൩. നഗരോപമസുത്തവണ്ണനാ

൬൭. തതിയേ പച്ചന്തേ ഭവം പച്ചന്തിമം. ‘‘രഥോ സീലപരിക്ഖാരോ, ഝാനക്ഖോ ചക്കവീരിയോ’’തിആദീസു (സം. നി. ൫.൪) വിയ അലങ്കാരവചനോ പരിക്ഖാരസദ്ദോതി ആഹ ‘‘നഗരാലങ്കാരേഹി അലങ്കത’’ന്തി. പരിവാരവചനോപി വട്ടതിയേവ ‘‘സത്ത സമാധിപരിക്ഖാരാ’’തിആദീസു (ദീ. നി. ൩.൩൩൦) വിയ. നേമം വുച്ചതി ഥമ്ഭാദീഹി അനുപതഭൂമിപ്പദേസോതി ആഹ ‘‘ഗമ്ഭീരആവാടാ’’തി, ഗമ്ഭീരം ഭൂമിം അനുപ്പവിട്ഠാതി അത്ഥോ. സുട്ഠു സന്നിസീദാപിതാതി ഭൂമിം നിഖനിത്വാ സമ്മദേവ ഠപിതാ.

അനുപരിയായേതി ഏതേനാതി അനുപരിയായോ, സോയേവ പഥോതി അനുപരിയായപഥോ, പരിതോ പാകാരസ്സ അനുയായമഗ്ഗോ.

ഹത്ഥിം ആരോഹന്തി ആരോഹാപയന്തി ചാതി ഹത്ഥാരോഹാ (ദീ. നി. ടീ. ൧.൧൬൩). യേന ഹി പയോഗേന പുരിസോ ഹത്ഥിനോ ആരോഹനയോഗ്ഗോ ഹോതി, ഹത്ഥിസ്സ തം പയോഗം വിധായന്താനം സബ്ബേസമ്പേതേസം ഗഹണം. തേനാഹ ‘‘സബ്ബേപീ’’തിആദി. തത്ഥ ഹത്ഥാചരിയാ നാമ യേ ഹത്ഥിനോ ഹത്ഥാരോഹകാനഞ്ച സിക്ഖാപകാ. ഹത്ഥിവേജ്ജാ നാമ ഹത്ഥിഭിസക്കാ. ഹത്ഥിബന്ധാ നാമ ഹത്ഥീനം പാദരക്ഖകാ. ആദി-സദ്ദേന ഹത്ഥീനം യവപദായകാദികേ സങ്ഗണ്ഹാതി. അസ്സാരോഹാ രഥികാതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. രഥേ നിയുത്താ രഥികാ. രഥരക്ഖാ നാമ രഥസ്സ ആണിരക്ഖകാ. ധനും ഗണ്ഹന്തി ഗണ്ഹാപേന്തി ചാതി ധനുഗ്ഗഹാ, ഇസ്സാസാ ധനുസിപ്പസ്സ സിക്ഖാപകാ ച. തേനാഹ ‘‘ധനുആചരിയാ ഇസ്സാസാ’’തി. ചേലേന ചേലപടാകായ യുദ്ധേ അകന്തി ഗച്ഛന്തീതി ചേലകാതി ആഹ – ‘‘യേ യുദ്ധേ ജയദ്ധജം ഗഹേത്വാ പുരതോ ഗച്ഛന്തീ’’തി. യഥാ തഥാ ഠിതേ സേനികേ ബ്രൂഹകരണവസേന തതോ തതോ ചലയന്തി ഉച്ചാലേന്തീതി ചലകാ. സകുണഗ്ഘിആദയോ വിയ മംസപിണ്ഡം പരസേനാസമൂഹം സാഹസികമഹായോധതായ ഛേത്വാ ഛേത്വാ ദയന്തി ഉപ്പതിത്വാ ഗച്ഛന്തീതി പിണ്ഡദായകാ. ദുതിയവികപ്പേ പിണ്ഡേ ദയന്തി ജനസമ്മദ്ദേ ഉപ്പതന്താ വിയ ഗച്ഛന്തീതി പിണ്ഡദായകാതി അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഉഗ്ഗതുഗ്ഗതാതി ഥാമജവപരക്കമാദിവസേന അതിവിയ ഉഗ്ഗതാ, ഉദഗ്ഗാതി അത്ഥോ. പക്ഖന്ദന്തീതി അത്തനോ വീരസൂരഭാവേന അസജ്ജമാനാ പരസേനം അനുപവിസന്തീതി അത്ഥോ. ഥാമജവബലപരക്കമാദിസമ്പത്തിയാ മഹാനാഗാ വിയ മഹാനാഗാ. ഏകസൂരാതി ഏകാകിസൂരാ അത്തനോ സൂരഭാവേനേവ ഏകാകിനോ ഹുത്വാ യുജ്ഝനകാ. സജാലികാതി സവമ്മികാ. സരപരിത്താണന്തി ചമ്മപരിസിബ്ബിതം ഖേടകം, ചമ്മമയം വാ ഫലകം. ഘരദാസയോധാതി അത്തനോ ദാസയോധാ.

സമ്പക്ഖന്ദനലക്ഖണാതി സദ്ധേയ്യവത്ഥുനോ ഏവമേതന്തി സമ്പക്ഖന്ദനലക്ഖണാ. സമ്പസാദനലക്ഖണാതി പസീദിതബ്ബേ വത്ഥുസ്മിം പസീദനലക്ഖണാ. ഓകപ്പനസദ്ധാതി ഓക്കന്തിത്വാ പക്ഖന്ദിത്വാ അധിമുച്ചനം. പസാദനീയേ വത്ഥുസ്മിം പസീദനം പസാദസദ്ധാ. അയം അനുധമ്മോതി അയം നവന്നം ലോകുത്തരധമ്മാനം അനുലോമധമ്മോ. നിബ്ബിദാബഹുലോതി ഉക്കണ്ഠനാബഹുലോ. സദ്ധാ ബന്ധതി പാഥേയ്യന്തി സദ്ധാ നാമായം സത്തസ്സ മരണവസേന മഹാപഥം സംവജതോ മഹാകന്താരം പടിപജ്ജതോ മഹാവിദുഗ്ഗം പക്ഖന്ദതോ പാഥേയ്യപുടം ബന്ധതി, സമ്ബലം വിസ്സജ്ജേതീതി അത്ഥോ. സദ്ധഞ്ഹി ഉപ്പാദേത്വാ ദാനം ദേതി, സീലം രക്ഖതി, ഉപോസഥകമ്മം കരോതി. തേനേതം വുത്തം ‘‘സദ്ധാ ബന്ധതി പാഥേയ്യ’’ന്തി. സിരീതി ഇസ്സരിയം. ഇസ്സരിയേ ഹി അഭിമുഖീഭൂതേ ഥലതോപി ജലതോപി ഭോഗാ ആഗച്ഛന്തിയേവ. തേനേതം വുത്തം ‘‘സിരീ ഭോഗാനമാസയോ’’തി. സദ്ധാ ദുതിയാ പുരിസസ്സ ഹോതീതി പുരിസസ്സ ദേവലോകേ, മനുസ്സലോകേ ചേവ നിബ്ബാനഞ്ച ഗച്ഛന്തസ്സ സദ്ധാ ദുതിയാ ഹോതി, സഹായകിച്ചം സാധേതി. ഭത്തപുടാദീതി ആദി-സദ്ദേന ദുതിയികാദീനം സങ്ഗഹോ ദട്ഠബ്ബോ. അനേകസരസതാതി അനേകസഭാവതാ, അനേകകിച്ചതാ വാ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

നഗരോപമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.