൫. ഉപോസഥവഗ്ഗോ
൧-൮. സംഖിത്തൂപോസഥസുത്താദിവണ്ണനാ
൪൧-൪൮. പഞ്ചമസ്സ പഠമാദീസു നത്ഥി വത്തബ്ബം. ഛട്ഠേ (സം. നി. ടീ. ൧.൧.൧൬൫) പഞ്ച അങ്ഗാനി ഏതസ്സാതി പഞ്ചങ്ഗം, പഞ്ചങ്ഗമേവ പഞ്ചങ്ഗികം, തസ്സ പഞ്ചങ്ഗികസ്സ. മഹതീ ദദ്ദരീ വീണാവിസേസോപി ആതതമേവാതി ‘‘ചമ്മപരിയോനദ്ധേസൂ’’തി വിസേസനം കതം. ഏകതലതൂരിയം കുമ്ഭഥുനദദ്ദരികാദി. ഉഭയതലം ഭേരിമുദിങ്ഗാദി. ചമ്മപരിയോനദ്ധം ഹുത്വാ വിനിബദ്ധം ആതതവിതതം. സബ്ബസോ പരിയോനദ്ധം നാമ ചതുരസ്സഅമ്ബണം പണവാദി ച. ഗോമുഖീആദീനമ്പി ഏത്ഥേവ സങ്ഗഹോ ദട്ഠബ്ബോ. വംസാദീതി ആദി-സദ്ദേന സങ്ഖാദീനം സങ്ഗഹോ. സമ്മാദീതി സമ്മതാളകംസതാളസിലാസലാകതാളാദി. തത്ഥ സമ്മതാളം നാമ ദന്തമയതാളം. കംസതാളം ലോഹമയം. സിലാമയം അയോപത്തേന ച വാദനതാളം സിലാസലാകതാളം. സുമുച്ഛിതസ്സാതി സുട്ഠു പടിയത്തസ്സ. പമാണേതി നാതിദള്ഹനാതിസിഥിലസങ്ഖാതേ മജ്ഝിമേ മുച്ഛനാപമാണേ. ഛേകോതി പടു പട്ഠോ. സോ ചസ്സ പടുഭാവോ മനോഹരോതി ആഹ ‘‘സുന്ദരോ’’തി. രഞ്ജേതുന്തി രാഗം ഉപ്പാദേതും. ഖമതേവാതി രോചതേവ. ന നിബ്ബിന്ദതീതി ന തജ്ജേതി, സോതസുഖഭാവതോ പിയായിതബ്ബോവ ഹോതി.
ഭത്താരം നാതിമഞ്ഞതീതി സാമികം മുഞ്ചിത്വാ അഞ്ഞം മനസാപി ന പത്ഥേതി. ഉട്ഠാഹികാതി ഉട്ഠാനവീരിയസമ്പന്നാ. അനലസാതി നിക്കോസജ്ജാ. സങ്ഗഹിതപരിജ്ജനാതി സമ്മാനനാദീഹി ചേവ ഛണാദീസു പേസേതബ്ബ-പിയഭണ്ഡാദിപണ്ണാകാരപേസനാദീഹി ച സങ്ഗഹിതപരിജനാ. ഇധ പരിജനോ നാമ സാമികസ്സ ചേവ അത്തനോ ച ഞാതിജനോ. സമ്ഭതന്തി കസിവണിജ്ജാദീനി കത്വാ ആഭതധനം. സത്തമട്ഠമാനി ഉത്താനത്ഥാനി.
സംഖിത്തൂപോസഥസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൯-൧൦. പഠമഇധലോകികസുത്താദിവണ്ണനാ
൪൯-൫൦. നവമേ ഇധലോകവിജയായാതി ഇധലോകവിജിനനത്ഥായ അഭിഭവത്ഥായ. യോ ഹി ദിട്ഠധമ്മികം അനത്ഥം പരിവജ്ജനവസേന അഭിഭവതി, തതോ ഏവ തദത്ഥം സമ്പാദേതി, സോ ഇധലോകവിജയായ പടിപന്നോ നാമ ഹോതി പച്ചത്ഥികനിഗ്ഗണ്ഹനതോ സദത്ഥസമ്പാദനതോ ച. തേനാഹ ‘‘അയംസ ലോകോ ആരദ്ധോ ഹോതീ’’തി. (പസംസാവഹതോ തയിദം പസംസാവഹനം കിത്തിസദ്ദേന ഇധലോകേ സദ്ദാനം ചിത്തതോസനവിദ്ധേയ്യഭാവാപാദനേന ച ഹോതീതി ദട്ഠബ്ബം.) സുസംവിഹിതകമ്മന്തോതി യാഗുഭത്തപചനകാലാദീനി അനതിക്കമിത്വാ തസ്സ തസ്സ സാധുകം കരണേന സുട്ഠു സംവിഹിതകമ്മന്തോ. പരലോകവിജയായാതി പരലോകസ്സ വിജിനനത്ഥായ അഭിഭവത്ഥായ. യോ ഹി സമ്പരായികം അനത്ഥം പരിവജ്ജനവസേന അഭിഭവതി, തതോ ഏവ തദത്ഥം സമ്പാദേതി, സോ പരലോകവിജയായ പടിപന്നോ നാമ ഹോതി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവ.
പഠമഇധലോകികസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
ഉപോസഥവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
പഠമപണ്ണാസകം നിട്ഠിതം.