൩-൪. പധാനിയങ്ഗസുത്താദിവണ്ണനാ

൫൩-൫൪. തതിയേ പദഹതീതി പദഹനോ, ഭാവനമനുയുത്തോ യോഗീ, തസ്സ ഭാവോ ഭാവനാനുയോഗോ പദഹനഭാവോ. പധാനമസ്സ അത്ഥീതി പധാനികോ, ക-കാരസ്സ യ-കാരം കത്വാ ‘‘പധാനിയോ’’തി വുത്തം. ‘‘അഭിനീഹാരതോ പട്ഠായ ആഗതത്താ’’തി വുത്തത്താ പച്ചേകബോധിസത്തസാവകബോധിസത്താനമ്പി പണിധാനതോ പഭുതി ആഗതസദ്ധാ ആഗമനസദ്ദാ ഏവ, ഉക്കട്ഠനിദ്ദേസേന പന ‘‘സബ്ബഞ്ഞുബോധിസത്താന’’ന്തി വുത്തം. അധിഗമതോ സമുദാഗതത്താ അഗ്ഗമഗ്ഗഫലസമ്പയുത്താ ചാപി അധിഗമസദ്ധാ നാമ, യാ സോതാപന്നസ്സ അങ്ഗഭാവേന വുത്താ. അചലഭാവേനാതി പടിപക്ഖേന അനധിഭവനീയത്താ നിച്ചലഭാവേന. ഓകപ്പനന്തി ഓക്കന്ദിത്വാ അധിമുച്ചനം, പസാദുപ്പത്തിയാ പസാദനീയവത്ഥുസ്മിം പസീദനമേവ. സുപ്പടിവിദ്ധന്തി സുട്ഠു പടിവിദ്ധം. യഥാ തേന പടിവിദ്ധേന സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം ഹത്ഥഗതം അഹോസി, തഥാ പടിവിദ്ധം. യസ്സ ബുദ്ധസുബുദ്ധതായ സദ്ധാ അചലാ അസമ്പവേധി, തസ്സ ധമ്മസുധമ്മതായ സങ്ഘസുപ്പടിപന്നതായ തേന പടിവേധേന സദ്ധാ ന തഥാതി അട്ഠാനമേതം അനവകാസോ. തേനാഹ ഭഗവാ – ‘‘യോ, ഭിക്ഖവേ, ബുദ്ധേ പസന്നോ ധമ്മേ പസന്നോ സങ്ഘേ പസന്നോ’’തിആദി. പധാനവീരിയം ഇജ്ഝതി ‘‘അദ്ധാ ഇമായ പടിപദായ ജരാമരണതോ മുച്ചിസ്സാമീ’’തി സക്കച്ചം പദഹനതോ.

അപ്പ-സദ്ദോ അഭാവത്ഥോ ‘‘അപ്പസദ്ദസ്സ…പേ… ഖോ പനാ’’തിആദീസു വിയാതി ആഹ ‘‘അരോഗോ’’തി. സമവേപാകിനിയാതി യഥാഭുത്തമാഹാരം സമാകാരേനേവ പചനസീലായ. ദള്ഹം കത്വാ പചന്തീ ഹി ഗഹണീ ഘോരഭാവേന പിത്തവികാരാദിവസേന രോഗം ജനേതി, സിഥിലം കത്വാ പചന്തീ മന്ദഭാവേന വാതവികാരാദിവസേന തേനാഹ ‘‘നാതിസീതായ നാച്ചുണ്ഹായാ’’തി. ഗഹണിതേജസ്സ മന്ദപടുതാവസേന സത്താനം യഥാക്കമം സീതുണ്ഹസഹതാതി ആഹ ‘‘അതിസീതലഗ്ഗഹണികോ’’തിആദി. യാഥാവതോ അച്ചയദേസനാ അത്തനോ ആവികരണം നാമാതി ആഹ ‘‘യഥാഭൂതം അത്തനോ അഗുണം പകാസേതാ’’തി. ഉദയത്ഥഗാമിനിയാതി സങ്ഖാരാനം ഉദയഞ്ച വയഞ്ച പടിവിജ്ഝന്തിയാതി അയമേത്ഥ അത്ഥോതി ആഹ ‘‘ഉദയഞ്ചാ’’തിആദി. പരിസുദ്ധായാതി നിരുപക്കിലേസായ. നിബ്ബിജ്ഝിതും സമത്ഥായാതി തദങ്ഗവസേന സവിസേസം പജഹിതും സമത്ഥായ. തസ്സ ദുക്ഖസ്സ ഖയഗാമിനിയാതി യം ദുക്ഖം ഇമസ്മിം ഞാണേ അനധിഗതേ പവത്തിരഹം, അധിഗതേ ന പവത്തി, തം സന്ധായ വദതി. തഥാഹേസ യോഗാവചരോ ‘‘ചൂളസോതാപന്നോ’’തി വുച്ചതി. ചതുത്ഥം ഉത്താനമേവ.

പധാനിയങ്ഗസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.