൨. പവത്തിവാരവണ്ണനാ

൫൦-൨൦൫. പവത്തിവാരേ വേദനാക്ഖന്ധാദിമൂലകാനി പച്ഛിമേനേവ സഹ യോജേത്വാ തീണി ദ്വേ ഏകഞ്ച യമകാനി വുത്താനി, ന പുരിമേന. കസ്മാ? അമിസ്സകകാലഭേദേസു വാരേസു അത്ഥവിസേസാഭാവതോ. പുരിമസ്സ ഹി പച്ഛിമേന യോജിതയമകമേവ പച്ഛിമസ്സ പുരിമേന യോജനായ പുച്ഛാനം ഉപ്പടിപാടിയാ വുച്ചേയ്യ, അത്ഥേ പന ന കോചി വിസേസോതി. പുച്ഛാവിസ്സജ്ജനേസുപി വിസേസോ നത്ഥി, തേന തഥാ യോജനാ ന കതാതി. കാലഭേദാ പനേത്ഥ ഛ ഏവ വുത്താ. അതീതേന പച്ചുപ്പന്നോ, അനാഗതേന പച്ചുപ്പന്നോ, അനാഗതേനാതീതോതി ഏതേ പന തയോ യഥാദസ്സിതാ മിസ്സകകാലഭേദാ ഏവ തയോ, ന വിസും വിജ്ജന്തീതി ന ഗഹിതാ. തത്ഥ തത്ഥ ഹി പടിലോമപുച്ഛാഹി അതീതേന പച്ചുപ്പന്നാദയോ കാലഭേദാ ദസ്സിതാ, തേനേവ ച നയേന ‘‘യസ്സ രൂപക്ഖന്ധോ ഉപ്പജ്ജിത്ഥ, തസ്സ വേദനാക്ഖന്ധോ ഉപ്പജ്ജതീ’’തിആദി സക്കാ യോജേതും. തേനേവ ഹി മിസ്സകകാലഭേദേസു ച ന പച്ഛിമപച്ഛിമസ്സ ഖന്ധസ്സ പുരിമപുരിമേന യോജനം കത്വാ യമകാനി വുത്താനി, അമിസ്സകകാലഭേദേസു ഗഹിതനിയാമേന സുഖഗ്ഗഹണത്ഥമ്പി പച്ഛിമപച്ഛിമേനേവ യോജേത്വാ വുത്താനീതി.

ഇമിനായേവ ച ലക്ഖണേനാതിആദിനാ യേന കാരണേന ‘‘പുരേപഞ്ഹോ’’തി ച ‘‘പച്ഛാപഞ്ഹോ’’തി ച നാമം വുത്തം, തം ദസ്സേതി. യസ്സ ഹി സരൂപദസ്സനേന വിസ്സജ്ജനം ഹോതി, സോ പരിപൂരേത്വാ വിസ്സജ്ജേതബ്ബത്ഥസങ്ഗണ്ഹനതോ പരിപുണ്ണപഞ്ഹോ നാമ. തംവിസ്സജ്ജനസ്സ പന പുരിമകോട്ഠാസേന സദിസത്ഥതായ പുരേപഞ്ഹോ, പച്ഛിമകോട്ഠാസസദിസത്ഥതായ ‘‘പച്ഛാപഞ്ഹോ’’തി ച നാമം വുത്തം. സദിസത്ഥതാ ച സന്നിട്ഠാനസംസയപദവിസേസം അവിചാരേത്വാ ഏകേന പദേന സങ്ഗഹിതസ്സ ഖന്ധസ്സ ഉപ്പാദനിരോധലാഭസാമഞ്ഞമത്തേന പുരേപഞ്ഹേ ദട്ഠബ്ബാ. സന്നിട്ഠാനപദസങ്ഗഹിതസ്സ വാ ഖന്ധസ്സ അനുഞ്ഞാതവസേന പുരേപഞ്ഹോ വുത്തോതി യുത്തം.

സന്നിട്ഠാനത്ഥസ്സേവ പടിക്ഖിപനം പടിക്ഖേപോ, സംസയത്ഥനിവാരണം പടിസേധോതി അയം പടിക്ഖേപപടിസേധാനം വിസേസോ. പാളിപദമേവ ഹുത്വാതി പുച്ഛാപാളിയാ ‘‘നുപ്പജ്ജതീ’’തി യം പദം വുത്തം, ന-കാരവിരഹിതം തദേവ പദം ഹുത്വാതി അത്ഥോ. തത്ഥ ഉപ്പത്തിനിരോധപടിസേധസ്സ പടിസേധനത്ഥം പാളിഗതിയാ വിസ്സജ്ജനം ഉപ്പത്തിനിരോധാനമേവ പടിസേധനത്ഥം പടിസേധേന വിസ്സജ്ജനം കതന്തി വേദിതബ്ബം.

ചതുന്നം പഞ്ഹാനം പഞ്ചന്നഞ്ച വിസ്സജ്ജനാനം സത്തവീസതിയാ ഠാനേസു പക്ഖേപോ തദേകദേസപക്ഖേപവസേന വുത്തോതി വേദിതബ്ബോ. പരിപുണ്ണപഞ്ഹോ ഏവ ഹി സരൂപദസ്സനേന ച വിസ്സജ്ജനം സത്തവീസതിയാ ഠാനേസു പക്ഖിപിതബ്ബന്തി.

കിം നു സക്കാ ഇതോ പരന്തി ഇതോ പാളിവവത്ഥാനദസ്സനാദിതോ അഞ്ഞോ കിം നു സക്കാ കാതുന്തി അഞ്ഞസ്സ സക്കുണേയ്യസ്സ അഭാവം ദസ്സേതി.

‘‘സുദ്ധാവാസാനം തേസം തത്ഥ രൂപക്ഖന്ധോ ച നുപ്പജ്ജിത്ഥ വേദനാക്ഖന്ധോ ച നുപ്പജ്ജിത്ഥാ’’തി ഏതേന സുദ്ധാവാസഭൂമീസു ഏകഭൂമിയമ്പി ദുതിയാ ഉപപത്തി നത്ഥീതി ഞാപിതം ഹോതി. പടിസന്ധിതോ പഭുതി ഹി യാവ ചുതി, താവ പവത്തകമ്മജസന്താനം ഏകത്തേന ഗഹേത്വാ തസ്സ ഉപ്പാദനിരോധവസേന അയം ദേസനാ പവത്താ. തസ്മിഞ്ഹി അബ്ബോച്ഛിന്നേ കുസലാദീനഞ്ച പവത്തി ഹോതി, വോച്ഛിന്നേ ച അപ്പവത്തീതി തേനേവ ച ഉപ്പാദനിരോധാ ദസ്സിതാ, തസ്മാ തസ്സ ഏകസത്തസ്സ പടിസന്ധിഉപ്പാദതോ യാവ ചുതിനിരോധോ, താവ അതീതതാ നത്ഥി, ന ച തതോ പുബ്ബേ തത്ഥ പടിസന്ധിവസേന കമ്മജസന്താനം ഉപ്പന്നപുബ്ബന്തി ഖന്ധദ്വയമ്പി ‘‘നുപ്പജ്ജിത്ഥാ’’തി വുത്തം. കസ്മാ പന ഏതായ പാളിയാ സകലേപി സുദ്ധാവാസേ ദുതിയാ പടിസന്ധി നത്ഥീതി ന വിഞ്ഞായതീതി? ഉദ്ധംസോതപാളിസബ്ഭാവാ. ദ്വേപി ഹി പാളിയോ സംസന്ദേതബ്ബാതി.

‘‘അസഞ്ഞസത്താനം തേസം തത്ഥ രൂപക്ഖന്ധോ ഉപ്പജ്ജിസ്സതീ’’തി ഏത്ഥ ‘‘യസ്സ യത്ഥ രൂപക്ഖന്ധോ ഉപ്പജ്ജിസ്സതീ’’തി ഏതേന സന്നിട്ഠാനേന വിസേസിതാ അസഞ്ഞസത്താപി സന്തീതി തേ ഏവ ഗഹേത്വാ ‘‘അസഞ്ഞസത്താന’’ന്തി വുത്തം. തേന യേ സന്നിട്ഠാനേന വജ്ജിതാ, തേ തതോ പഞ്ചവോകാരം ഗന്ത്വാ പരിനിബ്ബായിസ്സന്തി, ന തേസം പുന അസഞ്ഞേ ഉപപത്തിപ്പസങ്ഗോ അത്ഥീതി തേ സന്ധായാഹ – ‘‘പച്ഛിമഭവികാനം തേസം തത്ഥ രൂപക്ഖന്ധോ ച നുപ്പജ്ജിസ്സതി വേദനാക്ഖന്ധോ ച നുപ്പജ്ജിസ്സതീ’’തി (യമ. ൧.ഖന്ധയമക.൬൫). ഏത്ഥ കിം പഞ്ചവോകാരാദിഭാവോ വിയ പച്ഛിമഭവോപി കോചി അത്ഥി, യത്ഥ തേസമനുപ്പത്തി ഭവിസ്സതീതി? നത്ഥി പഞ്ചവോകാരാദിഭവേസ്വേവ യത്ഥ വാ തത്ഥ വാ ഠിതാനം പച്ഛിമഭവികാനം ‘‘യസ്സ യത്ഥ രൂപക്ഖന്ധോ നുപ്പജ്ജിസ്സതീ’’തി ഏതേന സന്നിട്ഠാനേന സങ്ഗഹിതത്താ. തേസം തത്ഥ ഇതരാനുപ്പത്തിഭാവഞ്ച അനുജാനന്തോ ‘‘വേദനാക്ഖന്ധോ ച നുപ്പജ്ജിസ്സതീ’’തി ആഹാതി.

‘‘സുദ്ധാവാസേ പരിനിബ്ബന്താന’’ന്തി ഇദം സപ്പടിസന്ധികാനം അപ്പടിസന്ധികാനഞ്ച സുദ്ധാവാസാനം തംതംഭൂമിയം ഖന്ധപരിനിബ്ബാനവസേന വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം. സബ്ബേസഞ്ഹി തേസം തത്ഥ വേദനാക്ഖന്ധോ നുപ്പജ്ജിത്ഥാതി. യഥാ പന ‘‘നിരുജ്ഝിസ്സതീ’’തി വചനം പച്ചുപ്പന്നേപി ഉപ്പാദക്ഖണസമങ്ഗിമ്ഹി പവത്തതി, ന ഏവം ‘‘ഉപ്പജ്ജിത്ഥാ’’തി വചനം പച്ചുപ്പന്നേ പവത്തതി, അഥ ഖോ ഉപ്പജ്ജിത്വാ വിഗതേ അതീതേ ഏവ, തസ്മാ ‘‘പരിനിബ്ബന്താനം നുപ്പജ്ജിത്ഥാ’’തി വുത്തം ഉപ്പന്നസന്താനസ്സ അവിഗതത്താ. അനന്താ ലോകധാതുയോതി ഓകാസസ്സ അപരിച്ഛിന്നത്താ ഓകാസവസേന വുച്ചമാനാനം ഉപ്പാദനിരോധാനമ്പി പരിച്ഛേദാഭാവതോ സംകിണ്ണതാ ഹോതീതി ‘‘യത്ഥ വേദനാക്ഖന്ധോ ഉപ്പജ്ജതി, തത്ഥ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ നിരുജ്ഝതീതി? ആമന്താ’’തി വുത്തം.

പവത്തിവാരവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.