൯. ഉജ്ജയസുത്തവണ്ണനാ

൩൯. നവമേ അനുകുലയഞ്ഞന്തി അനുകുലം കുലാനുക്കമം ഉപാദായ ദാതബ്ബദാനം. തേനാഹ ‘‘അമ്ഹാകം…പേ… കുലാനുകുലവസേന യജിതബ്ബ’’ന്തി. വംസപരമ്പരായ പച്ഛാ ദുഗ്ഗതപുരിസേഹി പദാതബ്ബദാനം. ഏവരൂപം കുലം സീലവന്തേ ഉദ്ദിസ്സ നിബദ്ധദാനം, തസ്മിം കുലേ ദലിദ്ദാനിപി ന ഉപച്ഛിന്ദന്തി. തത്രിദം വത്ഥു – അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ഘരേ പഞ്ച സലാകഭത്തസതാനി ദീയിംസു. ദന്തമയസലാകാനം പഞ്ചസതാനി അഹേസും. അഥ തം കുലം അനുക്കമേന ദാലിദ്ദിയേന അഭിഭൂതം. ഏകാ തസ്മിം കുലേ ദാരികാ ഏകസലാകതോ ഉദ്ധം ദാതും നാസക്ഖി. സാപി പച്ഛാ സാതവാഹനം രട്ഠം ഗന്ത്വാ ഖലം സോധേത്വാ ലദ്ധധഞ്ഞേന തം സലാകം അദാസി. ഏകോ ഥേരോ രഞ്ഞോ ആരോചേസി. രാജാ തം ആനേത്വാ അഗ്ഗമഹേസിട്ഠാനേ ഠപേസി. സാ തതോ പട്ഠായ പുന പഞ്ചപി സലാകസതാനി പവത്തേസി.

അസ്സമേധന്തിആദീസു പോരാണകരാജകാലേ കിര സസ്സമേധം, പുരിസമേധം, സമ്മാപാസം, വാചാപേയ്യന്തി ചത്താരി സങ്ഗഹവത്ഥൂനി അഹേസും, യേഹി രാജാനോ ലോകം സങ്ഗണ്ഹിംസു. തത്ഥ നിപ്ഫന്നസസ്സതോ ദസമഭാഗഗ്ഗഹണം സസ്സമേധം നാമ, സസ്സസമ്പാദനേ മേധാവിതാതി അത്ഥോ. മഹായോധാനം ഛമാസികഭത്തവേതനാനുപ്പദാനം പുരിസമേധം നാമ, പുരിസസങ്ഗണ്ഹനേ മേധാവിതാതി അത്ഥോ. ദലിദ്ദമനുസ്സാനം ഹത്ഥേ ലേഖം ഗഹേത്വാ തീണി വസ്സാനി വിനാ വഡ്ഢിയാ സഹസ്സദ്വിസഹസ്സമത്തധനാനുപ്പദാനം സമ്മാപാസം നാമ. തഞ്ഹി സമ്മാ മനുസ്സേ പാസേതി ഹദയേ ബന്ധിത്വാ വിയ ഠപേതി, തസ്മാ സമ്മാപാസന്തി വുച്ചതി. ‘‘താത, മാതുലാ’’തിആദിനാ പന സണ്ഹവാചാഭണനം വാചാപേയ്യം നാമ, പേയ്യവജ്ജം പിയവചനതാതി അത്ഥോ. ഏവം ചതൂഹി വത്ഥൂഹി സങ്ഗഹിതം രട്ഠം ഇദ്ധഞ്ചേവ ഹോതി ഫീതഞ്ച പഹൂതഅന്നപാനം ഖേമം നിരബ്ബുദം, മനുസ്സാ മുദാ മോദനാ ഉരേ പുത്തേ നച്ചേന്താ അപാരുതഘരദ്വാരാ വിഹരന്തി. ഇദം ഘരദ്വാരേസു അഗ്ഗളാനം അഭാവതോ നിരഗ്ഗളന്തി വുച്ചതി. അയം പോരാണികാ പവേണീ. അപരഭാഗേ പന ഓക്കാകരാജകാലേ ബ്രാഹ്മണാ ഇമാനി ചത്താരി സങ്ഗഹവത്ഥൂനി ഇമഞ്ച രട്ഠസമ്പത്തിം പരിവത്തേന്താ ഉമ്മൂലം കത്വാ അസ്സമേധം പുരിസമേധന്തിആദികേ പഞ്ച യഞ്ഞേ നാമ അകംസു. വുത്തഞ്ഹേതം ഭഗവതാ ബ്രാഹ്മണധമ്മിയസുത്തേ –

‘‘തേസം ആസി വിപല്ലാസോ, ദിസ്വാന അണുതോ അണും…പേ…;

തേ തത്ഥ മന്തേ ഗന്ഥേത്വാ, ഓക്കാകം തദുപാഗമു’’ന്തി. (സു. നി. ൩൦൧-൩൦൪);

ഇദാനി തേഹി പരിവത്തേത്വാ ഠപിതമത്ഥം ദസ്സേന്തോ ‘‘അസ്സമേധ’’ന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ മേധന്തീതി വധേന്തി. ദ്വീഹി പരിയഞ്ഞേഹീതി മഹായഞ്ഞസ്സ പുബ്ബഭാഗേ പച്ഛാ ച പവത്തേതബ്ബേഹി ദ്വീഹി പരിവാരയഞ്ഞേഹി. സത്തനവുതിപഞ്ചപസുസതഘാതഭിംസനസ്സാതി സത്തനവുതാധികാനം പഞ്ചന്നം പസുസതാനം മാരണേന ഭേരവസ്സ പാപഭീരുകാനം ഭയാവഹസ്സ. തഥാ ഹി വദന്തി –

‘‘ഛസതാനി നിയുജ്ജന്തി, പസൂനം മജ്ഝിമേ ഹനി;

അസ്സമേധസ്സ യഞ്ഞസ്സ, ഊനാനി പസൂഹി തീഹീ’’തി. (സം. നി. ടീ. ൧.൧.൧൨൦);

സമ്മന്തി യുഗച്ഛിദ്ദേ പക്ഖിപിതബ്ബദണ്ഡകം. പാസന്തീതി ഖിപന്തി. സംഹാരിമേഹീതി സകടേഹി വഹിതബ്ബേഹി. പുബ്ബേ കിര ഏകോ രാജാ സമ്മാപാസം യജന്തോ സരസ്സതിനദിതീരേ പഥവിയാ വിവരേ ദിന്നേ നിമുഗ്ഗോയേവ അഹോസി, അന്ധബാലബ്രാഹ്മണാ ഗതാനുഗതിഗതാ ‘‘അയം തസ്സ സഗ്ഗഗമനമഗ്ഗോ’’തി സഞ്ഞായ തത്ഥ സമ്മാപാസയഞ്ഞം പട്ഠപേന്തി. തേന വുത്തം ‘‘നിമുഗ്ഗോകാസതോ പഭുതീ’’തി. അയൂപോ അപ്പകദിവസോ യാഗോ, സയൂപോ ബഹുദിവസം നേയ്യോ സത്രയാഗോതി. മന്തപദാഭിസങ്ഖതാനം സപ്പിമധൂനം വാജമിതി സമഞ്ഞാ. ഹിരഞ്ഞസുവണ്ണഗോമഹിംസാദി സത്തരസകദക്ഖിണസ്സ. സാരഗബ്ഭകോട്ഠാഗാരാദീസു നത്ഥി ഏത്ഥ അഗ്ഗളന്തി നിരഗ്ഗളോ. തത്ഥ കിര യഞ്ഞേ അത്തനോ സാപതേയ്യം അനവസേസതോ അനിഗൂഹിത്വാ നിയ്യാതീയതി.

മഹാരമ്ഭാതി ബഹുപസുഘാതകമ്മാ. അട്ഠകഥായം പന ‘‘വിവിധാ യത്ഥ ഹഞ്ഞരേ’’തി വക്ഖമാനത്താ ‘‘മഹാകിച്ചാ മഹാകരണീയാ’’തി പഠമോ അത്ഥവികപ്പോ വുത്തോ. ദുതിയോ പന അത്ഥവികപ്പോ ‘‘മഹാരമ്ഭാതി പപഞ്ചവസേന അജേളകാ’’തിആദി വുത്തന്തി അധിപ്പായേന ‘‘അപിചാ’’തിആദിനാ ആരദ്ധോ. നിരാരമ്ഭാതി ഏത്ഥാപി വുത്തനയേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. നനു ച പാണാതിപാതാദിഅകുസലകമ്മസ്സ അപ്പമത്തകമ്പി ഫലം നുപലബ്ഭതി, തസ്മാ തസ്സ നിപ്ഫലഭാവം അവത്വാ ‘‘ന തേ ഹോന്തി മഹപ്ഫലാ’’തി കസ്മാ വുത്തന്തി ആഹ ‘‘നിരവസേസത്ഥേ’’തിആദി. അനുഗതം കുലന്തി അനുകുലം, കുലാനുഗതന്തി അത്ഥോ. യേ നിച്ചഭത്താദിം പുബ്ബപുരിസേഹി പട്ഠപിതം അപരാപരം അനുപച്ഛിന്ദന്താ മനുസ്സാ ദദന്തി, തേ അനുകുലം യജന്തി നാമ. തേനേവാഹ ‘‘യേ അഞ്ഞേ അനുകുലം യജന്തീ’’തിആദി.

ഉജ്ജയസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.