൨. അഭിധമ്മഭാജനീയവണ്ണനാ

൭൨൫. അവുത്തത്താതി ‘‘തേസം വിപാകേ ഞാണ’’ന്തി സാമഞ്ഞേന വത്വാ വിസേസേന അവുത്തത്താതി അധിപ്പായോ. ഏത്ഥ ച കിരിയാനം അവിപാകത്താ ധമ്മഭാവോ ന വുത്തോതി. യദി ഏവം വിപാകാ ന ഹോന്തീതി അത്ഥഭാവോ ച ന വത്തബ്ബോതി? ന, പച്ചയുപ്പന്നത്താ. ഏവഞ്ചേ കുസലാകുസലാനമ്പി അത്ഥഭാവോ ആപജ്ജതീതി. നപ്പടിസിദ്ധോ, വിപാകസ്സ പന പധാനഹേതുതായ പാകടത്താ ധമ്മഭാവോവ തേസം വുത്തോ. കിരിയാനം പച്ചയത്താ ധമ്മഭാവോ ആപജ്ജതീതി ചേ? നായം ദോസോ അപ്പടിസിദ്ധത്താ, കമ്മഫലസമ്ബന്ധസ്സ പന അഹേതുത്താ ധമ്മഭാവോ ന വുത്തോ. അപിച ‘‘അയം ഇമസ്സ പച്ചയോ, ഇദം പച്ചയുപ്പന്ന’’ന്തി ഏവം ഭേദം അകത്വാ കേവലം കുസലാകുസലേ വിപാകകിരിയധമ്മേ ച സഭാവതോ പച്ചവേക്ഖന്തസ്സ ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ അത്ഥപടിസമ്ഭിദാ ച ഹോതീതിപി തേസം അത്ഥധമ്മതാ ന വുത്താതി വേദിതബ്ബാ. കുസലാകുസലവാരേസു ച ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ കുസലാകുസലാനം പച്ചയഭാവം സത്തിവിസേസം സനിപ്ഫാദേതബ്ബതം പസ്സന്തീ നിപ്ഫാദേതബ്ബാപേക്ഖാ ഹോതീതി തംസമ്ബന്ധേനേവ ‘‘തേസം വിപാകേ ഞാണം അത്ഥപടിസമ്ഭിദാ’’തി വുത്തം. സഭാവദസ്സനമത്തമേവ പന അത്ഥപടിസമ്ഭിദായ കിച്ചം നിപ്ഫന്നഫലമത്തദസ്സനതോതി തസ്സാ നിപ്ഫാദകാനപേക്ഖത്താ വിപാകവാരേ ‘‘തേസം വിപച്ചനകേ ഞാണം ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ’’തി ന വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം.

സഭാവപഞ്ഞത്തിയാതി ന സത്താദിപഞ്ഞത്തിയാ, അവിപരീതപഞ്ഞത്തിയാ വാ. ഖോഭേത്വാതി ലോമഹംസജനനസാധുകാരദാനാദീഹി ഖോഭേത്വാ. പുന ധമ്മസ്സവനേ ജാനിസ്സഥാതി അപ്പസ്സുതത്താ ദുതിയവാരം കഥേന്തോ തദേവ കഥേസ്സതീതി അധിപ്പായോ.

൭൪൬. ഭൂമിദസ്സനത്ഥന്തി ഏത്ഥ കാമാവചരാ ലോകുത്തരാ ച ഭൂമി ‘‘ഭൂമീ’’തി വേദിതബ്ബാ, ചിത്തുപ്പാദാ വാതി.

അഭിധമ്മഭാജനീയവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.