഝം കത്വാ ആഹ ‘‘കാമാവചരാ, ലോകുത്തരാ ച ഭൂമി ഭൂമീ’’തി. ചിത്തുപ്പാദാ വാ പവത്തിട്ഠാനഭാവതോ ഭൂമി.

അഭിധമ്മഭാജനീയവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.