൧൩. പുരിസകാരാനുയോഗവണ്ണനാ

൧൨൩. കരണമത്തന്തി കമ്മാനം നിപ്ഫാദകപ്പയോജകഭാവേന പവത്താ ഖന്ധാ.

൧൨൪. പുരിമകമ്മേന വിനാ പുഗ്ഗലസ്സ ജാതി, ജാതസ്സ ച വിജ്ജട്ഠാനാദീസു സമ്മാ മിച്ഛാ വാ പവത്തി നത്ഥീതി സന്ധായ ‘‘പുരിമകമ്മമേവ തസ്സാ’’തിആദിമാഹ.

൧൨൫. കമ്മവട്ടസ്സാതി ഏത്ഥ കമ്മകാരകസ്സ യോ കാരകോ, തേനപി അഞ്ഞം കമ്മം കാതബ്ബം, തസ്സ കാരകേനപി അഞ്ഞന്തി ഏവം കമ്മവട്ടസ്സ അനുപച്ഛേദം വദന്തി. പുഗ്ഗലസ്സ കാരകോ കമ്മസ്സ കാരകോ ആപജ്ജതീതി വിചാരേതബ്ബമേതം. മാതാപിതൂഹി ജനിതതാദിനാ തസ്സ കാരകം ഇച്ഛന്തസ്സ കമ്മകാരകാനം കാരകപരമ്പരാ ആപജ്ജതീതി ഇദഞ്ച വിചാരേതബ്ബം.

൧൭൦. സുത്തവിരോധഭയേനാതി ‘‘സോ കരോതി സോ പടിസംവേദയതീതി ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, അയമേകോ അന്തോ’’തിആദീഹി (സം. നി. ൨.൪൬) വിരോധഭയാ.

൧൭൧. ‘‘ഇധ നന്ദതി പേച്ച നന്ദതീ’’തി (ധ. പ. ൧൮) വചനതോ കമ്മകരണകാലേ വിപാകപടിസംവേദനകാലേ ച സോയേവാതി പടിജാനാതീതി അധിപ്പായോ. സയംകതം സുഖദുക്ഖന്തി ച പുട്ഠോ ‘‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സയംകതം സുഖം ദുക്ഖന്തി? മാ ഹേവം കസ്സപാ’’തിആദിസുത്തവിരോധാ (സം. നി. ൨.൧൮) പടിക്ഖിപതി.

൧൭൬. ലദ്ധിമത്തമേവേതന്തി സോയേവേകോ നേവ സോ ഹോതി ന അഞ്ഞോതി ഇദം പന നത്ഥേവ, തസ്മാ ഏവംവാദിനോ അസയംകാരന്തിആദി ആപജ്ജതീതി അധിപ്പായോ. അപിചാതിആദിനാ ഇദം ദസ്സേതി – ന പരസ്സ ഇച്ഛാവസേനേവ ‘‘സോ കരോതീ’’തിആദി അനുയോഗോ വുത്തോ, അഥ ഖോ ‘‘സോ കരോതീ’’തിആദീസു ഏകം അനിച്ഛന്തസ്സ ഇതരം, തഞ്ച അനിച്ഛന്തസ്സ അഞ്ഞം ആപന്നന്തി ഏവം കാരകവേദകിച്ഛായ ഠത്വാ ‘‘സോ കരോതീ’’തിആദീസു തം തം അനിച്ഛായ ആപന്നവസേനാപീതി. അഥ വാ ന കേവലം ‘‘സോ കരോതീ’’തിആദീനം സബ്ബേസം ആപന്നത്താ, അഥ ഖോ ഏകേകസ്സേവ ച ആപന്നത്താ അയം അനുയോഗോ കതോതി ദസ്സേതി. പുരിമനയേനേവാതി ഏതേന ‘‘ഇധ നന്ദതീ’’തിആദി സബ്ബം പടിജാനനാദികാരണം ഏകതോ യോജേതബ്ബന്തി ദസ്സേതി.

പുരിസകാരാനുയോഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

കല്യാണവഗ്ഗോ നിട്ഠിതോ.