അട്ഠാരസമോ പരിച്ഛേദോ

൩. രൂപവിഭാഗോ

൧൮. സരൂപകഥാ

൬൫൩. തേപഞ്ഞാസ പനിച്ചേവം, നാമധമ്മാ പകാസിതാ;

അട്ഠവീസവിധം ദാനി, രൂപം നാമ കഥീയതി.

൬൫൪. പഥവാപോ ച തേജോ ച, വായോ ചേതി ചതുബ്ബിധോ;

ചക്ഖുസോതഘാനജിവ്ഹാ, കായോതി പന പഞ്ച ച.

൬൫൫. രൂപസദ്ദഗന്ധരസാ, ചത്താരോ ച അഥാപരം;

ഇത്ഥിപുമ്ഭാവയുഗളം, ജീവിതം ഹദയമ്പി ച.

൬൫൬. കായവിഞ്ഞത്തി ചേവാഥ, വചീവിഞ്ഞത്തി ച ദ്വയം;

ആകാസധാതു രൂപസ്സ, ലഹുതാ മുദുതാ തസ്സ.

൬൫൭. കമ്മഞ്ഞതാ ഉപചയോ, സന്തതി ജരതാ പന;

അനിച്ചതാ ച കബളീകാരാഹാരോതി സബ്ബഥാ.

൬൫൮. അട്ഠവീസവിധം ഹോതി, രൂപമേതം സരൂപതോ;

തസ്സ ലക്ഖണഭേദേന, സഭാവഞ്ച വിഭാവയേ.

൬൫൯. സന്ധാരണം തു പഥവീധാതു കക്ഖളലക്ഖണാ;

ആബന്ധനമാപോധാതു, ആപഗ്ഘരണലക്ഖണാ.

൬൬൦. പരിപാചനതാ തേജോധാതു ഉണ്ഹത്തലക്ഖണാ;

സമുദീരണതാ വായോധാതു വിത്ഥമ്ഭലക്ഖണാ.

൬൬൧. സബ്ബത്ഥാവിനിഭുത്താപി, അസമ്മിസ്സകലക്ഖണാ;

തംതംഭാവസമുസ്സന്നസമ്ഭാരേസുപലക്ഖിതാ.

൬൬൨. അഞ്ഞമഞ്ഞേനുപത്ഥദ്ധാ, സേസരൂപസ്സ നിസ്സയാ;

ചതുധേവം കലാപേസു, മഹാഭൂതാ പവത്തരേ.

൬൬൩. ചക്ഖു സമ്ഭാരചക്ഖുമ്ഹി, സത്തക്ഖിപടലോചിതേ;

കണ്ഹമണ്ഡലമജ്ഝമ്ഹി, പസാദോതി പവുച്ചതി.

൬൬൪. യേന ചക്ഖുപസാദേന, രൂപാനി അനുപസ്സതി;

പരിത്തം സുഖുമഞ്ചേതം, ഊകാസിരസമൂപമം.

൬൬൫. സോതം സോതബിലസ്സന്തോ,

തമ്ബലോമാചിതേ തഥാ;

അങ്ഗുലിവേധനാകാരേ,

പസാദോതി പകാസിതോ.

൬൬൬. അന്തോ അജപദട്ഠാനേ, ഘാനം ഘാനബിലേ ഠിതം;

ജിവ്ഹാ ജിവ്ഹായ മജ്ഝമ്ഹി, ഉപ്പലാകാരസന്നിഭേ.

൬൬൭. ഇച്ചേവം പന ചത്താരോ, തംതംദേസവവത്ഥിതാ;

കായപ്പസാദോപാദിന്നേ, സബ്ബകേതി യഥാക്കമം.

൬൬൮. രൂപാദ്യാഭിഘാതാരഹഭൂതാനം വാ യഥാരഹം;

ദട്ഠുകാമനിദാനാദികമ്മഭൂതാനമേവ വാ.

൬൬൯. പസാദലക്ഖണാ ഭൂതരൂപാനം ഭൂതനിസ്സിതാ;

കപ്പാസപടലസ്നേഹസന്നിഭാതി ച വണ്ണിതാ.

൬൭൦. പഞ്ചാപി ജീവിതാരക്ഖാ, രൂപാദിപരിവാരിതാ;

ധീതരാവ കുമാരാവ, കലാപന്തരവുത്തിനോ.

൬൭൧. രൂപം നിഭാസോ ഭൂതാനം, സദ്ദോ നിഗ്ഘോസനം തഥാ;

ഗന്ധോ ച ഗന്ധനം തത്ഥ, രസോ ച രസനീയതാ.

൬൭൨. ഭൂതത്തയഞ്ച ഫോട്ഠബ്ബം, ആപോധാതുവിവജ്ജിതം;

സദ്ദോ അനിയതോ തത്ഥ, തദഞ്ഞേ സഹവുത്തിനോ.

൬൭൩. ചക്ഖാദിപടിഹനനലക്ഖണാ തു യഥാക്കമം;

പഞ്ചേവ പഞ്ചവിഞ്ഞാണവീഥിയാ വിസയാ മതാ.

൬൭൪. ഇത്ഥിന്ദ്രിയം പനിത്ഥിത്തം, ഇത്ഥിഭാവോതി ദേസിതോ;

പുരിസത്തം തഥാഭാവോ, പുരിസിന്ദ്രിയ നാമകോ.

൬൭൫. തം ദ്വയം പനുപാദിന്നേ, കായേ സബ്ബത്ഥ ലബ്ഭതി;

കലാപന്തരഭിന്നഞ്ച, ഭിന്നസന്താനവത്തി ച.

൬൭൬. രൂപാനം കമ്മജാതാനം, അനുപാലനലക്ഖണം;

ജീവിതിന്ദ്രിയരൂപന്തി, ആയു നാമ പവുച്ചതി.

൬൭൭. മനോധാതുയാ ച തഥാ, മനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ;

നിസ്സയലക്ഖണം വത്ഥുരൂപം ഹദയനിസ്സിതം.

൬൭൮. മജ്ഝേ ഹദയകോസമ്ഹി, അഡ്ഢപ്പസതലോഹിതേ;

ഭൂതരൂപമുപാദായ, ചക്ഖാദി വിയ വത്തതി.

൬൭൯. ആകാസധാതു രൂപാനം, പരിച്ഛേദകലക്ഖണാ;

തംതംരൂപകലാപാനം, പരിയന്തോതി വുച്ചതി.

൬൮൦. ചിത്തം സഹജരൂപാനം, കായസ്സ ഗമനാദിസു;

സന്ഥമ്ഭനസന്ധാരണചലനസ്സ തു പച്ചയോ.

൬൮൧. വായോധാതുവികാരോയം, കായവിഞ്ഞത്തിനാമകോ;

വായോധാതാധികാനം തു, ഭൂതാനമിതി കേചനാ.

൬൮൨. തഥാ ചിത്തസമുട്ഠിനോ, വചീഘോസപ്പവത്തിയം;

ഉപാദിന്നരൂപകായഘട്ടനസ്സ തു പച്ചയോ.

൬൮൩. പഥവീധാതുവികാരോയം, വചീവിഞ്ഞത്തിനാമകോ;

പഥവീധാതാധികാനം തു, ഭൂതാനമിതി കേചനാ.

൬൮൪. ദ്വേപി കായവചീകമ്മദ്വാരഭൂതാ യഥാക്കമം;

തേ പന ഘട്ടനാഹേതു-വികാരാകാരലക്ഖണാ.

൬൮൫. വിഞ്ഞാപേതീതി കായേന, വാചായ ച വിചിന്തിതം;

സയഞ്ച വിഞ്ഞായതീതി, വിഞ്ഞത്തീതി പകിത്തിതാ.

൬൮൬. ലഹുതാ പന രൂപാനം, അദന്ധാകാരലക്ഖണാ;

മുദുതാപി ച രൂപാനം, മദ്ദവാകാരലക്ഖണാ.

൬൮൭. കമ്മഞ്ഞതാ ച രൂപാനം, യോഗ്ഗതാകാരലക്ഖണാ;

ഗാരവഥദ്ധതാ യോഗ്ഗപടിപക്ഖാ യഥാക്കമം.

൬൮൮. സപ്പായമുതുമാഹാരം, ലഭിത്വാ ചിത്തസമ്പദം;

ലഹൂ മുദു ച കമ്മഞ്ഞം, യദാ രൂപം പവത്തതി.

൬൮൯. തഥാപവത്തരൂപസ്സ, പവത്താകാരഭേദിതം;

ലഹുതാദിത്തയമ്പേതം, സഹവുത്തി തദാ ഭവേ.

൬൯൦. സപ്പായം പടിവേധായ, പടിപത്തുപകാരിതാ;

സാകാരാ രൂപസമ്പത്തി, പഞ്ഞത്താവ മഹേസിനാ.

൬൯൧. രൂപസ്സോപചയോ നാമ, രൂപസ്സാചയലക്ഖണോ;

പവത്തിലക്ഖണാ രൂപസന്തതീതി പകാസിതാ.

൬൯൨. രൂപമാചയരൂപേന, ജായതിച്ചുപരൂപരി;

പേക്ഖതോപചയാകാരാ, ജാതി ഗയ്ഹതി യോഗിനോ.

൬൯൩. അനുപ്പബന്ധാകാരേന, ജായതീതി സപേക്ഖതോ;

തദായം സന്തതാകാരാ, ജാതി ഗയ്ഹതി തസ്സ തു.

൬൯൪. ഏവമാഭോഗഭേദേന, ജാതിരൂപം ദ്വിധാ കതം;

അത്തൂപലദ്ധിഭാവേന, ജായന്തം വാഥ കേവലം.

൬൯൫. രൂപം വിവിത്തോകാസസ്സ, പൂരകട്ഠേന ചീയതി;

അഭാവാ പുനഭാവായ, പവത്തം സന്തതീതി ച.

൬൯൬. ഏവമാകാരഭേദാവ, സബ്ബാകാരവരാകരോ;

ജാതിരൂപം ദ്വിധാകാസി, ജാതിരൂപവിരോചനോ.

൬൯൭. ജരതാ നവതാഹായാ, രൂപാനം പാകലക്ഖണാ;

അനിച്ചതന്തി മപ്പത്തി, പരിഭിജ്ജനലക്ഖണാ.

൬൯൮. ഇതി ലക്ഖണരൂപം തു, തിവിധം ഭിന്നകാലികം;

സഭാവരൂപധമ്മേസു, തംതംകാലോപലക്ഖിതം.

൬൯൯. യേന ലക്ഖീയതി രൂപം, ഭിന്നാകാരം ഖണേ ഖണേ;

വിപസ്സനാനയത്ഥായ, തമിച്ചാഹ തഥാഗതോ.

൭൦൦. കബളീകാരോ ആഹാരോ,

യാപേതബ്ബോജലക്ഖണോ;

ആഹാരോ സേന്ദ്രിയജാതോ,

രൂപകായാനുപാലകോ.

൭൦൧. ഇച്ചേവം സപരിച്ഛേദാ, സവികാരാ സലക്ഖണാ;

അകിച്ചപടിവേധായ, ദയാപന്നേന താദിനാ.

൭൦൨. തത്ഥ തത്ഥ യഥായോഗം, ദേസിതാതി പകാസിതാ;

രൂപധമ്മാ സരൂപേന, അട്ഠവീസതി സബ്ബഥാ.

൭൦൩. കത്വാന ജാതിമേകം തു, തത്ഥോപചയസന്തതിം;

സത്തവീസതി രൂപാനി, ഭവന്തീതി വിനിദ്ദിസേ.

൭൦൪. ഭൂതത്തയം തു ഫോട്ഠബ്ബം, കത്വാ ഛബ്ബീസധാപി ച;

ഉഭയം ജാതിഫോട്ഠബ്ബം, ഗഹേത്വാ പഞ്ചവീസതി.

൭൦൫. രൂപധമ്മാനമിച്ചേവം, വിഭാവേയ്യ വിസാരദോ;

സരൂപം നാമസങ്ഖേപം, സഭാവഞ്ച സലക്ഖണന്തി.

ഇതി രൂപവിഭാഗേ സരൂപകഥാ നിട്ഠിതാ.

അട്ഠാരസമോ പരിച്ഛേദോ.