൬. പഠമസിക്ഖാസുത്തവണ്ണനാ

൮൭. ഛട്ഠേ സമത്തകാരീതി അനൂനേന പരിപൂരേന ആകാരേന സമന്നാഗതോ. സിക്ഖാപദാനം ഖുദ്ദാനുഖുദ്ദകത്തം അപേക്ഖാസിദ്ധന്തി ആഹ ‘‘തത്രാപി സങ്ഘാദിസേസം ഖുദ്ദക’’ന്തിആദി. അങ്ഗുത്തരമഹാനികായവളഞ്ജനകആചരിയാതി അങ്ഗുത്തരനികായം പരിഹരന്താ ആചരിയാ, അങ്ഗുത്തരഭാണകാതി വുത്തം ഹോതി. ലോകവജ്ജം നാപജ്ജതി ലോകവജ്ജസിക്ഖാപദാനം വീതിക്കമസാധകസ്സ കിലേസഗഹനസ്സ സബ്ബസോ പഹീനത്താ. പണ്ണത്തിവജ്ജമേവ ആപജ്ജതി പണ്ണത്തിവീതിക്കമം വാ അജാനതോപി ആപത്തിസമ്ഭവതോ. ചിത്തേന ആപജ്ജന്തോ രൂപിയപ്പടിഗ്ഗഹണം ആപജ്ജതീതി ഉപനിക്ഖിത്തസാദിയേന ആപജ്ജതി.

ബ്രഹ്മചരിയസ്സ ആദിഭൂതാനി ആദിബ്രഹ്മചരിയാനി, താനി ഏവ ആദിബ്രഹ്മചരിയകാനി യഥാ ‘‘വിനയോ ഏവ വേനയികോ’’തി ആഹ ‘‘മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയസ്സാ’’തിആദി. ചത്താരി മഹാസീലസിക്ഖാപദാനീതി ചത്താരി പാരാജികാനി സന്ധായ വദതി. പടിപക്ഖധമ്മാനം അനവസേസതോ സവനതോ പഗ്ഘരണതോ സോതോ, അരിയമഗ്ഗോതി ആഹ ‘‘സോതസങ്ഖാതേന മഗ്ഗേനാ’’തി. വിനിപാതേതി വിരൂപം സദുക്ഖം സഉപായാസം നിപാതേതീതി വിനിപാതോ, അപായദുക്ഖേ ഖിപനകോ. ധമ്മോതി സഭാവോ. നാസ്സ വിനിപാതോ ധമ്മോതി അവിനിപാതധമ്മോ, ന അത്താനം അപായേസു വിനിപാതനസഭാവോതി വുത്തം ഹോതി. കസ്മാ? യേ ധമ്മാ അപായഗമനീയാ, തേസം പഹീനത്താ. തേനാഹ ‘‘അവിനിപാതധമ്മോതി ചതൂസു അപായേസു അപതനസഭാവോ’’തി. തത്ഥ അപതനസഭാവോതി അനുപ്പജ്ജനസഭാവോ. സോതാപത്തിമഗ്ഗനിയാമേന നിയതോതി ഉപരിമഗ്ഗാധിഗമസ്സ അവസ്സംഭാവീഭാവതോ നിയതോ. തേനേവാഹ ‘‘സമ്ബോധിപരായണോ’’തി. ഹേട്ഠിമന്തതോ സത്തമഭവതോ ഉപരി അനുപ്പജ്ജനധമ്മതായ വാ നിയതോ. സമ്ബുജ്ഝതീതി സമ്ബോധി, അരിയമഗ്ഗോ. സോ പന പഠമമഗ്ഗസ്സ അധിഗതത്താ അവസിട്ഠോ ച അധിഗന്തബ്ബഭാവേന ഇച്ഛിതബ്ബോതി ഉപരിമഗ്ഗത്തയസങ്ഖാതാ സമ്ബോധി പരം അയനം പരാ ഗതി അസ്സാതി സമ്ബോധിപരായണോ. തേനാഹ ‘‘ഉപരിമഗ്ഗത്തയസമ്ബോധിപരായണോ’’തി.

തനുഭാവാതി പരിയുട്ഠാനമന്ദതായ ച കദാചി കരഹചി ഉപ്പത്തിയാ ച തനുഭാവേന. തനുത്തഞ്ഹി ദ്വീഹി കാരണേഹി വേദിതബ്ബം അധിച്ചുപ്പത്തിയാ ച പരിയുട്ഠാനമന്ദതായ ച. സകദാഗാമിസ്സ ഹി വട്ടാനുസാരിമഹാജനസ്സ വിയ കിലേസാ അഭിണ്ഹം ന ഉപ്പജ്ജന്തി, കദാചി കരഹചി ഉപ്പജ്ജന്തി വിരളാകാരാ ഹുത്വാ വിരളവാപിതേ ഖേത്തേ അങ്കുരാ വിയ. ഉപ്പജ്ജമാനാപി ച വട്ടാനുസാരിമഹാജനസ്സേവ മദ്ദന്താ ഫരന്താ ഛാദേന്താ അന്ധകാരം കരോന്താ ന ഉപ്പജ്ജന്തി, മന്ദമന്ദാ ഉപ്പജ്ജന്തി തനുകാകാരാ ഹുത്വാ അബ്ഭപടലമിവ മക്ഖികാപത്തമിവ ച. തത്ഥ കേചി ഥേരാ ഭണന്തി ‘‘സകദാഗാമിസ്സ കിലേസാ കിഞ്ചാപി ചിരേന ഉപ്പജ്ജന്തി, ബഹലാവ ഉപ്പജ്ജന്തി. തഥാ ഹിസ്സ പുത്താ ച ധീതരോ ച ദിസ്സന്തീ’’തി. ഏതം പന അപ്പമാണം. പുത്തധീതരോ ഹി അങ്ഗപച്ചങ്ഗപരാമസനമത്തേനപി ഹോന്തീതി. ദ്വീഹിയേവ കാരണേഹിസ്സ കിലേസാനം തനുത്തം വേദിതബ്ബം അധിച്ചുപ്പത്തിയാ ച പരിയുട്ഠാനമന്ദതായ ചാതി.

ഹേട്ഠാഭാഗിയാനന്തി ഏത്ഥ ഹേട്ഠാതി മഹഗ്ഗതഭൂമിതോ ഹേട്ഠാ, കാമഭൂമിയന്തി അത്ഥോ. തേസം പച്ചയഭാവേന ഹേട്ഠാഭാഗസ്സ ഹിതാതി ഹേട്ഠാഭാഗിയാ, തേസം ഹേട്ഠാഭാഗിയാനം, ഹേട്ഠാഭാഗസ്സ കാമഭവസ്സ പച്ചയഭാവേന ഗഹിതാനന്തി അത്ഥോ. സംയോജേന്തി ബന്ധന്തി ഖന്ധഗതിഭവാദീഹി ഖന്ധഗതിഭവാദയോ, കമ്മം വാ ഫലേനാതി സംയോജനാനീതി ആഹ ‘‘സംയോജനാനന്തി ബന്ധനാന’’ന്തി. അസമുച്ഛിന്നരാഗാദികസ്സ ഹി ഏതരഹി ഖന്ധാദീനം ആയതിം ഖന്ധാദീഹി സമ്ബന്ധോ, സമുച്ഛിന്നരാഗാദികസ്സ പന തം നത്ഥി, കതാനമ്പി കമ്മാനം അസമത്ഥഭാവാപത്തിതോ രാഗാദീനം അന്വയതോ ബ്യതിരേകതോ ച സംയോജനട്ഠോ സിദ്ധോ. പരിക്ഖയേനാതി സമുച്ഛേദേന.

ഓപപാതികോതി ഉപപാതികയോനികോ ഉപപതനേ സാധുകാരീ. സേസയോനിപടിക്ഖേപവചനമേതം. തേന ഗബ്ഭവാസദുക്ഖാഭാവമാഹ. തത്ഥ പരിനിബ്ബായീതി ഇമിനാ സേസദുക്ഖാഭാവം. തത്ഥ പരിനിബ്ബായിതാ ചസ്സ കാമലോകേ ഖന്ധബീജസ്സ അപുനാഗമനവസേനേവാതി ദസ്സേതും ‘‘അനാവത്തിധമ്മോ’’തി വുത്തം. ഉപരിയേവാതി ബ്രഹ്മലോകേയേവ. അനാവത്തിധമ്മോതി തതോ ബ്രഹ്മലോകാ പുനപ്പുനം പടിസന്ധിവസേന ന ആവത്തനധമ്മോ. തേനാഹ ‘‘യോനിഗതിവസേന അനാഗമനധമ്മോ’’തി.

പദേസം പദേസകാരീ ആരാധേതീതി സീലക്ഖന്ധാദീനം പാരിപൂരിയാ ഏകദേസഭൂതം ഹേട്ഠിമമഗ്ഗത്തയം പദേസോ, തം കരോന്തോ പദേസം ഏകദേസഭൂതം ഹേട്ഠിമം ഫലത്തയമേവ ആരാധേതി, നിപ്ഫാദേതീതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘പദേസകാരീ പുഗ്ഗലോ നാമ സോതാപന്നോ’’തിആദി. പരിപൂരം പരിപൂരകാരീതി സീലക്ഖന്ധാദീഹി സദ്ധിന്ദ്രിയാദീഹി ച പരിതോ പൂരണേന പരിപൂരസങ്ഖാതം അരഹത്തമഗ്ഗം കരോന്തോ നിബ്ബത്തേന്തോ പരിപൂരം അരഹത്തഫലം ആരാധേതി, നിപ്ഫാദേതീതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘പരിപൂരകാരീ നാമ അരഹാ’’തിആദി.

പഠമസിക്ഖാസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.