൬. വിമുത്തായതനസുത്തവണ്ണനാ

൨൬. ഛട്ഠേ വിമുത്തിയാ വട്ടദുക്ഖതോ വിമുച്ചനസ്സ ആയതനാനി കാരണാനി വിമുത്തായതനാനീതി ആഹ – ‘‘വിമുച്ചനകാരണാനീ’’തി. പാളിഅത്ഥം ജാനന്തസ്സാതി ‘‘ഇധ സീലം ആഗതം, ഇധ സമാധി, ഇധ പഞ്ഞാ’’തിആദിനാ തംതംപാളിഅത്ഥം യാഥാവതോ ജാനന്തസ്സ. പാളിം ജാനന്തസ്സാതി തദത്ഥബോധിനിം പാളിം യാഥാവതോ ഉപധാരേന്തസ്സ. തരുണപീതീതി സഞ്ജാതമത്താ മുദുകാ പീതി ജായതി. കഥം ജായതി? യഥാദേസിതം ധമ്മം ഉപധാരേന്തസ്സ തദനുച്ഛവികമേവ അത്തനോ കായവാചാമനോസമാചാരം പരിഗ്ഗണ്ഹന്തസ്സ സോമനസ്സം പത്തസ്സ പമോദലക്ഖണം പാമോജ്ജം ജായതി. തുട്ഠാകാരഭൂതാ ബലവപീതീതി പുരിമുപ്പന്നായ പീതിയാ വസേന ലദ്ധാസേവനത്താ അതിവിയ തുട്ഠാകാരഭൂതാ കായചിത്തദരഥസ്സ പസ്സമ്ഭനസമത്ഥതായ പസ്സദ്ധിയാ പച്ചയോ ഭവിതും സമത്ഥാ ബലപ്പത്താ പീതി ജായതി. യസ്മാ നാമകായേ പസ്സദ്ധേ രൂപകായോപി പസ്സദ്ധോ ഏവ ഹോതി, തസ്മാ ‘‘നാമകായോ പസ്സമ്ഭതി’’ച്ചേവ വുത്തം.

സുഖം പടിലഭതീതി വക്ഖമാനസ്സ ചിത്തസമാധാനസ്സ പച്ചയോ ഭവിതും സമത്ഥം ചേതസികം നിരാമിസസുഖം പടിലഭതി വിന്ദതി. സമാധിയതീതി ഏത്ഥ പന ന യോ കോചി സമാധി അധിപ്പേതോ, അഥ ഖോ അനുത്തരസമാധീതി ദസ്സേന്തോ ‘‘അരഹത്ത…പേ… സമാധിയതീ’’തി ആഹ. ‘‘അയം ഹീ’’തിആദി തസ്സം ദേസനായം താദിസസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ യഥാവുത്തസമാധിപടിലാഭസ്സ കാരണഭാവവിഭാവനം, യം തഥാ വിമുത്തായതനഭാവോ. ഓസക്കിതുന്തി ദസ്സിതും. സമാധിയേവ സമാധിനിമിത്തന്തി കമ്മട്ഠാനപാളിയാ ആരുള്ഹോ സമാധി ഏവ പരതോ ഉപ്പജ്ജനകഭാവനാസമാധിസ്സ കാരണഭാവതോ സമാധിനിമിത്തം. തേനാഹ ‘‘ആചരിയസ്സ സന്തികേ’’തിആദി.

വിമുത്തായതനസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.