൭. സത്തമോ പരിച്ഛേദോ

വിപാകചിത്തപ്പവത്തിനിദ്ദേസോ

൩൭൬. അനന്തഞാണേന നിരങ്ഗണേന,

ഗുണേസിനാ കാരുണികേന തേന;

വുത്തേ വിപാകേ മതിപാടവത്ഥം,

വിപാകചിത്തപ്പഭവം സുണാഥ.

൩൭൭. ഏകൂനതിംസ കമ്മാനി, പാകാ ദ്വത്തിംസ ദസ്സിതാ;

തീസു ദ്വാരേസു കമ്മാനി, വിപാകാ ഛസു ദിസ്സരേ.

൩൭൮. കുസലം കാമലോകസ്മിം, പവത്തേ പടിസന്ധിയം;

തം തം പച്ചയമാഗമ്മ, ദദാതി വിവിധം ഫലം.

൩൭൯. ഏകായ ചേതനായേകാ, പടിസന്ധി പകാസിതാ;

നാനാകമ്മേഹി നാനാ ച, ഭവന്തി പടിസന്ധിയോ.

൩൮൦. തിഹേതുകം തു യം കമ്മം, കാമാവചരസഞ്ഞിതം;

തിഹേതുകം ദുഹേതുഞ്ച, വിപാകം ദേത്യഹേതുകം.

൩൮൧. ദുഹേതുകം തു യം കമ്മം, തം ന ദേതി തിഹേതുകം;

ദുഹേതുകമഹേതുഞ്ച, വിപാകം ദേതി അത്തനോ.

൩൮൨. തിഹേതുകേന കമ്മേന,

പടിസന്ധി തിഹേതുകാ;

ദുഹേതുകാപി ഹോതേവ,

ന ച ഹോതി അഹേതുകാ.

൩൮൩. ദുഹേതുകേന കമ്മേന,

പടിസന്ധി ദുഹേതുകാ;

അഹേതുകാപി ഹോതേവ,

ന ച ഹോതി തിഹേതുകാ.

൩൮൪. അസങ്ഖാരമസങ്ഖാരം, സസങ്ഖാരമ്പി ദേതി ഹി;

സസങ്ഖാരമസങ്ഖാരം, സസങ്ഖാരം ഫലം തഥാ.

൩൮൫. ഏകായ ചേതനായേത്ഥ, കുസലസ്സ ച സോളസ;

വിധാ വിപാകചിത്താനി, ഭവന്തീതി പകാസയേ.

൩൮൬. ആരമ്മണേന ഹോതേവ, വേദനാപരിവത്തനം;

തദാരമ്മണചിത്തമ്പി, ജവനേന നിയാമിതം.

൩൮൭. കാമാവചരചിത്തേന, കുസലേനാദിനാ പന;

തുല്യേന പാകചിത്തേന, ഗഹിതാ പടിസന്ധി ചേ.

൩൮൮. ബലവാരമ്മണേ ഇട്ഠേ, ചക്ഖുസ്സാപാഥമാഗതേ;

മനോധാതു ഭവങ്ഗസ്മിം, തായ ആവട്ടിതേ പന.

൩൮൯. വീഥിചിത്തേസു ജാതേസു, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണകാദിസു;

ജായതേ ജവനം ഹുത്വാ, പഠമം കാമമാനസം.

൩൯൦. സത്തക്ഖത്തും ജവിത്വാന, പഠമേ കുസലേ ഗതേ;

തദേവാരമ്മണം കത്വാ, തേനേവ സദിസം പുന.

൩൯൧. വിപാകം ജായതേ ചിത്തം, തദാരമ്മണസഞ്ഞിതം;

സന്ധിയാ തുല്യതോ മൂല-ഭവങ്ഗന്തി പവുച്ചതേ.

൩൯൨. തഞ്ച സന്തീരണം ഏത്ഥ, ദസ്സനം സമ്പടിച്ഛനം;

ഗണനൂപഗചിത്താനി, ചത്താരേവ ഭവന്തി ഹി.

൩൯൩. യദാ ഹി ദുതിയം ചിത്തം, കുസലം ജവനം തദാ;

തേന തുല്യവിപാകമ്പി, തദാരമ്മണകം സിയാ.

൩൯൪. സന്ധിയാ അസമാനത്താ, ദ്വേ നാമാനിസ്സ ലബ്ഭരേ;

‘‘ആഗന്തുകഭവങ്ഗ’’ന്തി, ‘‘തദാരമ്മണക’’ന്തി ച.

൩൯൫. യദാ ഹി തതിയം പുഞ്ഞം, ജവനം ഹോതി തേന ച;

സദിസം തതിയം പാകം, തദാരമ്മണകം സിയാ.

൩൯൬. ‘‘ആഗന്തുകഭവങ്ഗ’’ന്തി, ഇദമ്പി ച പവുച്ചതി;

ഇമിനാ പന സദ്ധിം ഛ, പുരിമാനി ച പഞ്ചപി.

൩൯൭. യദാ ചതുത്ഥം കുസലം, ജവനം ഹോതി തേന ച;

തുല്യം ചതുത്ഥം പാകം തു, തദാരമ്മണതം വജേ.

൩൯൮. ആഗന്തുകഭവങ്ഗം തു, തദാരമ്മണനാമകം;

പുരിമാനി ഛ പാകാനി, ഇമിനാ ഹോന്തി സത്ത തു.

൩൯൯. തസ്മിം ദ്വാരേ യദാ ഇട്ഠ-മജ്ഝത്താരമ്മണം പന;

ആഗച്ഛതി തദാപാഥം, തദാ വുത്തനയേനിധ.

൪൦൦. ആരമ്മണവസേനേവ, വേദനാ പരിവത്തതി;

ഉപേക്ഖാസഹിതം തസ്മാ, ഹോതി സന്തീരണം മനോ.

൪൦൧. ഉപേക്ഖാസഹിതേസ്വേവ, ജവനേസു ചതൂസുപി;

തേഹി തുല്യാനി ചത്താരി, പാകചിത്താനി ജായരേ.

൪൦൨. വേദനായാസമാനത്താ, അച്ചന്തം പുരിമേഹി തു;

ഹോന്തി പിട്ഠിഭവങ്ഗാനി, ചത്താരീതി ച നാമതോ.

൪൦൩. പഞ്ചിമാനി വിപാകാനി, പുരിമേഹി ച സത്തഹി;

സദ്ധിം ദ്വാദസ പാകാനി, ഭവന്തീതി വിനിദ്ദിസേ.

൪൦൪. ചക്ഖുദ്വാരേ തഥാ ഏവം, സോതാദീസ്വപി നിദ്ദിസേ;

ദ്വാദസ ദ്വാദസ പാകാ, സമസട്ഠി ഭവന്തിമേ.

൪൦൫. ഏകായ ചേതനായേവ, കമ്മേ ആയൂഹിതേ പന;

സമസട്ഠി വിപാകാനി, ഉപ്പജ്ജന്തി ന സംസയോ.

൪൦൬. ഗഹിതാഗഹണേനേത്ഥ, ചക്ഖുദ്വാരേസു ദ്വാദസ;

സോതവിഞ്ഞാണകാദീനി, ചത്താരീതി ച സോളസ.

൪൦൭. ഏവമേവ സസങ്ഖാര-തിഹേതുകുസലേനപി;

അസങ്ഖാരസസങ്ഖാരു-പേക്ഖാസഹഗതേഹിപി.

൪൦൮. കമ്മേ ആയൂഹിതേ തേസം, വിപാകേഹി ച തീഹിപി;

ഏസേവ ച നയോ തേഹി, ദിന്നായ പടിസന്ധിയാ.

൪൦൯. പഠമം ഇട്ഠമജ്ഝത്ത-ഗോചരസ്സ വസേനിധ;

പവത്തിം പന ദസ്സേത്വാ, ഉപേക്ഖാസഹിതദ്വയേ.

൪൧൦. ദസ്സേതബ്ബാ തപ്പച്ഛാ തു, ഇട്ഠസ്മിം ഗോചരേ ഇധ;

ഏകേകസ്മിം പന ദ്വാരേ, ദ്വാദസ ദ്വാദസേവ തു.

൪൧൧. ഗഹിതാഗഹണേനേത്ഥ, പാകചിത്താനി സോളസ;

പുബ്ബേ വുത്തനയേനേവ, ഞേയ്യം സബ്ബമസേസതോ.

൪൧൨. തിഹേതുകേന കമ്മേന, പടിസന്ധി തിഹേതുകാ;

ഭവതീതി അയം വാരോ, വുത്തോ ഏത്താവതാ മയാ.

൪൧൩. സന്ധിമേകം തു കമ്മേകം, ജനേതി ന തതോ പരം;

അനേകാനി വിപാകാനി, സഞ്ജനേതി പവത്തിയം.

൪൧൪. ഏകസ്മാ ഹി യഥാ ബീജാ, ജായതേ ഏകമങ്കുരം;

സുബഹൂനി ഫലാനിസ്സ, ഹോന്തി ഹേതുപവത്തിതോ.

൪൧൫. ദുഹേതുകേന കമ്മേന, പടിസന്ധി ദുഹേതുകാ;

ഹോതീതി ഹി അയം വാരോ, അനുപുബ്ബേന ആഗതോ.

൪൧൬. ദുഹേതുകേന കമ്മേന, സോമനസ്സയുതേനിധ;

അസങ്ഖാരികചിത്തേന, കമ്മേ ആയൂഹിതേ പന.

൪൧൭. തേന തുല്യേന പാകേന, ഗഹിതാ പടിസന്ധി ചേ;

ഇട്ഠേ ആരമ്മണേ ചക്ഖു-ദ്വാരേ ആപാഥമാഗതേ.

൪൧൮. സോമനസ്സയുതേ ഞാണ-ഹീനേ കുസലമാനസേ;

സത്തക്ഖത്തും ജവിത്വാന, ഗതേ തസ്മിം ദുഹേതുകേ.

൪൧൯. തദേവാരമ്മണം കത്വാ, ജായതേ തദനന്തരം;

തംസരിക്ഖകമേകം തു, അസങ്ഖാരികമാനസം.

൪൨൦. തം ഹി മൂലഭവങ്ഗന്തി, തദാരമ്മണമിച്ചപി;

ഉഭയമ്പി ച തസ്സേവ, നാമന്തി പരിദീപിതം.

൪൨൧. ദുഹേതുകസസങ്ഖാരേ, ജവിതേപി ച തംസമം;

ഹോതാഗന്തുകസങ്ഖാതം, തദാരമ്മണമാനസം.

൪൨൨. തഥേവ ച ദുഹേതൂനം, ഇട്ഠമജ്ഝത്തഗോചരേ;

ദ്വിന്നം ഉപേക്ഖായുത്താനം, ജവനാനമനന്തരം.

൪൨൩. ദ്വേ താദിസാനി ജായന്തേ, തദാരമ്മണമാനസാ;

തേസം ‘‘പിട്ഠിഭവങ്ഗ’’ന്തി, നാമം ‘‘ആഗന്തുക’’ന്തി ച.

൪൨൪. സന്തീരണദ്വയഞ്ചേവ, ദസ്സനം സമ്പടിച്ഛനം;

ഇമാനി ച ഭവങ്ഗാനി, ചക്ഖുദ്വാരേ പനട്ഠ ഹി.

൪൨൫. ഏവമട്ഠട്ഠ കത്വാന, ദ്വാരേസുപി ച പഞ്ചസു;

ചത്താലീസ വിപാകാനി, ഭവന്തീതി പവത്തിയം.

൪൨൬. ഗഹിതാഗഹണേനേത്ഥ, ചക്ഖുദ്വാരേ പനട്ഠ ച;

സോതഘാനാദിനാ സദ്ധിം, ദ്വാദസേവ ഭവന്തി ഹി.

൪൨൭. ഏകായ ചേതനായേവം, കമ്മേ ആയൂഹിതേ പന;

ദ്വാദസേവ വിപാകാനി, ഭവന്തീതി പകാസിതം.

൪൨൮. ദുഹേതുകത്തയേനാപി, സേസേന സദിസേന തു;

പാകേനാദിന്നസന്ധിയാ, അയമേവ നയോ മതോ.

൪൨൯. ദുഹേതുകേന കമ്മേന, പടിസന്ധി ദുഹേതുകാ;

ഹോതീതിപി അയം വാരോ, വുത്തോ ഏത്താവതാ മയാ.

൪൩൦. ദുഹേതുകേന കമ്മേന, പടിസന്ധി അഹേതുകാ;

ഹോതീതി ച അയം വാരോ, അനുപുബ്ബേന ആഗതോ.

൪൩൧. ദുഹേതുകേസു ചിത്തേസു, കുസലേസു ചതൂസുപി;

തേസു അഞ്ഞതരേനേവ, കമ്മേ ആയൂഹിതേ പന.

൪൩൨. തസ്സേവ പാകഭൂതായ, ആദിന്നപടിസന്ധിനോ;

ഉപേക്ഖാസഹിതാഹേതു, മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ.

൪൩൩. പടിസന്ധി ന വത്തബ്ബാ, സാ കമ്മസദിസാതി ഹി;

കമ്മം ദുഹേതുകം ഹോതി, പടിസന്ധി അഹേതുകാ.

൪൩൪. തസ്സ ബുദ്ധിമുപേതസ്സ, ഇട്ഠമജ്ഝത്തഗോചരേ;

ആപാഥമാഗതേ ചക്ഖു-ദ്വാരേ പുന ച ദേഹിനോ.

൪൩൫. ദുഹേതൂനം ചതുന്നമ്പി, പുഞ്ഞാനം യസ്സ കസ്സചി;

ജവനസ്സാവസാനസ്മിം, അഹേതുകമിദം മനോ.

൪൩൬. തദാരമ്മണഭാവേന, ജായതേ നത്ഥി സംസയോ;

തം തു മൂലഭവങ്ഗഞ്ച, തദാരമ്മണമേവ ച.

൪൩൭. വീഥിചിത്തേസു ജാതേസു, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണകാദിസു;

ഉപേക്ഖാസഹിതംയേവ, ഹോതി സന്തീരണമ്പി ച.

൪൩൮. തേസു ഏകം ഠപേത്വാന, ഗഹിതാഗഹണേനിധ;

ഗണനൂപഗചിത്താനി, തീണിയേവ ഭവന്തി ഹി.

൪൩൯. ഇട്ഠേ ആരമ്മണേ ചക്ഖു-ദ്വാരേ ആപാഥമാഗതേ;

തദാ സന്തീരണഞ്ചേവ, തദാരമ്മണമാനസം.

൪൪൦. സോമനസ്സയുതംയേവ, ഗഹേത്വാ തേസു ഏകകം;

പുരിമാനി ച തീണീതി, ചത്താരോവ ഭവന്തി ഹി.

൪൪൧. ഏവം ചത്താരി ചിത്താനി, ദ്വാരേസുപി ച പഞ്ചസു;

ഹോന്തി വീസതി ചിത്താനി, വിപാകാനി പവത്തിയം.

൪൪൨. ചക്ഖുദ്വാരേ തു ചത്താരി, ഗഹിതാഗഹണേനിധ;

സോതഘാനാദിനാ സദ്ധിം, ഹോതേവാഹേതുകട്ഠകം.

൪൪൩. അഹേതുപടിസന്ധിസ്സ, ന തദാരമ്മണം ഭവേ;

ദുഹേതുകം തിഹേതും വാ, ദുഹേതുപടിസന്ധിനോ.

൪൪൪. ജാതാ സുഗതിയം യേന, പാകേന പടിസന്ധി തു;

തേന തുല്യമ്പി ഹീനം വാ, തദാരമ്മണകം ഭവേ.

൪൪൫. മനുസ്സലോകം സന്ധായ, വുത്തഞ്ചാഹേതുകട്ഠകം;

ചതൂസുപി അപായേസു, പവത്തേ പന ലബ്ഭതി.

൪൪൬. ഥേരോ നേരയികാനം തു, ധമ്മം ദേസേതി വസ്സതി;

ഗന്ധം വായുഞ്ച മാപേതി, യദാ തേസം തദാ പന.