൬. ഛട്ഠോ പരിച്ഛേദോ

ആരമ്മണവിഭാഗനിദ്ദേസോ

൨൯൧. ഏതേസം പന ചിത്താനം, ആരമ്മണമിതോ പരം;

ദസ്സയിസ്സാമഹം തേന, വിനാ നത്ഥി ഹി സമ്ഭവോ.

൨൯൨. രൂപം സദ്ദം ഗന്ധം രസം, ഫോട്ഠബ്ബം ധമ്മമേവ ച;

ഛധാ ആരമ്മണം ആഹു, ഛളാരമ്മണകോവിദാ.

൨൯൩. തത്ഥ ഭൂതേ ഉപാദായ, വണ്ണോ ചതുസമുട്ഠിതോ;

സനിദസ്സനപടിഘോ, രൂപാരമ്മണസഞ്ഞിതോ.

൨൯൪. ദുവിധോ ഹി സമുദ്ദിട്ഠോ, സദ്ദോ ചിത്തോതുസമ്ഭവോ;

സവിഞ്ഞാണകസദ്ദോവ, ഹോതി ചിത്തസമുട്ഠിതോ.

൨൯൫. അവിഞ്ഞാണകസദ്ദോ യോ,

സോ ഹോതൂതുസമുട്ഠിതോ;

ദുവിധോപി അയം സദ്ദോ,

സദ്ദാരമ്മണതം ഗതോ.

൨൯൬. ധരീയതീതി ഗച്ഛന്തോ, ഗന്ധോ സൂചനതോപി വാ;

അയം ചതുസമുട്ഠാനോ, ഗന്ധാരമ്മണസമ്മതോ.

൨൯൭. രസമാനാ രസന്തീതി, രസോതി പരികിത്തിതോ;

സോവ ചതുസമുട്ഠാനോ, രസാരമ്മണനാമകോ.

൨൯൮. ഫുസീയതീതി ഫോട്ഠബ്ബം, പഥവീതേജവായവോ;

ഫോട്ഠബ്ബം ചതുസമ്ഭൂതം, ഫോട്ഠബ്ബാരമ്മണം മതം.

൨൯൯. സബ്ബം നാമഞ്ച രൂപഞ്ച, ഹിത്വാ രൂപാദിപഞ്ചകം;

ലക്ഖണാനി ച പഞ്ഞത്തി-ധമ്മാരമ്മണസഞ്ഞിതം.

൩൦൦. ഛാരമ്മണാനി ലബ്ഭന്തി, കാമാവചരഭൂമിയം;

തീണി രൂപേ പനാരൂപേ, ധമ്മാരമ്മണമേകകം.

൩൦൧. ഖണവത്ഥുപരിത്തത്താ, ആപാഥം ന വജന്തി യേ;

തേ ധമ്മാരമ്മണാ ഹോന്തി, യേസം രൂപാദയോ കിര.

൩൦൨. തേ പടിക്ഖിപിതബ്ബാവ, അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ഗോചരം;

നേവ പച്ചനുഭോന്താനം, മനോ തേസം തു ഗോചരം.

൩൦൩. തഞ്ച ‘‘പച്ചനുഭോതീ’’തി, വുത്തത്താ പന സത്ഥുനാ;

രൂപാദാരമ്മണാനേവ, ഹോന്തി രൂപാദയോ പന.

൩൦൪. ദിബ്ബചക്ഖാദിഞാണാനം, രൂപാദീനേവ ഗോചരാ;

അനാപാഥഗതാനേവ, താനീതിപി ന യുജ്ജതി.

൩൦൫. യം രൂപാരമ്മണം ഹോന്തം, തം ധമ്മാരമ്മണം കഥം;

ഏവം സതി പനേതേസം, നിയമോതി കഥം ഭവേ.

൩൦൬. സബ്ബം ആരമ്മണം ഏതം, ഛബ്ബിധം സമുദീരിതം;

തം പരിത്തത്തികാദീനം, വസേന ബഹുധാ മതം.

൩൦൭. സബ്ബോ കാമവിപാകോ ച, ക്രിയാഹേതുദ്വയമ്പി ച;

പഞ്ചവീസതി ഏകന്തം, പരിത്താരമ്മണാ സിയും.

൩൦൮. ഇട്ഠാദിഭേദാ പഞ്ചേവ, രൂപസദ്ദാദയോ പന;

വിഞ്ഞാണാനം ദ്വിപഞ്ചന്നം, ഗോചരാ പടിപാടിയാ.

൩൦൯. രൂപാദിപഞ്ചകം സബ്ബം, മനോധാതുത്തയസ്സ തു;

തേരസന്നം പനേതേസം, രൂപക്ഖന്ധോവ ഗോചരോ.

൩൧൦. നാരൂപം ന ച പഞ്ഞത്തിം, നാതീതം ന ചനാഗതം;

ആരമ്മണം കരോന്തേ ച, വത്തമാനോ ഹി ഗോചരോ.

൩൧൧. തേരസേതാനി ചിത്താനി, ജായന്തേ കാമധാതുയം;

ചത്താരി രൂപാവചരേ, നേവ കിഞ്ചി അരൂപിസു.

൩൧൨. മഹാപാകാനമട്ഠന്നം, സന്തീരണത്തയസ്സപി;

ഛസു ദ്വാരേസു രൂപാദിഛപരിത്താനി ഗോചരാ.

൩൧൩. രൂപാദയോ പരിത്താ ഛ, ഹസിതുപ്പാദഗോചരാ;

പഞ്ചദ്വാരേ പടുപ്പന്നാ, മനോദ്വാരേ തികാലികാ.

൩൧൪. ദുതിയാരുപ്പചിത്തഞ്ച, ചതുത്ഥാരുപ്പമാനസം;

ഛബ്ബിധം നിയതം ഹോതി, തം മഹഗ്ഗതഗോചരം.

൩൧൫. നിബ്ബാനാരമ്മണത്താ ഹി, ഏകന്തേന അനഞ്ഞതോ;

അട്ഠാനാസവചിത്താനം, അപ്പമാണോവ ഗോചരോ.

൩൧൬. ചത്താരോ ഞാണഹീനാ ച, കാമാവചരപുഞ്ഞതോ;

ക്രിയതോപി ച ചത്താരോ, ദ്വാദസാകുസലാനി ച.

൩൧൭. പരിത്താരമ്മണാ ചേവ, തേ മഹഗ്ഗതഗോചരാ;

പഞ്ഞത്താരമ്മണത്താ ഹി, നവത്തബ്ബാവ ഹോന്തി തേ.

൩൧൮. ചത്താരോ ഞാണസംയുത്താ, പുഞ്ഞതോ ക്രിയതോപി ച;

തഥാഭിഞ്ഞാദ്വയഞ്ചേവ, ക്രിയാവോട്ഠബ്ബനമ്പി ച.

൩൧൯. ഏകാദസന്നമേതേസം, തിവിധോ ഹോതി ഗോചരോ;

പഞ്ഞത്താരമ്മണത്താ ഹി, നവത്തബ്ബാപി ഹോന്തിമേ.

൩൨൦. യാനി വുത്താവസേസാനി, ചിത്താനി പന താനി ഹി;

നവത്തബ്ബാരമ്മണാനീതി, വിഞ്ഞേയ്യാനി വിഭാവിനാ.

പരിത്താരമ്മണത്തികം സമത്തം.

൩൨൧. ദുതിയാരുപ്പചിത്തഞ്ച, ചതുത്ഥാരുപ്പമാനസം;

ഛബ്ബിധം പന ഏകന്ത-അതീതാരമ്മണം സിയാ.

൩൨൨. വിഞ്ഞാണാനം ദ്വിപഞ്ചന്നം, മനോധാതുത്തയസ്സ ച;

പഞ്ച രൂപാദയോ ധമ്മാ, പച്ചുപ്പന്നാവ ഗോചരാ.

൩൨൩. അട്ഠ കാമമഹാപാകാ, സന്തീരണത്തയമ്പി ച;

ഹസിതുപ്പാദചിത്തന്തി, ദ്വാദസേതേ തു മാനസാ.

൩൨൪. സിയാതീതാരമ്മണാ പച്ചു-പ്പന്നാനാഗതഗോചരാ;

കുസലാകുസലാ കാമേ, ക്രിയതോ നവ മാനസാ.

൩൨൫. അഭിഞ്ഞാമാനസാ ദ്വേപി, സിയാതീതാദിഗോചരാ;

സന്തപഞ്ഞത്തികാലേപി, നവത്തബ്ബാ ഭവന്തിമേ.

൩൨൬. സേസാനി പന സബ്ബാനി, രൂപാരൂപഭവേസുപി;

നവത്തബ്ബാനി ഹോന്തേവ, അതീതാരമ്മണാദിനാ.

൩൨൭. കാമതോ ച ക്രിയാ പഞ്ച, രൂപതോ പഞ്ചമീ ക്രിയാ;

ചിത്താനം ഛന്നമേതേസം, നത്ഥി കിഞ്ചി അഗോചരം.

൩൨൮. നിബ്ബാനഞ്ച ഫലം മഗ്ഗം, രൂപഞ്ചാരൂപമേവ ച;

സക്കോന്തി ഗോചരം കാതും, കതി ചിത്താനി മേ വദ.

൩൨൯. ചത്താരോ ഞാണസംയുത്താ,

പുഞ്ഞതോ ക്രിയതോ തഥാ;

അഭിഞ്ഞാഹദയാ ദ്വേപി,

ക്രിയാ വോട്ഠബ്ബനമ്പി ച.

൩൩൦. സക്കോന്തി ഗോചരം കാതും, ചിത്താനേകാദസാപി ച;

നിബ്ബാനഞ്ച ഫലം മഗ്ഗം, രൂപഞ്ചാരൂപമേവ ച.

൩൩൧. ചിത്തേസു പന സബ്ബേസു, കതി ചിത്താനി മേ വദ;

അരഹത്തഫലം മഗ്ഗം, കാതും സക്കോന്തി ഗോചരം.

൩൩൨. സബ്ബേസു പന ചിത്തേസു, ഛ ച ചിത്താനി മേ സുണ;

അരഹത്തഫലം മഗ്ഗം, കാതും സക്കോന്തി ഗോചരം.

൩൩൩. ചത്താരോ ഞാണസംയുത്താ, ക്രിയാ വോട്ഠബ്ബനമ്പി ച;

ക്രിയാഭിഞ്ഞാ മനോധാതു, ഛ ച സക്കോന്തി ഗോചരം.

൩൩൪. ചത്താരോ ഞാണസംയുത്താ-ഭിഞ്ഞാചിത്തഞ്ച പുഞ്ഞതോ;

നാരഹത്തം ഫലം മഗ്ഗം, കാതും സക്കോന്തി ഗോചരം.

൩൩൫. കസ്മാ അരഹതോ മഗ്ഗ-ചിത്തം വാ ഫലമാനസം;

പുഥുജ്ജനാ വാ സേക്ഖാ വാ, ന സക്കോന്തി ഹി ജാനിതും.

൩൩൬. പുഥുജ്ജനോ ന ജാനാതി,

സോതാപന്നസ്സ മാനസം;

സോതാപന്നോ ന ജാനാതി,

സകദാഗാമിസ്സ മാനസം.

൩൩൭. സകദാഗാമീ ന ജാനാതി, അനാഗാമിസ്സ മാനസം;

അനാഗാമീ ന ജാനാതി, അരഹന്തസ്സ മാനസം.

൩൩൮. ഹേട്ഠിമോ ഹേട്ഠിമോ നേവ, ജാനാതി ഉപരൂപരി;

ഉപരൂപരി ജാനാതി, ഹേട്ഠിമസ്സ ച മാനസം.

൩൩൯. യോ ധമ്മോ യസ്സ ധമ്മസ്സ,

ഹോതി ആരമ്മണം പന;

തമുദ്ധരിത്വാ ഏകേകം,

പവക്ഖാമി ഇതോ പരം.

൩൪൦. കുസലാരമ്മണം കാമേ, കുസലാകുസലസ്സ ച;

അഭിഞ്ഞാമാനസസ്സാപി, കുസലസ്സ ക്രിയസ്സ ച.

൩൪൧. കാമാവചരപാകസ്സ, തഥാ കാമക്രിയസ്സ ച;

ഏതേസം പന രാസീനം, ഛന്നം ആരമ്മണം സിയാ.

൩൪൨. രൂപാവചരപുഞ്ഞാനി, കാമപാകം തതോ വിനാ;

പഞ്ചന്നം പന രാസീനം, ഹോന്തി ആരമ്മണാനി ഹി.

൩൪൩. ആരുപ്പകുസലഞ്ചാപി, തേഭൂമകുസലസ്സ ച;

തേഭൂമകക്രിയസ്സാപി, തഥേവാകുസലസ്സപി.

൩൪൪. അരൂപാവചരപാകാനം, ദ്വിന്നം പന ചതുത്ഥദു;

ഇമേസം അട്ഠരാസീനം, ഹോതാരമ്മണപച്ചയോ.

൩൪൫. അപരിയാപന്നപുഞ്ഞമ്പി, കാമാവചരതോപി ച;

രൂപതോ പഞ്ചമസ്സാപി, കുസലസ്സ ക്രിയസ്സ ച.

൩൪൬. ചതുന്നം പന രാസീനം, ഹോതി ആരമ്മണം സദാ;

തഥേവാകുസലം കാമ-രൂപാവചരതോ പന.

൩൪൭. കുസലസ്സ ക്രിയസ്സാപി, തഥേവാകുസലസ്സ ച;

കാമാവചരപാകാനം, ഛന്നം രാസീനമീരിതം.

൩൪൮. വിപാകാരമ്മണം കാമേ, കാമാവചരതോപി ച;

രൂപാവചരതോ ചേവ, കുസലസ്സ ക്രിയസ്സ ച.

൩൪൯. കാമാവചരപാകാനം, തഥേവാകുസലസ്സ ച;

ഛന്നഞ്ച പന രാസീനം, ഹോതാരമ്മണപച്ചയോ.

൩൫൦. വിപാകാരമ്മണം രൂപേ, കാമാവചരതോപി ച;

രൂപാവചരതോ ചേവ, കുസലസ്സ ക്രിയസ്സ ച.

൩൫൧. അപുഞ്ഞസ്സാതി പഞ്ചന്നം, രാസീനം ഹോതി ഗോചരോ;

അരൂപാവചരപാകേസു, അയമേവ നയോ മതോ.

൩൫൨. അപരിയാപന്നപാകമ്പി, കാമതോ രൂപതോപി ച;

കുസലസ്സ ക്രിയസ്സാപി, ഹോതി ആരമ്മണം പന.

൩൫൩. ക്രിയചിത്തമിദം കാമേ, കാമാവചരതോപി ച;

രൂപാവചരതോ ചേവ, കുസലസ്സ ക്രിയസ്സ ച.

൩൫൪. കാമാവചരപാകസ്സ, തഥേവാകുസലസ്സ ച;

ഛന്നം രാസീനമേതേസം, ഹോതാരമ്മണപച്ചയോ.

൩൫൫. യം ക്രിയാമാനസം രൂപേ, കാമപാകം തതോ വിനാ;

പഞ്ചന്നം പന രാസീനം, ഹോതി ആരമ്മണം പന.

൩൫൬. ക്രിയാചിത്തം പനാരുപ്പേ, തേസം പഞ്ചന്നമേവ ച;

ആരുപ്പസ്സ ക്രിയസ്സാപി, ഛന്നം ഹോതേവ ഗോചരോ.

൩൫൭. രൂപം ചതുസമുട്ഠാനം, രൂപാരമ്മണസഞ്ഞിതം;

കാമാവചരപുഞ്ഞസ്സ, തഥേവ കുസലസ്സ ച.

൩൫൮. അഭിഞ്ഞാദ്വയചിത്തസ്സ, കാമപാകക്രിയസ്സ ച;

ഛന്നം രാസീനമേതേസം, ഹോതാരമ്മണപച്ചയോ.

൩൫൯. നിബ്ബാനാരമ്മണം കാമ-രൂപാവചരതോ പന;

കുസലസ്സുഭയസ്സാപി, കാമരൂപക്രിയസ്സ ച.

൩൬൦. അപരിയാപന്നതോ ചേവ, ഫലസ്സ കുസലസ്സ ച;