൫. പഞ്ചമോ പരിച്ഛേദോ

നിബ്ബാനപഞ്ഞത്തിപരിദീപനോ

൩൦൪. രാഗാദീനം ഖയം വുത്തം, നിബ്ബാനം സന്തിലക്ഖണം;

സംസാരദുക്ഖസന്താപതത്തസ്സാലം സമേതവേ.

൩൦൫. ഖയമത്തം ന നിബ്ബാനം, സഗമ്ഭീരാദിവാചതോ;

അഭാവസ്സ ഹി കുമ്മാനം, ലോമസ്സേവ ന വാചതാ.

൩൦൬. ഖയോതി വുച്ചതേ മഗ്ഗോ, തപ്പാപത്താ ഇദം ഖയം;

അരഹത്തം വിയുപ്പാദ-വയാഭാവാ ധുവഞ്ച തം.

൩൦൭. സങ്ഖതം സമ്മുതിഞ്ചാപി, ഞാണമാലമ്ബ നേവ ഹി;

ഛിന്ദേ മലേ തതോ വത്ഥു, ഇച്ഛിതബ്ബമസങ്ഖതം.

൩൦൮. പത്തുകാമേന തം സന്തിം, ഛബ്ബിസുദ്ധിം സമാദിയ;

ഞാണദസ്സനസുദ്ധീ തു, സാധേതബ്ബാ ഹിതത്ഥിനാ.

൩൦൯. ചേതനാദിവിധാ സീല-സുദ്ധി തത്ഥ ചതുബ്ബിധാ;

സോപചാരസമാധീ തു, ചിത്തസുദ്ധീതി വുച്ചതേ.

൩൧൦. സമ്പാദേത്വാദിദ്വേസുദ്ധിം, നമനാ നാമം തു രുപ്പ-

തോ രൂപം നത്ഥി അത്താദിവത്ഥൂതി ച വവത്ഥപേ.

൩൧൧. മണിന്ധനാതപേ അഗ്ഗി, അസന്തോപി സമാഗമേ;

യഥാ ഹോതി തഥാ ചിത്തം, വത്ഥാലമ്ബാദിസങ്ഗമേ.

൩൧൨. പങ്ഗുലന്ധാ യഥാ ഗന്തും, പച്ചേകമസമത്ഥകാ;

യന്തി യുത്താ യഥാ ഏവം, നാമരൂപവ്ഹയാ ക്രിയാ.

൩൧൩. ന നാമരൂപതോ അഞ്ഞോ, അത്താദി ഇതി ദസ്സനം;

സോധനത്താ ഹി ദുദ്ദിട്ഠിം, ദിട്ഠിസുദ്ധീതി വുച്ചതി.

൩൧൪. അവിജ്ജാതണ്ഹുപാദാന-കമ്മേനാദിമ്ഹി തം ദ്വയം;

രൂപം കമ്മാദിതോ നാമം, വത്ഥാദീഹി പവത്തിയം.

൩൧൫. സദാ സബ്ബത്ഥ സബ്ബേസം, സദിസം ന യതോ തതോ;

നാഹേതുനാഞ്ഞോ അത്താദിനിച്ചഹേതൂതി പസ്സതി.

൩൧൬. ഏവം തീരയതേ കങ്ഖാ, യായ പഞ്ഞായ പച്ചയേ;

ദിട്ഠത്താ സുദ്ധി സാ കങ്ഖാതരണം ഇതി വുച്ചതി.

൩൧൭. പത്തഞ്ഞാതപരിഞ്ഞോ സോ, അത്രട്ഠോ യതതേയതി;

തീരണവ്ഹപരിഞ്ഞായ, വിസുദ്ധത്ഥം സദാദരോ.

൩൧൮. തികാലാദിവസാ ഖന്ധേ, സമാസേത്വാ കലാപതോ;

അനിച്ചാ ദുക്ഖാനത്താതി, ആദോ ഏവം വിപസ്സതി.

൩൧൯. ഖന്ധാനിച്ചാ ഖയട്ഠേന, ഭയട്ഠേന ദുഖാവ തേ;

അനത്താസാരകട്ഠേന, ഇതി പസ്സേ പുനപ്പുനം.

൩൨൦. ആകാരേഹി അനിച്ചാദിചത്താലീസേഹി സമ്മസേ;

ലക്ഖണാനം വിഭൂതത്ഥം, ഖന്ധാനം പന സബ്ബസോ.

൩൨൧. ഏവഞ്ചാപി അസിജ്ഝന്തേ, നവധാ നിസിതിന്ദ്രിയോ;

സത്തകദ്വയതോ സമ്മാ, രൂപാരൂപേ വിപസ്സയേ.

൩൨൨. രൂപമാദാനനിക്ഖേപാ, വയോവുദ്ധത്തഗാമിതോ;

സമ്മസേവന്നജാദീഹി, ധമ്മതാരൂപതോപി ച.

൩൨൩. നാമം കലാപയമതോ, ഖണതോ കമതോപി ച;

ദിട്ഠിമാനനികന്തീനം, പസ്സേ ഉഗ്ഘാടനാദിതോ.

൩൨൪. അവിജ്ജാതണ്ഹാകമ്മന്ന-ഹേതുതോ രൂപം ഉബ്ഭവേ;

വിനാഹാരം സഫസ്സേഹി, വേദനാദിത്തയം ഭവേ.

൩൨൫. തേഹിയേവ വിനാ ഫസ്സം,

നാമരൂപാധികേഹി തു;

ചിത്തം ഹേതുക്ഖയാ സോ സോ,

വേതി വേ തസ്സ തസ്സ തു.

൩൨൬. ഹേതുതോദയനാസേവം, ഖണോദയവയേനപി;

ഇതി പഞ്ഞാസാകാരേഹി, പസ്സേ പുനൂദയബ്ബയം.

൩൨൭. യോഗിസ്സേവം സമാരദ്ധഉദയബ്ബയദസ്സിനോ;

പാതുഭോന്തി ഉപക്ലേസാ, സഭാവാ ഹേതുതോപി ച.

൩൨൮. തേ ഓഭാസമതുസ്സാഹപസ്സദ്ധിസുഖുപേക്ഖനാ;

സതി പീതാധിമോക്ഖോ ച, നികന്തി ച ദസീരിതാ.

൩൨൯. തണ്ഹാദിട്ഠുന്നതിഗ്ഗാഹവത്ഥുതോ തിംസധാ തേ ച;

തദുപ്പന്നേ ചലേ ബാലോ, അമഗ്ഗേ മഗ്ഗദസ്സകോ.

൩൩൦. വിപസ്സനാ പഥോക്കന്താ, തദാസി മതിമാധുനാ;

ന മഗ്ഗോ ഗാഹവത്ഥുത്താ, തേസം ഇതി വിപസ്സതി.

൩൩൧. ഉപക്ലേസേ അനിച്ചാദി-വസഗേ സോദയബ്ബയേ;

പസ്സതോ വീഥിനോക്കന്തദസ്സനം വുച്ചതേ പഥോ.

൩൩൨. മഗ്ഗാമഗ്ഗേ വവത്ഥേത്വാ, യാ പഞ്ഞാ ഏവമുട്ഠിതാ;

മഗ്ഗാമഗ്ഗിക്ഖസങ്ഖാതാ, സുദ്ധി സാ പഞ്ചമീ ഭവേ.

൩൩൩. പഹാനവ്ഹപരിഞ്ഞായ, ആദിതോ സുദ്ധിസിദ്ധിയാ;

തീരണവ്ഹപരിഞ്ഞായ, അന്തഗോ യതതേധുനാ.

൩൩൪. ജായതേ നവഞാണീ സാ, വിസുദ്ധി കമതോദയ-

ബ്ബയാദീ ഘടമാനസ്സ, നവ ഹോന്തി പനേത്ഥ ഹി.

൩൩൫. സന്തതീരിയതോ ചേവ, ഘനേനാപി ച ഛന്നതോ;

ലക്ഖണാനി ന ഖായന്തേ, സംകിലിട്ഠാ വിപസ്സനാ.

൩൩൬. തതോത്ര സമ്മസേ ഭിയ്യോ, പുനദേവുദയബ്ബയം;

തേനാനിച്ചാദിസമ്പസ്സം, പടുതം പരമം വജേ.

൩൩൭. ആവട്ടേത്വാ യദുപ്പാദട്ഠിതിആദീഹി പസ്സതോ;

ഭങ്ഗേവ തിട്ഠതേ ഞാണം, തദാ ഭങ്ഗമതീ സിയാ.

൩൩൮. ഏവം പസ്സയതോ ഭങ്ഗം, തിഭവോ ഖായതേ യദാ;

സീഹാദിവ ഭയം ഹുത്വാ, സിയാ ലദ്ധാ ഭയിക്ഖണാ.

൩൩൯. സാദീനവാ പതിട്ഠന്തേ, ഖന്ധാദിത്തഘരം വിയ;

യദാ തദാ സിയാ ലദ്ധാ, ആദീനവാനുപസ്സനാ.

൩൪൦. സങ്ഖാരാദീനവം ദിസ്വാ, രമതേ ന ഭവാദിസു;

മതി യദാ തദാ ലദ്ധാ, സിയാ നിബ്ബിദപസ്സനാ.

൩൪൧. ഞാണം മുച്ചിതുകാമം തേ, സബ്ബഭൂസങ്ഖതേ യദാ;

ജാലാദീഹി ച മച്ഛാദീ, തദാ ലദ്ധാ ചജ്ജമതി.

൩൪൨. സങ്ഖാരേ അസുഭാനിച്ചദുക്ഖതോനത്തതോ മതി;

പസ്സന്തീ ചത്തുമുസ്സുക്കാ, പടിസങ്ഖാനുപസ്സനാ.

൩൪൩. വുത്താത്ര പടുഭാവായ, സബ്ബഞാണപവത്തിയാ;

മീനസഞ്ഞായ സപ്പസ്സ, ഗാഹലുദ്ദസമോപമാ.

൩൪൪. അത്തത്തനിയതോ സുഞ്ഞം, ദ്വിധാ ‘‘നാഹം ക്വചാ’’ദിനാ;

ചതുധാ ഛബ്ബിധാ ചാപി, ബഹുധാ പസ്സതോ ഭുസം.

൩൪൫. ആവട്ടതിഗ്ഗിമാസജ്ജ,

ന്ഹാരൂവ മതി സങ്ഖതം;

ചത്തഭരിയോ യഥാ ദോസേ,

തഥാ തം സമുപേക്ഖതേ.

൩൪൬. താവ സാദീനവാനമ്പി, ലക്ഖണേ തിട്ഠതേ മതി;

ന പസ്സേ യാവ സാ തീരം, സാമുദ്ദസകുണീ യഥാ.

൩൪൭. സങ്ഖാരുപേക്ഖാഞാണായം, സിഖാപത്താ വിപസ്സനാ;

വുട്ഠാനഗാമിനീതി ച, സാനുലോമാതി വുച്ചതി.

൩൪൮. പത്വാ മോക്ഖമുഖം സത്ത, സാധേതിരിയപുഗ്ഗലേ;

ഝാനങ്ഗാദിപ്പഭേദേ ച, പാദകാദിവസേന സാ.

൩൪൯. അനിച്ചതോ ഹി വുട്ഠാനം, യദി യസ്സാസി യോഗിനോ;

സോധിമോക്ഖസ്സ ബാഹുല്ലാ, തിക്ഖസദ്ധിന്ദ്രിയോ ഭവേ.

൩൫൦. ദുക്ഖതോനത്തതോ തഞ്ചേ, സിയാ ഹോന്തി കമേന തേ;

പസ്സദ്ധിവേദബാഹുല്ലാ, തിക്ഖേകഗ്ഗമതിന്ദ്രിയാ.

൩൫൧. പഞ്ഞാധുരത്തമുദ്ദിട്ഠം, വുട്ഠാനം യദിനത്തതോ;

സദ്ധാധുരത്തം സേസേഹി, തം വിയാഭിനിവേസതോ.

൩൫൨. ദ്വേ തിക്ഖസദ്ധസമഥാ, സിയും സദ്ധാനുസാരിനോ;

ആദോ മജ്ഝേസു ഠാനേസു, ഛസു സദ്ധാവിമുത്തകാ.

൩൫൩. ഇതരോ ധമ്മാനുസാരീദോ, ദിട്ഠിപ്പത്തോ അനന്തകേ;

പഞ്ഞാമുത്തോഭയത്ഥന്തേ, അഝാനിഝാനികാ ച തേ.

൩൫൪. തിക്ഖസദ്ധസ്സ ചന്തേപി, സദ്ധാമുത്തത്തമീരിതം;

വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ മജ്ഝസ്സ, കായസക്ഖിത്തമട്ഠസു.

൩൫൫. വുത്തം മോക്ഖകഥായം യം, തിക്ഖപഞ്ഞാരഹസ്സ തു;

ദിട്ഠിപത്തത്തം ഹേതഞ്ച, തഞ്ച നത്ഥാഭിധമ്മികേ.

൩൫൬. തേ സബ്ബേ അട്ഠമോക്ഖാനം, ലാഭീ ചേ ഛസു മജ്ഝസു;

കായസക്ഖീ സിയും അന്തേ, ഉഭതോഭാഗമുത്തകാ.

൩൫൭. അനുലോമാനി ചത്താരി, തീണി ദ്വേ വാ ഭവന്തി ഹി;

മഗ്ഗസ്സ വീഥിയം മന്ദമജ്ഝതിക്ഖമതിബ്ബസാ.

൩൫൮. വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ ചത്താരി, പടിസിദ്ധാനി സബ്ബഥാ;

ഏവമട്ഠസാലിനിയാ, വുത്തത്താ ഏവമീരിതം.

൩൫൯. ഭവങ്ഗാസന്നദോസോപി, നപ്പനായ ഥിരത്തതോ;

സുദ്ധിം പടിപദാഞാണദസ്സനേവം ലഭേ യതി.

൩൬൦. ആവജ്ജം വിയ മഗ്ഗസ്സ, ഛട്ഠസത്തമസുദ്ധിനം;

അന്തരാ സന്തിമാരബ്ഭ, തേഹി ഗോത്രഭു ജായതേ.

൩൬൧. സംയോജനത്തയച്ഛേദീ, മഗ്ഗോ ഉപ്പജ്ജതേ തതോ;

ഫലാനി ഏകം ദ്വേ തീണി, തതോ വുത്തമതിക്കമാ.

൩൬൨. തഥാ ഭാവയതോ ഹോതി, രാഗദോസതനൂകരം;

ദുതിയോ തപ്ഫലം തമ്ഹാ, സകദാഗാമി തപ്ഫലീ.

൩൬൩. ഏവം ഭാവയതോ രാഗദോസനാസകരുബ്ഭവേ;

തതിയോ തപ്ഫലം തമ്ഹാ, തപ്ഫലട്ഠോനാഗാമികോ.

൩൬൪. ഏവം ഭാവയതോ സേസദോസനാസകരുബ്ഭവേ;

ചതുത്ഥോ തപ്ഫലം തമ്ഹാ, അരഹാ തപ്ഫലട്ഠകോ.

൩൬൫. കതകിച്ചോ ഭവച്ഛേദോ, ദക്ഖിണേയ്യോപധിക്ഖയാ;

നിബ്ബുതിം യാതി ദീപോവ, സബ്ബദുക്ഖന്തസഞ്ഞിതം.

൩൬൬. ഏവം സിദ്ധാ സിയാ സുദ്ധി, ഞാണദസ്സനസഞ്ഞിതാ;

വുത്തം ഏത്താവതാ സച്ചം, പരമത്ഥം സമാസതോ.

൩൬൭. സച്ചം സമ്മുതി സത്താദിഅവത്ഥു വുച്ചതേ യതോ;

ന ലബ്ഭാലാതചക്കംവ, തം ഹി രൂപാദയോ വിനാ.

൩൬൮. തേന തേന പകാരേന, രൂപാദിം ന വിഹായ തു;

തഥാ തഥാഭിധാനഞ്ച, ഗാഹഞ്ച വത്തതേ തതോ.

൩൬൯. ലബ്ഭതേ പരികപ്പേന, യതോ തം ന മുസാ തതോ;

അവുത്താലമ്ബമിച്ചാഹു, പരിത്താദീസ്വവാചതോ.

൩൭൦. പാപകല്യാണമിത്തോയം, സത്തോതി ഖന്ധസന്തതി;

ഏകത്തേന ഗഹേത്വാന, വോഹരന്തീധ പണ്ഡിതാ.

൩൭൧. പഥവാദി വിയേകോപി, പുഗ്ഗലോ ന യതോ തതോ;

കുദിട്ഠിവത്ഥുഭാവേന, പുഗ്ഗലഗ്ഗഹണം ഭവേ.

൩൭൨. ഏതം വിസയതോ കത്വാ, സങ്ഖാദീഹി പദേഹി തു;

അവിജ്ജമാനപഞ്ഞത്തി, ഇതി തഞ്ഞൂഹി ഭാസിതാ.

൩൭൩. പഞ്ഞത്തി വിജ്ജമാനസ്സ, രൂപാദിവിസയത്തതോ;

കായം പഞ്ഞത്തി ചേ സുട്ഠു, വദതോ സുണ സച്ചതോ.

൩൭൪. സവിഞ്ഞത്തിവികാരോ ഹി, സദ്ദോ സച്ചദ്വയസ്സ തു;

പഞ്ഞാപനത്താ പഞ്ഞത്തി, ഇതി തഞ്ഞൂഹി ഭാസിതാ.

൩൭൫. പച്ചുപ്പന്നാദിആലമ്ബം, നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദാ-

ഞാണസ്സാതി ഇദഞ്ചേവം, സതി യുജ്ജതി നാഞ്ഞഥാ.