൧൮. മഗ്ഗപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൧൮. പഞ്ഞാ വിതക്കോ സമ്മാവാചാകമ്മന്താജീവാ വീരിയം സതി സമാധി മിച്ഛാദിട്ഠി മിച്ഛാവാചാകമ്മന്താജീവാതി ഇമാനി ദ്വാദസങ്ഗാനീതി ഏത്ഥ ദുവിധമ്പി സങ്കപ്പം വീരിയം സമാധിഞ്ച വിതക്കവീരിയസമാധിവചനേഹി സങ്ഗണ്ഹിത്വാ ‘‘അയമേവ ഖോ, ആവുസോ, അട്ഠങ്ഗികോ മിച്ഛാമഗ്ഗോ അബ്രഹ്മചരിയം. സേയ്യഥിദം – മിച്ഛാദിട്ഠി…പേ… മിച്ഛാസമാധീ’’തിആദീഹി (സം. നി. ൫.൧൮) സുത്തവചനേഹി മിച്ഛാവാചാകമ്മന്താജീവേസുപി മഗ്ഗങ്ഗവോഹാരസിദ്ധിതോ തേഹി സഹ ദ്വാദസങ്ഗാനി ഇധ ലബ്ഭമാനാനി ച അലബ്ഭമാനാനി ച മഗ്ഗങ്ഗവചനസാമഞ്ഞേന സങ്ഗണ്ഹിത്വാ വുത്താനി. ഏവഞ്ഹി സുത്തന്തവോഹാരോപി ദസ്സിതോ ഹോതി, ഏവം പന ദസ്സേന്തേന ‘‘മഗ്ഗപച്ചയനിദ്ദേസേ മഗ്ഗങ്ഗാനീ’’തി ഏവം ഉദ്ധരിത്വാ തസ്സ പാഠഗതസ്സ മഗ്ഗങ്ഗസദ്ദസ്സ അത്ഥഭാവേന ഇമാനി ദ്വാദസങ്ഗാനി ന ദസ്സേതബ്ബാനി. ന ഹി പാളിയം മഗ്ഗങ്ഗസദ്ദസ്സ മിച്ഛാവാചാകമ്മന്താജീവോതി അത്ഥോ വത്തബ്ബോ. തേഹി സമ്മാവാചാദീഹി പടിപക്ഖാ ചേതനാധമ്മാ തപ്പടിപക്ഖഭാവതോയേവ ‘‘മിച്ഛാമഗ്ഗങ്ഗാനീ’’തി സുത്തേ വുത്താനി, ന പന മഗ്ഗപച്ചയഭാവേന. മഗ്ഗങ്ഗാനി മഗ്ഗപച്ചയഭൂതാനി ച ഇധ പാളിയം ‘‘മഗ്ഗങ്ഗാനീ’’തി വുത്താനി, ന ച അഞ്ഞം ഉദ്ധരിത്വാ അഞ്ഞസ്സ അത്ഥോ വത്തബ്ബോ. പരിയായനിപ്പരിയായമഗ്ഗങ്ഗദസ്സനത്ഥം പന ഇച്ഛന്തേന പാളിഗതമഗ്ഗങ്ഗസദ്ദപതിരൂപകോ അഞ്ഞോ മഗ്ഗങ്ഗസദ്ദോ ഉഭയപദത്ഥോ ഉദ്ധരിതബ്ബോ യഥാ ‘‘അധികരണം നാമ ചത്താരി അധികരണാനീ’’തി (പാരാ. ൩൮൬, ൪൦൫). ഇധ പന ‘‘മഗ്ഗപച്ചയനിദ്ദേസേ മഗ്ഗങ്ഗാനീ’’തി പാളിഗതോയേവ മഗ്ഗങ്ഗസദ്ദോ ഉദ്ധടോ, ന ച അത്ഥുദ്ധരണവസേന ദസ്സേത്വാ അധിപ്പേതത്ഥനിയമനം കതം, തസ്മാ പാളിയം മഗ്ഗങ്ഗസദ്ദസ്സ മിച്ഛാവാചാദീനം അത്ഥഭാവോ മാ ഹോതൂതി ‘‘സമ്മാദിട്ഠിസങ്കപ്പവാചാകമ്മന്താജീവവായാമസതിസമാധിമിച്ഛാദിട്ഠിസങ്കപ്പവായാമസമാധയോതി ഇമാനി ദ്വാദസങ്ഗാനീ’’തി പഠന്തി. നനു ഏവം ‘‘അഹേതുകചിത്തുപ്പാദവജ്ജേസൂ’’തി ന വത്തബ്ബം. ന ഹി തേസു സമ്മാദിട്ഠിആദയോ യഥാവുത്താ സന്തി, യേ വജ്ജേതബ്ബാ സിയുന്തി? ന, ഉപ്പത്തിട്ഠാനനിയമനത്ഥത്താ. അഹേതുകചിത്തുപ്പാദവജ്ജേസ്വേവ ഏതാനി ഉപ്പജ്ജന്തി, നാഹേതുകചിത്തുപ്പാദേസു. തത്ഥുപ്പന്നാനി ദ്വാദസങ്ഗാനീതി അയഞ്ഹേത്ഥ അത്ഥോ.

മഗ്ഗപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.