൩. ഗഹപതിവഗ്ഗോ

൧-൭. പഠമഉഗ്ഗസുത്താദിവണ്ണനാ

൨൧-൨൭. തതിയസ്സ പഠമദുതിയേസു നത്ഥി വത്തബ്ബം. തതിയേ ‘‘ഹത്ഥഗോ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘ഹത്ഥകോ’’തി വുത്തം. സോ ഹി രാജപുരിസാനം ഹത്ഥതോ യക്ഖസ്സ ഹത്ഥം, യക്ഖസ്സ ഹത്ഥതോ ഭഗവതോ ഹത്ഥം, ഭഗവതോ ഹത്ഥതോ പുന രാജപുരിസാനം ഹത്ഥം ഗതത്താ നാമതോ ഹത്ഥകോ ആളവകോതി ജാതോ. തേനാഹ ‘‘ആളവകയക്ഖസ്സ ഹത്ഥതോ ഹത്ഥേഹി സമ്പടിച്ഛിതത്താ ഹത്ഥകോതി ലദ്ധനാമോ രാജകുമാരോ’’തി. ചതുത്ഥാദീനി ഉത്താനത്ഥാനേവ.

പഠമഉഗ്ഗസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. ദുതിയബലസുത്തവണ്ണനാ

൨൮. അട്ഠമേ ഖീണാസവസ്സ സബ്ബേസം സങ്ഖാരാനം അനിച്ചതാ അസമ്മോഹവസേന കിച്ചതോ മഗ്ഗപഞ്ഞായ സുപ്പടിവിദ്ധാ, വിപസ്സനായ ആരമ്മണകരണവസേനപീതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സഹവിപസ്സനായ മഗ്ഗപഞ്ഞായാ’’തി. ഇമേ കാമാതി ദ്വേപി കാമേ വദതി. കിലേസവസേന ഉപ്പജ്ജമാനോ ഹി പരിളാഹോ വത്ഥുകാമസന്നിസ്സയോ വത്ഥുകാമവിസയോ വാതി ദ്വേപി സപരിളാഹട്ഠേന അങ്ഗാരകാസു വിയാതി ‘‘അങ്ഗാരകാസൂപമാ’’തി വുത്താ. അന്തോ വുച്ചതി ലാമകട്ഠേന തണ്ഹാ, ബ്യന്തം വിഗതന്തം ഭൂതന്തി ബ്യന്തിഭൂതന്തി ആഹ ‘‘വിഗതന്തഭൂത’’ന്തി, നിത്തണ്ഹന്തി അത്ഥോ.

ദുതിയബലസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. അക്ഖണസുത്തവണ്ണനാ

൨൯. നവമേ യസ്മാ മഹിദ്ധികപേതാ ദേവാസുരാനം ആവാഹം ഗച്ഛന്തി, വിവാഹം ന ഗച്ഛന്തി, തസ്മാ പേത്തിവിസയേനേവ അസുരകായോ ഗഹിതോതി വേദിതബ്ബോ. പേതാസുരാ പന പേതാ ഏവാതി തേസം പേതേഹി സങ്ഗഹോ അവുത്തസിദ്ധോവ.

അക്ഖണസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. അനുരുദ്ധമഹാവിതക്കസുത്തവണ്ണനാ

൩൦. ദസമേ അപ്പിച്ഛസ്സാതി ന ഇച്ഛസ്സ. അഭാവത്ഥോ ഹേത്ഥ അപ്പസദ്ദോ ‘‘അപ്പഡംസമകസവാതാതപാ’’തിആദീസു (അ. നി. ൧൦.൧൧) വിയ. പച്ചയേസു അപ്പിച്ഛോ പച്ചയപ്പിച്ഛോ, ചീവരാദിപച്ചയേസു ഇച്ഛാരഹിതോ. അധിഗമപ്പിച്ഛോതി ഝാനാദിഅധിഗമവിഭാവനേ ഇച്ഛാരഹിതോ. പരിയത്തിഅപ്പിച്ഛോതി പരിയത്തിയം ബാഹുസച്ചവിഭാവനേ ഇച്ഛാരഹിതോ. ധുതങ്ഗപ്പിച്ഛോതി ധുതങ്ഗേസു അപ്പിച്ഛോ ധുതങ്ഗഭാവവിഭാവനേ ഇച്ഛാരഹിതോ. സന്തഗുണനിഗുഹനേനാതി അത്തനി സംവിജ്ജമാനാനം ഝാനാദിഗുണാനഞ്ചേവ ബാഹുസച്ചഗുണസ്സ ധുതങ്ഗഗുണസ്സ ച നിഗുഹനേന ഛാദനേന. സമ്പജ്ജതീതി നിപ്ഫജ്ജതി സിജ്ഝതി. നോ മഹിച്ഛസ്സാതി മഹതിയാ ഇച്ഛായ സമന്നാഗതസ്സ നോ സമ്പജ്ജതി അനുധമ്മസ്സപി അനിപ്ഫജ്ജനതോ. പവിവിത്തസ്സാതി പകാരേഹി വിവിത്തസ്സ. തേനാഹ ‘‘കായചിത്തഉപധിവിവേകേഹി വിവിത്തസ്സാ’’തി. ആരമ്ഭവത്ഥുവസേനാതി ഭാവനാഭിയോഗവസേന ഏകീഭാവോവ കായവിവേകോതി അധിപ്പേതോ, ന ഗണസങ്ഗണികാഭാവമത്തന്തി ദസ്സേതി. കമ്മന്തി യോഗകമ്മം.

സത്തേഹി കിലേസേഹി ച സങ്ഗണനം സമോധാനം സങ്ഗണികാ, സാ ആരമിതബ്ബട്ഠേന ആരാമോ ഏതസ്സാതി സങ്ഗണികാരാമോ, തസ്സ. തേനാഹ ‘‘ഗണസങ്ഗണികായ ചേവാ’’തിആദി. ആരദ്ധവീരിയസ്സാതി പഗ്ഗഹിതവീരിയസ്സ. തഞ്ച ഖോ ഉപധിവിവേകേ നിന്നതാവസേന ‘‘അയം ധമ്മോ’’തി വചനതോ. ഏസ നയോ ഇതരേസുപി. വിവട്ടനിസ്സിതംയേവ ഹി സമാധാനം ഇധാധിപ്പേതം, തഥാ പഞ്ഞാപി. കമ്മസ്സ-കതപഞ്ഞായ ഹി ഠിതോ കമ്മവസേന ഭവേസു നാനപ്പകാരോ അനത്ഥോതി ജാനന്തോ കമ്മക്ഖയകരം ഞാണം അഭിപത്ഥേതി, തദത്ഥഞ്ച ഉസ്സാഹം കരോതി. മാനാദയോ സത്തസന്താനം സംസാരേ പപഞ്ചേന്തി വിത്ഥാരേന്തീതി പപഞ്ചാതി ആഹ ‘‘തണ്ഹാമാനദിട്ഠിപപഞ്ചരഹിതത്താ’’തിആദി. സേസമേത്ഥ സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

അനുരുദ്ധമഹാവിതക്കസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഗഹപതിവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.