(൧൦.) ദസകനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൯൭൦. ജാലക്ഖിപസംവിധാനാദികുസലതാസങ്കപ്പനം ഉപായചിന്താ, തസ്സാ മിച്ഛാഭാവപടിച്ഛാദനഭാവേന പവത്തോ തദാകാരോ മോഹോ ഉപായചിന്താവസേന ഉപ്പന്നോതി ദട്ഠബ്ബോ. യഥാകതേ പന പാപേ അനാദീനവദസ്സനവസേന പവത്താ സഞ്ഞാ, സങ്കപ്പോ വാ പച്ചവേക്ഖണാ, തസ്സാപി മിച്ഛാഭാവപടിച്ഛാദകം തദാകാരം, അനാദീനവദസ്സനം വാ പച്ചവേക്ഖണാകാരേന ഉപ്പന്നോ മോഹോതി. വിമുത്തസഞ്ഞിതാതി അധിമാനസമ്പയുത്തം, തിത്ഥിയാനം വാ അത്തനോ ദിട്ഠിയാ വിമുത്തതാസഞ്ജാനനം. ‘‘വിമുത്തോമ്ഹീ’’തി ഏവം പവത്തോ അകുസലചിത്തുപ്പാദോ മിച്ഛാവിമുത്തീതി കേചി വദന്തി. ഫലം വിയ വിമുത്തന്തി ഗഹിതേ പന ദിട്ഠിസമ്പയുത്തചിത്തേ ദിട്ഠി മിച്ഛാഞാണം, സമാധി ച മിച്ഛാവിമുത്തീതി യുത്തം സിയാ.

ദസകനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

തണ്ഹാവിചരിതനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൯൭൩. സമൂഹഗാഹതോതി തണ്ഹാമാനദിട്ഠീനം സാധാരണഗ്ഗഹണതോതി വദന്തി. ‘‘ഇത്ഥം ഏവം അഞ്ഞഥാ’’തി പന വിസേസം അകത്വാ ഗഹണം സമൂഹഗാഹോതി ദട്ഠബ്ബോ. അഞ്ഞം ആകാരന്തി പരസന്താനഗതം ആകാരം. അത്ഥീതി സദാ സംവിജ്ജതീതി അത്ഥോ. സീദതീതി വിനസ്സതി. സംസയപരിവിതക്കവസേനാതി ‘‘കിം നു ഖോ അഹം സിയം, ന സിയ’’ന്തി ഏവം പരിവിതക്കവസേന. പത്ഥനാകപ്പനവസേനാതി ‘‘അപി നാമ സാധു പനാഹം സിയ’’ന്തി ഏവം പത്ഥനായ കപ്പനവസേന.

സുദ്ധസീസാതി തണ്ഹാമാനദിട്ഠീനം സാധാരണസീസാ വിസേസസ്സ അനിസ്സിതത്താ ‘‘സുദ്ധസീസാ’’തി വുത്താ. തത്ഥ ദിട്ഠിസീസേഹി ദിട്ഠിയാ തണ്ഹാ ദസ്സിതാ, സീസസീസമൂലകേഹി മാനദിട്ഠീഹി സയമേവ ചാതി ആഹ ‘‘ഏവമേതേ…പേ… തണ്ഹാ വിചരിതധമ്മാ വേദിതബ്ബാ’’തി. ദിട്ഠിമാനേസുപി ‘‘തണ്ഹാവിചരിതാനീ’’തി വചനഞ്ച അഞ്ഞമഞ്ഞം വിപ്പയോഗീനം ദിട്ഠിമാനാനം തണ്ഹായ അവിപ്പയോഗീനം തംമൂലകത്താവ തപ്പധാനതായ കതന്തി വേദിതബ്ബം.

൯൭൪. അവക്കരീതി നിപാതോ നാനാഭാവേ വത്തതീതി അനാനാകരണം അനവക്കരി, തം കത്വാ, അവക്കരി വാ അകത്വാ അനവക്കരി കത്വാതി ഏവം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അവിനിബ്ഭോഗം കത്വാ’’തി. ‘‘അനവകാരിം കരിത്വാ’’തി വാ പാഠോ, തത്ഥ അവകിരണം വിക്ഖേപനം സമൂഹസ്സ ഏകദേസാനം വിനിബ്ഭുജ്ജനം അവകാരി, തം അവകാരിം വിനിബ്ഭോഗം അകത്വാ, പഞ്ചപി ഖന്ധേ സമൂഹതോ ഏകത്തേനേവ ഗഹേത്വാ അത്തതോ അവിനിബ്ഭുജ്ജിത്വാ അസ്മീതി ഛന്ദമാനദിട്ഠിയോ പടിലഭതീതി അത്ഥോ. അസിതബ്യാഭങ്ഗിതായാതി ദാത്തേന കാജേന ചാതി ഏതേന പരിക്ഖാരേന, അസിതബ്യാഭങ്ഗീഹി ലവനവഹനകിരിയാ വാ ‘‘അസിതബ്യാഭങ്ഗീ’’തി വുത്താ.

൯൭൬. അവകാരിം കരിത്വാതി രൂപാദീനി അത്തതോ വിനിബ്ഭുജ്ജിത്വാ ഇമിനാ രൂപേന…പേ… ഇമിനാ വിഞ്ഞാണേന അസ്മീതി ഛന്ദം പടിലഭതീതി ഏവം സബ്ബത്ഥ ഇമിനാതി ഏതസ്സ അത്തതോ അവിനിബ്ഭുത്തേന രൂപാദിനാതി അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. അത്തതോ ഹി അവിനിബ്ഭുത്താനി അബഹികതാനി അഹമിച്ചേവ ഗഹിതാനി രൂപാദീനി ഉപാദായ ഉപഗന്ത്വാ പവത്താ തണ്ഹാ ‘‘അജ്ഝത്തികസ്സ ഉപാദായാ’’തി വുത്താ, അത്തതോ ച വിനിബ്ഭുത്താനി ബഹികതാനി ഉപഗന്ത്വാ പവത്താ ‘‘ബാഹിരസ്സ ഉപാദായാ’’തി. ഖഗ്ഗേന വാ ഛത്തേന വാ അഹം നിച്ചോതി അഭിമങ്ഗലസമ്മതേന ഖഗ്ഗാദിനാ മമ വിനാസോ നത്ഥീതി മഞ്ഞതീതി അത്ഥോ. ഏകേകസ്സാതി ഇദം അനാദിമ്ഹി അനന്തേ ച സംസാരേ ഏകേകസ്സ അതീതാനാഗതേസു ഛത്തിംസായപി സമ്ഭവദസ്സനത്ഥം വുത്തം, ഏകേകസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ യഥാലാഭവസേനാതി ഇദമ്പി അനിസ്സിതതണ്ഹാമാനദിട്ഠിം കത്വാ പുഥുജ്ജനസ്സ അദ്ധാപച്ചുപ്പന്നേ കസ്സചി സമ്ഭവദസ്സനത്ഥം.

തണ്ഹാവിചരിതനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഖുദ്ദകവത്ഥുവിഭങ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.