൭. അഭിണ്ഹപച്ചവേക്ഖിതബ്ബട്ഠാനസുത്തവണ്ണനാ

൫൭. സത്തമേ ജരാധമ്മോതി ധമ്മ-സദ്ദോ ‘‘അസമ്മോസധമ്മോ നിബ്ബാന’’ന്തിആദീസു (സു. നി. ൭൬൩) വിയ പകതിപരിയായോ, തസ്മാ ജരാപകതികോ ജിണ്ണസഭാവോതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘ജരാസഭാവോ’’തിആദി. സേസപദേസുപി ഏസേവ നയോ. കമ്മുനാ ദാതബ്ബം ആദിയതീതി കമ്മദായാദോ, അത്തനാ യഥൂപചിതകമ്മഫലഭാഗീതി അത്ഥോ. തം പന ദായജ്ജം കാരണൂപചാരേന വദന്തോ ‘‘കമ്മം മയ്ഹം ദായജ്ജം സന്തകന്തി അത്ഥോ’’തി ആഹ യഥാ ‘‘കുസലാനം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാനം സമാദാനഹേതു, ഏവമിദം പുഞ്ഞം വഡ്ഢതീ’’തി (ദീ. നി. ൩.൮൦). യോനീഹി ഫലം സഭാവതോ ഭിന്നമ്പി അഭിന്നം വിയ മിസ്സിതം ഹോതി. തേനാഹ ‘‘കമ്മം മയ്ഹം യോനി കാരണ’’ന്തി. മമത്തവസേന ബജ്ഝന്തീതി ബന്ധൂ, ഞാതി സാലോഹിതോ ച, കമ്മം പന ഏകന്തസമ്ബന്ധവാതി ആഹ ‘‘കമ്മം മയ്ഹം ബന്ധൂ’’തി. പതിട്ഠാതി അവസ്സയോ. കമ്മസദിസോ ഹി സത്താനം അവസ്സയോ നത്ഥി.

യോബ്ബനം ആരബ്ഭ ഉപ്പന്നമദോതി ‘‘മഹല്ലകകാലേ പുഞ്ഞം കരിസ്സാമ, ദഹരമ്ഹ താവാ’’തി യോബ്ബനം അപസ്സായ മാനകരണം. ‘‘അഹം നിരോഗോ സട്ഠി വാ സത്തതി വാ വസ്സാനി അതിക്കന്താനി, ന മേ ഹരീതകഖണ്ഡമ്പി ഖാദിതബ്ബം, ഇമേ പനഞ്ഞേ ‘അസുകം നോ ഠാനം രുജ്ജതി, ഭേസജ്ജം ഖാദാമാ’തി വിചരന്തി, കോ അഞ്ഞോ മയാ സദിസോ നിരോഗോ നാമാ’’തി ഏവം മാനകരണം ആരോഗ്യമദോ. സബ്ബേസമ്പി ജീവിതം നാമ പഭങ്ഗുരം ദുക്ഖാനുബന്ധഞ്ച, തദുഭയം അനോലോകേത്വാ പബന്ധട്ഠിതിം പച്ചയസുലഭതഞ്ച നിസ്സായ ‘‘ചിരം ജീവിം, ചിരം ജീവാമി, ചിരം ജീവിസ്സാമി, സുഖം ജീവിം, സുഖം ജീവാമി, സുഖം ജീവിസ്സാമീ’’തി ഏവം മാനകരണം ജീവിതമദോ.

ഉപധിരഹിതന്തി കാമൂപധിരഹിതം. ചത്താരോ ഹി ഉപധീ – കാമൂപധി, ഖന്ധൂപധി, കിലേസൂപധി, അഭിസങ്ഖാരൂപധീതി. കാമാപി ‘‘യം പഞ്ച കാമഗുണേ പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സുഖം സോമനസ്സം, അയം കാമാനം അസ്സാദോ’’തി (മ. നി. ൧.൧൬൬) ഏവം വുത്തസ്സ സുഖസ്സ അധിട്ഠാനഭാവതോ ‘‘ഉപധിയതി ഏത്ഥ സുഖ’’ന്തി ഇമിനാ വചനത്ഥേന ‘‘ഉപധീ’’തി വുച്ചതി, ഖന്ധാപി ഖന്ധമൂലകസ്സ ദുക്ഖസ്സ അധിട്ഠാനഭാവതോ, കിലേസാപി അപായദുക്ഖസ്സ അധിട്ഠാനഭാവതോ, അഭിസങ്ഖാരാപി ഭവദുക്ഖസ്സ അധിട്ഠാനഭാവതോ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

അഭിണ്ഹപച്ചവേക്ഖിതബ്ബട്ഠാനസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.