൭. ദിബ്ബചക്ഖുകഥാവണ്ണനാ

൩൭൩. ഉപത്ഥദ്ധന്തി യഥാ വിസയാനുഭാവഗോചരേഹി വിസിട്ഠം ഹോതി, തഥാ പച്ചയഭൂതേന കതബലാധാനന്തി അത്ഥോ. തംമത്തമേവാതി പുരിമം മംസചക്ഖുമത്തമേവ ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ന ഹോതീതി അത്ഥോ. അനാപാഥഗതന്തി മംസചക്ഖുനാ ഗഹേതബ്ബട്ഠാനം ആപാഥം നാഗതം. ഏത്ഥ ച വിസയസ്സ ദീപകം ആനുഭാവഗോചരാനമേവ അസദിസതം വദന്തോ യാദിസോ മംസചക്ഖുസ്സ വിസയോതി വിസയഗ്ഗഹണം ന വിസയവിസേസദസ്സനത്ഥം, അഥ ഖോ യാദിസേ വിസയേ ആനുഭാവഗോചരവിസേസാ ഹോന്തി, താദിസസ്സ രൂപവിസയസ്സ ദസ്സനത്ഥന്തി ദീപേതി, സദിസസ്സ വാ വിസയസ്സ ആനുഭാവഗോചരവിസേസോവ വിസേസം.

ന ച മംസചക്ഖുമേവ ദിബ്ബചക്ഖൂതി ഇച്ഛതീതി ധമ്മുപത്ഥദ്ധകാലേ പുരിമം മംസചക്ഖുമേവാതി ന ഇച്ഛതീതി അധിപ്പായോ. മംസചക്ഖുസ്സ ഉപ്പാദോ മഗ്ഗോതി മംസചക്ഖുപച്ചയതാദസ്സനത്ഥമേവ വുത്തം, ന തേന അനുപാദിന്നതാസാധനത്ഥം. രൂപാവചരികാനന്തി രൂപാവചരജ്ഝാനപച്ചയേന ഉപ്പന്നാനി മഹാഭൂതാനി രൂപാവചരികാനീതി സോ ഇച്ഛതീതി അധിപ്പായോ. ഏസ നയോ ‘‘അരൂപാവചരികാന’’ന്തി ഏത്ഥാപി. അരൂപാവചരക്ഖണേ രൂപാവചരചിത്തസ്സ അഭാവാ പടിക്ഖിപതീതി തസ്മിംയേവ ഖണേ രൂപാവചരം ഹുത്വാ അരൂപാവചരം ന ജാതന്തി പടിക്ഖിപതീതി അധിപ്പായോ.

൩൭൪. കിഞ്ചാപി ദിബ്ബചക്ഖുനോ ധമ്മുപത്ഥദ്ധസ്സ പഞ്ഞാചക്ഖുഭാവം ന ഇച്ഛതി, യേന തീണി ചക്ഖൂനി ധമ്മുപത്ഥമ്ഭേന ചക്ഖുന്തരഭാവം വദതോ ഭവേയ്യുന്തി അധിപ്പായോ.

ദിബ്ബചക്ഖുകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.