൧൦. കാരണ്ഡവസുത്തവണ്ണനാ

൧൦. ദസമേ പടിചരതീതി പടിച്ഛാദനവസേന ചരതി പവത്തതി. പടിച്ഛാദനട്ഠോ ഏവ വാ ചരതി-സദ്ദോ അനേകത്ഥത്താ ധാതൂനന്തി ആഹ ‘‘പടിച്ഛാദേതീ’’തി. അഞ്ഞേനാഞ്ഞന്തി പന പടിച്ഛാദനാകാരദസ്സനന്തി ആഹ ‘‘അഞ്ഞേന കാരണേനാ’’തിആദി. തത്ഥ അഞ്ഞം കാരണം വചനം വാതി യം ചോദകേന ചുദിതകസ്സ ദോസവിഭാവനം കാരണം, വചനം വാ വുത്തം, തം തതോ അഞ്ഞേനേവ കാരണേന, വചനേന വാ പടിച്ഛാദേതി. കാരണേനാതി ചോദനായ അമൂലായ അമൂലികഭാവദീപനിയാ യുത്തിയാ വാ. വചനേനാതി തദത്ഥബോധകേന വചനേന. ‘‘കോ ആപന്നോ’’തിആദിനാ ചോദനം വിസ്സജ്ജേത്വാവ വിക്ഖേപാപജ്ജനം അഞ്ഞേനാഞ്ഞം പടിചരണം. ബഹിദ്ധാ കഥാപനാമനാ നാമ ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ആപത്തിം ആപന്നോസീ’’തി വുത്തേ – ‘‘പാടലിപുത്തം ഗതോമ്ഹീ’’തിആദിനാ ചോദനം വിസ്സജ്ജേത്വാതി അയമേവ വിസേസോ. യോ ഹി ‘‘ആപത്തിം ആപന്നോസീ’’തി വുത്തോ ‘‘കോ ആപന്നോ, കിം ആപന്നോ, കിസ്മിം ആപന്നാ, കം ഭണഥ, കിം ഭണഥാ’’തി വാ വദതി, ‘‘ഏവരൂപം കിഞ്ചി തയാ ദിട്ഠ’’ന്തി വുത്തേ ‘‘ന സുണാമീ’’തി സോതം വാ ഉപനേതി, അയം അഞ്ഞേനാഞ്ഞം പടിചരതി നാമ. യോ പന ‘‘ഇത്ഥന്നാമം നാമ ആപത്തിം ആപന്നോസീ’’തി പുട്ഠോ ‘‘പാടലിപുത്തം ഗതോമ്ഹീ’’തി വത്വാ പുന ‘‘ന തവ പാടലിപുത്തഗമനം പുച്ഛാമ, ആപത്തിം പുച്ഛാമാ’’തി വുത്തേ തതോ ‘‘രാജഗഹം ഗതോമ്ഹി. രാജഗഹം വാ യാഹി ബ്രാഹ്മണഗഹം വാ, ആപത്തിം ആപന്നോസീതി. തം തത്ഥ മേ സൂകരമംസം ലദ്ധ’’ന്തിആദീനി വദതി, അയം ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേതി നാമ. സമണകചവരോതി സമണവേസധാരണേന സമണപ്പതിരൂപകതായ സമണാനം കചവരഭൂതം.

കാരണ്ഡവം (സു. നി. അട്ഠ. ൨.൨൮൩-൨൮൪) നിദ്ധമഥാതി വിപന്നസീലതായ കചവരഭൂതം പുഗ്ഗലം കചവരമിവ അനപേക്ഖാ അപനേഥ. കസമ്ബും അപകസ്സഥാതി കസമ്ബുഭൂതഞ്ച നം ഖത്തിയാദീനം മജ്ഝഗതം പഭിന്നപഗ്ഘരിതകുട്ഠം ചണ്ഡാലം വിയ അപകഡ്ഢഥ. കിം കാരണം? സങ്ഘാരാമോ നാമ സീലവന്താനം കതോ, ന ദുസ്സീലാനം. യതോ ഏതദേവ സന്ധായാഹ ‘‘തതോ പലാപേ വാഹേഥ, അസ്സമണേ സമണമാനിനേ’’തി. യഥാ പലാപാ അന്തോസാരരഹിതാ അതണ്ഡുലാ ബഹി ഥുസേന വീഹീ വിയ ദിസ്സന്തി, ഏവം പാപഭിക്ഖൂ അന്തോ സീലരഹിതാപി ബഹി കാസാവാദിപരിക്ഖാരേന ഭിക്ഖൂ വിയ ദിസ്സന്തി, തസ്മാ ‘‘പലാപാ’’തി വുച്ചന്തി. തേ പലാപേ വാഹേഥ ഓപുനഥ വിധമഥ, പരമത്ഥതോ അസ്സമണേ സമണവേസമത്തേന സമണമാനിനേ. കപ്പയവ്ഹോതി കപ്പേഥ, കരോഥാതി വുത്തം ഹോതി. പതിസ്സതാതി സപ്പതിസ്സാ. വട്ടദുക്ഖസ്സ അന്തം കരിസ്സഥ, പരിനിബ്ബാനം പാപുണിസ്സഥാതി അത്ഥോ.

കാരണ്ഡവസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

മേത്താവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.