൨. ഠാനസുത്തവണ്ണനാ

൧൯൨. ദുതിയേ സംവാസേനാതി സഹവാസേന. സീലം വേദിതബ്ബന്തി ‘‘അയം സുസീലോ വാ ദുസ്സീലോ വാ’’തി സഹ വസന്തേന ഉപസങ്കമന്തേന ജാനിതബ്ബോ. തഞ്ച ഖോ ദീഘേന അദ്ധുനാ, ന ഇത്തരന്തി തഞ്ച സീലം ദീഘേന കാലേന വേദിതബ്ബം, ന ഇത്തരേന. ദ്വീഹതീഹഞ്ഹി സംയതാകാരോ ച സംവുതിന്ദ്രിയാകാരോ ച ന സക്കാ ദസ്സേതും. മനസി കരോതാതി തമ്പി ‘‘സീലമസ്സ പരിഗ്ഗഹേസ്സാമീ’’തി മനസികരോന്തേന പച്ചവേക്ഖന്തേനേവ സക്കാ ജാനിതും, ന ഇതരേന. പഞ്ഞവതാതി തമ്പി സപ്പഞ്ഞേനേവ പണ്ഡിതേന. ബാലോ ഹി മനസികരോന്തോപി ജാനിതും ന സക്കോതി.

സംവോഹാരേനാതി അപരാപരം കഥനേന.

‘‘യോ ഹി കോചി മനുസ്സേസു, വോഹാരം ഉപജീവതി;

ഏവം വാസേട്ഠ ജാനാഹി, വാണിജോ സോ ന ബ്രാഹ്മണോ’’തി. (മ. നി. ൨.൪൫൭; സു. നി. ൬൧൯) –

ഏത്ഥ ഹി ബ്യവഹാരോ നാമ. ‘‘ചത്താരോ അരിയവോഹാരാ, ചത്താരോ അനരിയവോഹാരാ’’തി (ദീ. നി. ൩.൩൧൩) ഏത്ഥ ചേതനാ. ‘‘സങ്ഖാ സമഞ്ഞാ പഞ്ഞത്തി വോഹാരോ’’തി (ധ. സ. ൧൩൧൩-൧൩൧൫; മഹാനി. ൭൩) ഏത്ഥ പഞ്ഞത്തി. ‘‘വോഹാരമത്തേന സോ വോഹരേയ്യാ’’തി (സം. നി. ൧.൨൫) ഏത്ഥ കഥാവോഹാരോ. ഇധാപി ഏസോവ അധിപ്പേതോ. ഏകച്ചസ്സ ഹി സമ്മുഖാകഥാ പരമ്മുഖാകഥായ ന സമേതി പരമ്മുഖാകഥാ സമ്മുഖാകഥായ. തഥാ പുരിമകഥാ പച്ഛിമകഥായ, പച്ഛിമകഥാ ച പുരിമകഥായ. സോ കഥനേനേവ സക്കാ ജാനിതും ‘‘അസുചി ഏസോ പുഗ്ഗലോ’’തി. സുചിസീലസ്സ പന പുരിമം പച്ഛിമേന, പച്ഛിമഞ്ച പുരിമേന സമേതി. സമ്മുഖാകഥിതം പരമ്മുഖാകഥിതേന സമേതി, പരമ്മുഖാകഥിതഞ്ച സമ്മുഖാകഥിതേന, തസ്മാ കഥനേന സക്കാ സുചിഭാവോ ജാനിതുന്തി പകാസേന്തോ ഏവമാഹ.

ഥാമോതി ഞാണഥാമോ. യസ്സ ഹി ഞാണഥാമോ നത്ഥി, സോ ഉപ്പന്നേസു ഉപദ്ദവേസു ഗഹേതബ്ബം ഗഹണം കത്തബ്ബം കിച്ചം അപസ്സന്തോ അദ്വാരകഘരം പവിട്ഠോ വിയ ചരതി. തേനാഹ ‘‘ആപദാസു, ഭിക്ഖവേ, ഥാമോ വേദിതബ്ബോ’’തി.

സാകച്ഛായാതി സംകഥായ. ദുപ്പഞ്ഞസ്സ ഹി കഥാ ഉദകേ ഗേണ്ഡു വിയ ഉപ്പിലവതി. പഞ്ഞവതോ കഥേന്തസ്സ പടിഭാനം അനന്തം ഹോതി. ഉദകവിപ്ഫന്ദിതേനേവ ഹി മച്ഛോ ഖുദ്ദകോ വാ മഹന്തോ വാതി ഞായതി.

ഞാതിവിനാസോതി ചോരരോഗഭയാദീഹി ഞാതീനം വിനാസോ. ഭോഗാനം ബ്യസനം ഭോഗബ്യസനം, രാജചോരാദിവസേന ഭോഗവിനാസോതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘ദുതിയപദേപി ഏസേവ നയോ’’തി. പഞ്ഹുമ്മഗ്ഗോതി പഞ്ഹഗവേസനം, ഞാതും ഇച്ഛിതസ്സ അത്ഥസ്സ വീമംസനന്തി അത്ഥോ. അതപ്പകന്തി അതിത്തികരട്ഠേന അതപ്പകം സാദുരസഭോജനം വിയ. സണ്ഹന്തി സുഖുമസഭാവം.

ഠാനസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.