൩-൬. ഇണസുത്താദിവണ്ണനാ

൪൫-൪൮. തതിയേ ദലിദ്ദോ നാമ ദുഗ്ഗതോ, തസ്സ ഭാവോ ദാലിദ്ദിയം. ന ഏതസ്സ സകം സാപതേയ്യന്തി അസ്സകോ, അസാപതേയ്യോ. തേനാഹ ‘‘അത്തനോ സന്തകേന രഹിതോ’’തി. ‘‘ബുദ്ധോ ധമ്മോ സങ്ഘോ’’തി വുത്തേ ‘‘സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഭഗവാ, സ്വാക്ഖാതോ ധമ്മോ, സുപ്പടിപന്നോ സങ്ഘോ’’തി കേനചി അകമ്പിയഭാവേന ഓകപ്പനം രതനത്തയഗുണേ ഓഗാഹേത്വാ കപ്പനം ഓകപ്പനസദ്ധാ നാമ. ‘‘ഇദം അകുസലം കമ്മം നോ സകം, ഇദം പന കമ്മം സക’’ന്തി ഏവം ബ്യതിരേകതോ അന്വയതോ ച കമ്മസ്സകതജാനനപഞ്ഞാ കമ്മസ്സകതപഞ്ഞാ. തിവിധഞ്ഹി ദുച്ചരിതം അത്തനാ കതമ്പി സകകമ്മം നാമ ന ഹോതി അത്ഥഭഞ്ജനതോ. സുചരിതം സകകമ്മം നാമ അത്ഥജനനതോ. ഇണാദാനസ്മിന്തി പച്ചത്തവചനത്ഥേ ഏതം ഭുമ്മന്തി ആഹ ‘‘ഇണഗ്ഗഹണം വദാമീ’’തി.

കടഗ്ഗാഹോതി കതം സബ്ബസോ സിദ്ധമേവ കത്വാ ഗഹണം. സോ പന വിജയലാഭോ ഹോതീതി ആഹ ‘‘ജയഗ്ഗാഹോ’’തി. ഹിരിമനോ ഏതസ്സാതി ഹിരിമനോതി ആഹ ‘‘ഹിരിസമ്പയുത്തചിത്തോ’’തി, പാപജിഗുച്ഛനലക്ഖണായ ഹിരിയാ സമ്പയുത്തചിത്തോതി അത്ഥോ. ഓത്തപ്പതി ഉബ്ബിജ്ജതി ഭായതി സീലേനാതി ഓത്തപ്പീ, ഓത്തപ്പേന സമന്നാഗതോ. നിരാമിസം സുഖന്തി തതിയജ്ഝാനസുഖം ദൂരസമുസ്സാരിതകാമാമിസത്താ. ഉപേക്ഖന്തി ചതുത്ഥജ്ഝാനുപേക്ഖം, ന യം കിഞ്ചി ഉപേക്ഖാവേദനന്തി ആഹ ‘‘ചതുത്ഥജ്ഝാനുപേക്ഖ’’ന്തി. ആരദ്ധവീരിയോതി പഗ്ഗഹിതപരിപുണ്ണകായികചേതസികവീരിയോതി അത്ഥോ. യോ ഗണസങ്ഗണികം വിനോദേത്വാ ചതൂസു ഇരിയാപഥേസു അട്ഠആരമ്ഭവത്ഥുവസേന ഏകകോ ഹോതി, തസ്സ കായികം വീരിയം ആരദ്ധം നാമ ഹോതി. ചിത്തസങ്ഗണികം വിനോദേത്വാ അട്ഠസമാപത്തിവസേന ഏകകോ ഹോതി. ഗമനേ ഉപ്പന്നകിലേസസ്സ ഠാനം പാപുണിതും ന ദേതി, ഠാനേ ഉപ്പന്നകിലേസസ്സ നിസജ്ജം, നിസജ്ജായ ഉപ്പന്നകിലേസസ്സ സയനം പാപുണിതും ന ദേതി, ഉപ്പന്നട്ഠാനേയേവ കിലേസേ നിഗ്ഗണ്ഹാതി. അയം ചേതസികം വീരിയം ആരദ്ധം നാമ ഹോതി. പടിപക്ഖദൂരീഭാവേന സേട്ഠട്ഠേന ച ഏകോ ഉദേതീതി ഏകോദി, ഏകഗ്ഗതാ. തസ്സ യോഗതോ ഏകഗ്ഗചിത്തോ ഇധ ഏകോദി. പടിപക്ഖതോ അത്താനം നിപാതി, തം വാ നിപയതി വിസോസേതീതി നിപകോ. അഞ്ഞതരം കായാദിഭേദം ആരമ്മണം സാതിസയായ സതിയാ സരതീതി സതോ. തേനാഹ ‘‘ഏകഗ്ഗചിത്തോ’’തിആദി.

അകുപ്പാ മേ വിമുത്തീതി മയ്ഹം അരഹത്തഫലവിമുത്തി അകുപ്പതായ അകുപ്പാരമ്മണതായ ച അകുപ്പാ. സാ ഹി രാഗാദീഹി ന കുപ്പതീതി അകുപ്പതായപി അകുപ്പാ. അകുപ്പം നിബ്ബാനമസ്സാ ആരമ്മണന്തി അകുപ്പാരമ്മണതായപി അകുപ്പാ. തേനേവാഹ ‘‘അകുപ്പാരമ്മണത്താ’’തിആദി. ഭവസംയോജനാനന്തി കാമരാഗപടിഘമാനദിട്ഠിവിചികിച്ഛാസീലബ്ബതപരാമാസഭവരാഗഇസ്സാമച്ഛരിയ- അവിജ്ജാസങ്ഖാതാനം ദസന്നം സംയോജനാനം. ഇമാനി ഹി സത്തേ ഭവേസു സംയോജേന്തി ഉപനിബന്ധന്തി ഭവാഭവേന സംയോജേന്തി, തസ്മാ ഭവസംയോജനാനീതി വുച്ചന്തി. ഖീണാസവോ ഉത്തമഅണണോ കിലേസഇണാനം അഭാവതോ. അഞ്ഞേ ഹി സത്താ യാവ ന കിലേസാ പഹീയന്തി, താവ സഇണാ നാമ അസേരിവിഹാരഭാവതോ. ചതുത്ഥാദീനി ഉത്താനത്ഥാനി.

ഇണസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.