൫. ഭൂമിപുഗ്ഗലകഥാ

൧൮൦. ഇതോ പരം പവക്ഖാമി, ഭൂമിപുഗ്ഗലഭേദതോ;

ചിത്താനം പന സബ്ബേസം, കമതോ സങ്ഗഹം കഥം.

൧൮൧. നിരയഞ്ച തിരച്ഛാനയോനി പേതാസുരാ തഥാ;

ചതുരാപായഭൂമീതി, കാമേ ദുഗ്ഗതിയോ മതാ.

൧൮൨. ചാതുമഹാരാജികാ ച, താവതിംസാ ച യാമകാ;

തുസിതാ ചേവ നിമ്മാനരതിനോ വസവത്തിനോ.

൧൮൩. ഛളേതേ ദേവലോകാ ച, മാനവാതി ച സത്തധാ;

കാമസുഗതിയോ ചേകാദസധാ കാമഭൂമിയോ.

൧൮൪. ബ്രഹ്മാനം പാരിസജ്ജാ ച, തഥാ ബ്രഹ്മപുരോഹിതാ;

മഹാബ്രഹ്മാ ച തിവിധാ, പഠമജ്ഝാനഭൂമിയോ.

൧൮൫. പരിത്താഭാപ്പമാണാഭാ, തഥേവാഭസ്സരാതി ച;

ദുതിയജ്ഝാനഭൂമി ച, തിവിധാവ പകാസിതാ.

൧൮൬. പരിത്തസുഭാപ്പമാണാസുഭാ ച സുഭകിണ്ഹകാ;

തിവിധാപി പവുച്ചന്തി, തതിയജ്ഝാനഭൂമിയോ.

൧൮൭. വേഹപ്ഫലാ അസഞ്ഞീ ച, സുദ്ധാവാസാ ച പഞ്ചധാ;

ഇച്ചേതാ പന സത്താപി, ചതുത്ഥജ്ഝാനഭൂമിയോ.

൧൮൮. അവിഹാ ച അതപ്പാ ച, സുദസ്സാ ച സുദസ്സിനോ;

അകനിട്ഠാതി പഞ്ചേതേ, സുദ്ധാവാസാ പകാസിതാ.

൧൮൯. ഇതി സോളസധാ ഭിന്നാ, ബ്രഹ്മലോകാ പവുച്ചരേ;

രൂപിബ്രഹ്മാനമാവാസാ, രൂപാവചരഭൂമിയോ.

൧൯൦. ആകാസാനഞ്ചായതനനാമാദീഹി പകാസിതാ;

അരൂപിബ്രഹ്മലോകാ ച, ചതുധാരൂപഭൂമിയോ.

൧൯൧. സോതാപന്നാദിഭേദേന, ചതുധാനുത്തരാ മതാ;

പഞ്ചതിംസ പനിച്ചേവം, സബ്ബഥാപി ച ഭൂമിയോ.

൧൯൨. ജായന്തി ചതുരാപായേ, പാപപാകായ സന്ധിയാ;

കാമാവചരദേവേസു, മഹാപാകേഹി ജായരേ.

൧൯൩. അഹേതുകാ പുഞ്ഞപാകാഹേതുകേന തു ജായരേ;

ഭുമ്മദേവമനുസ്സേസു, മഹാപാകേഹി ചേതരേ.

൧൯൪. വിപാകം പഠമജ്ഝാനം, പഠമജ്ഝാനഭൂമിയം;

ദുതിയം തതിയഞ്ചേവ, ദുതിയജ്ഝാനഭൂമിയം.

൧൯൫. തതിയമ്ഹി ചതുത്ഥം തു, ചതുത്ഥമ്ഹി ച പഞ്ചമം;

ആരുപ്പാ ച കമേനേവ, ആരുപ്പേ ഹോന്തി സന്ധിയോ.

൧൯൬. കായവാചാമനോദ്വാരേ, കമ്മം പാണവധാദികം;

കത്വാ പാപകചിത്തേഹി, ജായന്താപായഭൂമിയം.

൧൯൭. കായവാചാമനോദ്വാരേ, ദാനം സീലഞ്ച ഭാവനം;

കാമപുഞ്ഞേഹി കത്വാന, കാമസുഗതിയം സിയും.

൧൯൮. പരിത്തം മജ്ഝിമം ഝാനം, പണീതഞ്ച യഥാക്കമം;

ഭാവേത്വാ തിവിധാ ഹോന്തി, തീസു ഭൂമീസു യോഗിനോ.

൧൯൯. വേഹപ്ഫലേസു ജായന്തി, ഭാവേത്വാ പഞ്ചമം തഥാ;

സഞ്ഞാവിരാഗതഞ്ചേവ, ഭാവേത്വാസഞ്ഞിഭൂമിയം.

൨൦൦. സുദ്ധാവാസേസു ജായന്തി, അനാഗാമികപുഗ്ഗലാ;

ആരുപ്പാനി ച ഭാവേത്വാ, അരൂപേസു യഥാക്കമം.

൨൦൧. ലോകുത്തരം തു ഭാവേത്വാ, യഥാസകമനന്തരം;

സമാപത്തിക്ഖണേ ചേവ, അപ്പേതി ഫലമാനസം.

൨൦൨. അപായമ്ഹാ ചുതാ സത്താ, കാമധാതുമ്ഹി ജായരേ;

സബ്ബട്ഠാനേസു ജായന്തി, കാമസുഗതിതോ ചുതാ.

൨൦൩. ചുതാ ജായന്തി രൂപമ്ഹാ, സബ്ബത്ഥാപായവജ്ജിതേ;

കാമസുഗതിയം ഹോന്തി, അരൂപാസഞ്ഞതോ ചുതാ.

൨൦൪. തഥാരൂപചുതാ ഹോന്തി, തത്ഥേവോപരിമേവ ച;

വട്ടമൂലസമുച്ഛേദാ, നിബ്ബായന്തി അനാസവാ.

൨൦൫. സുദ്ധാവാസേസ്വനാഗാമി-പുഗ്ഗലാവോപപജ്ജരേ;

കാമധാതുമ്ഹി ജായന്തി, അനാഗാമിവിവജ്ജിതാ.

൨൦൬. ഹേട്ഠുപപത്തിബ്രഹ്മാനം, അരിയാനം ന കത്ഥചി;

അസഞ്ഞസത്താപായേസു, നത്ഥേവാരിയപുഗ്ഗലാ.

൨൦൭. വേഹപ്ഫലേ അകനിട്ഠേ, ഭവഗ്ഗേ ച പതിട്ഠിതാ;

ന പുനാഞ്ഞത്ഥ ജായന്തി, സബ്ബേ അരിയപുഗ്ഗലാ.

൨൦൮. ഛസു ദേവേസ്വനാഗാമീ, വീതരാഗാ ന തിട്ഠരേ;

ന ചിരട്ഠായിനോ തത്ഥ, ലോകിയാപി ച യോഗിനോ.

൨൦൯. ഗിഹിലിങ്ഗേ ന തിട്ഠന്തി, മനുസ്സേസു അനാസവാ;

പബ്ബജ്ജായഞ്ച ഭുമ്മേ ച, ബ്രഹ്മത്തേപി ച തിട്ഠരേ.

൨൧൦. യാനി പഞ്ഞാസ വസ്സാനി,

മനുസ്സാനം സ പിണ്ഡിതോ;

ഏകോ രത്തിദിവോ തേന,

മാസേകോ തിംസ രത്തിയോ.

൨൧൧. ദ്വാദസമാസിയോ വസ്സോ, തേന പഞ്ചസതം ഭവേ;

ചാതുമഹാരാജികാനം, പമാണമിദമായുനോ.

൨൧൨. തം നവുതിവസ്സസത-സഹസ്സം പന പിണ്ഡിതം;

ഗണനായ മനുസ്സാനം, ചതുഭാഗൂപരൂപരി.

൨൧൩. യം മനുസ്സവസ്സസതം, തദേകോ ദിവസോ കതോ;

തേന വസ്സസഹസ്സായു, താവതിംസേസു ദേസിതോ.

൨൧൪. കോടിത്തയം സട്ഠിസതസഹസ്സഞ്ചാധികം ഭവേ;

ഗണനായ മനുസ്സാനം, താവതിംസേസു പിണ്ഡിതം.

൨൧൫. ആയുപ്പമാണമിച്ചേവം, ദേവാനമുപരൂപരി;

ദ്വിക്ഖത്തും ദ്വിഗുണം കത്വാ, ചതുഭാഗമുദാഹടം.

൨൧൬. ഗണനായ മനുസ്സാനം, തത്ഥ ചുദ്ദസ കോടിയോ;

ചത്താലീസസതസഹസ്സാധികാ യാമഭൂമിയം.

൨൧൭. തുസിതാനം പകാസേന്തി, സത്തപഞ്ഞാസ കോടിയോ;

സട്ഠിസതസഹസ്സാനി, വസ്സാനി അധികാനി ച.

൨൧൮. നിമ്മാനരതിദേവാനം, ദ്വിസതം തിംസ കോടിയോ;

ചത്താലീസവസ്സസതസഹസ്സാനി ച സബ്ബഥാ.

൨൧൯. നവകോടിസതഞ്ചേകവീസതിവസ്സകോടിയോ;

സട്ഠിവസ്സസതസഹസ്സാധികാ വസവത്തിസു.

൨൨൦. കപ്പസ്സ തതിയോ ഭാഗോ, ഉപഡ്ഢഞ്ച യഥാക്കമം;

കപ്പേകോ ദ്വേ ച ചത്താരോ, അട്ഠ കപ്പാ ച സോളസ.

൨൨൧. ദ്വത്തിംസ ചതുസട്ഠീ ച, നവസു ബ്രഹ്മഭൂമിസു;

വേഹപ്ഫലാ അസഞ്ഞീ ച, പഞ്ചകപ്പസതായുകാ.

൨൨൨. കപ്പസഹസ്സം ദ്വേ ചത്താരി, അട്ഠ സോളസ ചക്കമാ;

സഹസ്സാനി ച കപ്പാനം, സുദ്ധാവാസാനമുദ്ദിസേ.

൨൨൩. വീസകപ്പസഹസ്സാനി, ചത്താലീസഞ്ച സട്ഠി ച;

ചതുരാസീതിസഹസ്സാ, കപ്പാ ചാരുപ്പകേ കമാ.

൨൨൪. ആയുപ്പമാണനിയമോ, നത്ഥി ഭുമ്മേ ച മാനവേ;

വസ്സാനം ഗണനാ നത്ഥി, ചതുരാപായഭൂമിയം.

൨൨൫. പുഥുജ്ജനാരിയാ ചേതി, ദുവിധാ ഹോന്തി പുഗ്ഗലാ;

തിഹേതുകാദിഭേദേന, തിവിധാ ച പുഥുജ്ജനാ.

൨൨൬. മഗ്ഗട്ഠാ ച ഫലട്ഠാ ച,

അട്ഠേവാരിയപുഗ്ഗലാ;

ആദിതോ സത്ത സേക്ഖാ ച,

അസേക്ഖോ ചാരഹാപരോ.

൨൨൭. അഹേതുകാവ ലബ്ഭന്തി, സത്താ ദുഗ്ഗതിയം പന;

തിഹേതുകാവ ലബ്ഭന്തി, രൂപാരൂപേ സചിത്തകാ.

൨൨൮. കാമാവചരദേവേസു, അഹേതുകവിവജ്ജിതാ;

വിനിപാതാസുരേ ചേവ, മാനവേ ച തയോപി ച.

൨൨൯. അരിയാ നാമ ലബ്ഭന്തി, അസഞ്ഞാപായവജ്ജിതേ;

പുഥുജ്ജനാ തു ലബ്ഭന്തി, സുദ്ധാവാസവിവജ്ജിതേ.

൨൩൦. സുദ്ധാവാസമപായഞ്ച, ഹിത്വാസഞ്ഞിഭവം തിധാ;

സോതാപന്നാദയോ ദ്വേപി, സേസട്ഠാനേസു ലബ്ഭരേ.

൨൩൧. ഇതി സബ്ബപ്പഭേദേന, ഭൂമിപുഗ്ഗലസങ്ഗഹം;

ഞത്വാ വിഞ്ഞൂ വിഭാവേയ്യ, തത്ഥ ചിത്താനി സമ്ഭവാതി.

ഇതി ചിത്തവിഭാഗേ ഭൂമിപുഗ്ഗലകഥാ നിട്ഠിതാ.

പഞ്ചമോ പരിച്ഛേദോ.