൧൨. ധമ്മികസുത്തവണ്ണനാ

൫൪. ദ്വാദസമേ ജാതിഭൂമിയന്തി ഏത്ഥ ജനനം ജാതി, ജാതിയാ ഭൂമി ജാതിഭൂമി, ജാതട്ഠാനം. തം ഖോ പനേതം നേവ കോസലമഹാരാജാദീനം, ന ചങ്കിബ്രാഹ്മണാദീനം, ന സക്കസുയാമസന്തുസിതാദീനം, ന അസീതിമഹാസാവകാനം, ന അഞ്ഞേസം സത്താനം ‘‘ജാതിഭൂമീ’’തി വുച്ചതി. യസ്സ പന ജാതദിവസേ ദസസഹസ്സീ ലോകധാതു ഏകദ്ധജമാലാവിപ്പകിണ്ണകുസുമവാസചുണ്ണഗണസുഗന്ധാ സബ്ബപാലിഫുല്ലമിവ നന്ദനവനം വിരോചമാനാ പദുമിനിപണ്ണേ ഉദകബിന്ദു വിയ അകമ്പിത്ഥ, ജച്ചന്ധാദീനഞ്ച രൂപദസ്സനാദീനി അനേകാനി പാടിഹാരിയാനി പവത്തിംസു. തസ്സ സബ്ബഞ്ഞുബോധിസത്തസ്സ ജാതട്ഠാനം, സാതിസയസ്സ പന ജനകകപിലവത്ഥുസന്നിസ്സയോ ‘‘ജാതിഭൂമീ’’തി വുച്ചതി. ജാതിഭൂമകാ ഉപാസകാതി ജാതിഭൂമിവാസിനോ ഉപാസകാ. സന്തനേത്വാ സബ്ബസോ തനേത്വാ പത്ഥരിത്വാ ഠിതമൂലാനി മൂലസന്താനകാനി. താനി പന അത്ഥതോ മൂലാനിയേവാതി ആഹ ‘‘മൂലസന്താനകാനന്തി മൂലാന’’ന്തി.

ജാതദിവസേ ആവുധാനം ജോതിതത്താ, രഞ്ഞോ അപരിമിതസ്സ ച സത്തകായസ്സ അനത്ഥതോ പരിപാലനസമത്ഥതായ ച ‘‘ജോതിപാലോ’’തി ലദ്ധനാമത്താ വുത്തം ‘‘നാമേന ജോതിപാലോ’’തി. ഗോവിന്ദോതി ഗോവിന്ദിയാഭിസേകേന അഭിസിത്തോ, ഗോവിന്ദസ്സ ഠാനേ ഠപനാഭിസേകേന അഭിസിത്തോതി അത്ഥോ. തം കിര തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ കുലപരമ്പരാഗതം ഠാനന്തരം. തേനാഹ ‘‘ഠാനേന മഹാഗോവിന്ദോ’’തി. ഗവം പഞ്ഞഞ്ച വിന്ദതി പടിലഭതീതി ഗോവിന്ദോ, മഹന്തോ ഗോവിന്ദോതി മഹാഗോവിന്ദോ. ഗോതി ഹി പഞ്ഞായേതം അധിവചനം ‘‘ഗച്ഛതി അത്ഥേ ബുജ്ഝതീ’’തി കത്വാ. മഹാഗോവിന്ദോ ച അമ്ഹാകം ബോധിസത്തോയേവ. സോ കിര ദിസമ്പതിസ്സ നാമ രഞ്ഞോ പുരോഹിതസ്സ ഗോവിന്ദബ്രാഹ്മണസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ അത്തനോ പിതുസ്സ ച രഞ്ഞോ ച അച്ചയേന തസ്സ പുത്തോ രേണു, സഹായാ ചസ്സ സത്തഭൂ, ബ്രഹ്മദത്തോ, വേസ്സഭൂ, ഭരതോ, ദ്വേ ധതരട്ഠാതി ഇമേ സത്ത രാജാനോ യഥാ അഞ്ഞമഞ്ഞം ന വിവദന്തി. ഏവം രജ്ജേ പതിട്ഠാപേത്വാ തേസം അത്ഥധമ്മേ അനുസാസന്തേ ജമ്ബുദീപതലേ സബ്ബേസം രാജാവ രഞ്ഞം, ബ്രഹ്മാവ ബ്രാഹ്മണാനം, ദേവോവ ഗഹപതികാനം സക്കതോ ഗരുകതോ മാനിതോ പൂജിതോ അപചിതോ ഉത്തമഗാരവട്ഠാനം അഹോസി. തേന വുത്തം ‘‘രേണുആദീനം സത്തന്നം രാജൂനം പുരോഹിതോ’’തി. ഇമേവ സത്ത ഭാരധാരാ മഹാരാജാനോ. വുത്തഞ്ഹേതം –

‘‘സത്തഭൂ ബ്രഹ്മദത്തോ ച, വേസ്സഭൂ ഭരതോ സഹ;

രേണു ദ്വേ ച ധതരട്ഠാ, തദാസും സത്ത ഭാരധാ’’തി. (ദീ. നി. അട്ഠ. ൨.൩൦൮);

രഞ്ഞോ ദിട്ഠധമ്മികസമ്പരായികത്ഥാനം പുരോ വിധാനതോ പുരേ സംവിധാനതോ പുരോഹിതോ. കോധാമഗന്ധേനാതി കോധസങ്ഖാതേന പൂതിഗന്ധേന. കരുണാ അസ്സ അത്ഥീതി കരുണന്തി സപുബ്ബഭാഗകരുണജ്ഝാനം വുത്തന്തി ആഹ ‘‘കരുണായ ച കരുണാപുബ്ബഭാഗേ ച ഠിതാ’’തി. യകാരോ സന്ധിവസേന ആഗതോതി ആഹ ‘‘യേതേതി ഏതേ’’തി. അരഹത്തതോ പട്ഠായ സത്തമോതി സകദാഗാമീ. സകദാഗാമിം ഉപാദായാതി സകദാഗാമിഭാവം പടിച്ച. സകദാഗാമിസ്സ ഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി സകദാഗാമിഭാവം പടിച്ച മുദൂനി നാമ ഹോന്തി. സേസമേത്ഥ സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

ധമ്മികസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ധമ്മികവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പഠമപണ്ണാസകം നിട്ഠിതം.