൯. നിബ്ബേധികസുത്തവണ്ണനാ

൬൩. നവമേ പരിഹായതി അത്തനോ ഫലം പരിഗ്ഗഹേത്വാ വത്തതി, തസ്സ വാ കാരണഭാവം ഉപഗച്ഛതീതി പരിയായോതി ഇധ കാരണം വുത്തന്തി ആഹ ‘‘നിബ്ബിജ്ഝനകാരണ’’ന്തി.

‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അഹതാനം വത്ഥാനം ദിഗുണം സങ്ഘാടി’’ന്തി ഏത്ഥ ഹി പടലട്ഠോ ഗുണട്ഠോ. ‘‘അച്ചേന്തി കാലാ തരയന്തി രത്തിയോ, വയോഗുണാ അനുപുബ്ബം ജഹന്തീ’’തി (സം. നി. ൧.൪) ഏത്ഥ രാസട്ഠോ ഗുണട്ഠോ. ‘‘സതഗുണാ ദക്ഖിണാ പാടികങ്ഖിതബ്ബാ’’തി (മ. നി. ൩.൩൭൯) ഏത്ഥ ആനിസംസട്ഠോ. ‘‘അന്തം അന്തഗുണം (ദീ. നി. ൨.൩൭൭; മ. നി. ൧.൧൧൦; ഖു. പാ. ൩.ദ്വത്തിംസാകാരോ), കയിരാ മാലാഗുണേ ബഹൂ’’തി (ധ. പ. ൫൩) ഏത്ഥ ബന്ധനട്ഠോ ഗുണട്ഠോ. ഇധാപി ഏസോവ അധിപ്പേതോതി ആഹ ‘‘ബന്ധനട്ഠേന ഗുണാ’’തി. കാമരാഗസ്സ സംയോജനസ്സ പച്ചയഭാവേന വത്ഥുകാമേസുപി ബന്ധനട്ഠോ രാസട്ഠോ വാ ഗുണട്ഠോ ദട്ഠബ്ബോ. ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാതി വാ ചക്ഖുവിഞ്ഞാണതംദ്വാരികവിഞ്ഞാണേഹി ജാനിതബ്ബാ. സോതവിഞ്ഞേയ്യാതിആദീസുപി ഏസേവ നയോ. ഇട്ഠാരമ്മണഭൂതാതി സഭാവേനേവ ഇട്ഠാരമ്മണജാതികാ, ഇട്ഠാരമ്മണഭാവം വാ പത്താ. കമനീയാതി കാമേതബ്ബാ. മനവഡ്ഢനകാതി മനോഹരാ. ഏതേന പരികപ്പനതോപി ഇട്ഠാരമ്മണഭാവം സങ്ഗണ്ഹാതി. പിയജാതികാതി പിയായിതബ്ബസഭാവാ. കാമൂപസഞ്ഹിതാതി കാമരാഗേന ഉപേച്ച സമ്ബന്ധനീയാ സമ്ബന്ധാ കാതബ്ബാ. തേനാഹ ‘‘ആരമ്മണം കത്വാ’’തിആദി. സങ്കപ്പരാഗോതി വാ സുഭാദിവസേന സങ്കപ്പിതവുത്ഥമ്ഹി ഉപ്പന്നരാഗോ. ഏവമേത്ഥ വത്ഥുകാമം പടിക്ഖിപിത്വാ കിലേസകാമോ വുത്തോ തസ്സേവ വസേന തേസമ്പി കാമഭാവസിദ്ധിതോ, കിലേസകാമസ്സപി ഇട്ഠവേദനാ ദിട്ഠാദിസമ്പയോഗഭേദേന പവത്തിആകാരഭേദേന ച അത്ഥി വിചിത്തകാതി തതോ വിസേസേതും ‘‘ചിത്രവിചിത്രാരമ്മണാനീ’’തി ആഹ, നാനപ്പകാരാനി രൂപാദിആരമ്മണാനീതി അത്ഥോ.

അഥേത്ഥ ധീരാ വിനയന്തി ഛന്ദന്തി അഥ ഏതേസു ആരമ്മണേസു ധിതിസമ്പന്നാ പണ്ഡിതാ ഛന്ദരാഗം വിനയന്തി.

തജ്ജാതികന്തി തംസഭാവം, അത്ഥതോ പന തസ്സ കാമസ്സ അനുരൂപന്തി വുത്തം ഹോതി. പുഞ്ഞസ്സ ഭാഗോ പുഞ്ഞഭാഗോ, പുഞ്ഞകോട്ഠാസോ. തേന നിബ്ബത്തോ, തത്ഥ വാ ഭവോതി പുഞ്ഞഭാഗിയോ. അപുഞ്ഞഭാഗിയോതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. വിപാകോയേവ വേപക്കന്തി ആഹ ‘‘വോഹാരവിപാക’’ന്തി.

സബ്ബസങ്ഗാഹികാതി കുസലാകുസലസാധാരണാ. സംവിദഹനചേതനാതി സമ്പയുത്തധമ്മേസു സംവിദഹനലക്ഖണാ ചേതനാ. ഉരത്താളിന്തി ഉരം താളേത്വാ. ഏകപദന്തി ഏകപദചിതം മന്തം. തേനാഹ ‘‘ഏകപദമന്തം വാ’’തിആദി.

നിബ്ബേധികസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.