൧൭. സത്തരസമോ പരിച്ഛേദോ

അഭിഞ്ഞാരമ്മണനിദ്ദേസോ

൧൧൦൪. അനാഗതംസഞാണഞ്ച, യഥാകമ്മുപഗമ്പി ച;

പഞ്ച ഇദ്ധിവിധാദീനി, സത്താഭിഞ്ഞാ ഇമാ പന.

൧൧൦൫. ഏതാസം പന സത്തന്നം, അഭിഞ്ഞാനമിതോ പരം;

പവക്ഖാമി സമാസേന, ആരമ്മണവിനിച്ഛയം.

൧൧൦൬. ആരമ്മണത്തികാ വുത്താ, യേ ചത്താരോ മഹേസിനാ;

സത്തന്നമേത്ഥ ഞാണാനം, സമ്പവത്തിം സുണാഥ മേ.

൧൧൦൭. തത്ഥ ഇദ്ധിവിധഞാണം, പരിത്താദീസു സത്തസു;

ആരമ്മണവിഭാഗേസു, പവത്തതി കഥം പന.

൧൧൦൮. കായേനാദിസ്സമാനേന, ഗന്തുകാമോ യദാഭവേ;

ചിത്തസന്നിസ്സിതം കത്വാ, കായം ചിത്തവസേന തം.

൧൧൦൯. മഹഗ്ഗതേ ച ചിത്തസ്മിം, സമാരോപേതി സോ തദാ;

കായാരമ്മണതോ ഞാണം, പരിത്താരമ്മണം സിയാ.

൧൧൧൦. ദിസ്സമാനേന കായേന, ഗന്തുകാമോ യദാ ഭവേ;

കായസന്നിസ്സിതം കത്വാ, ചിത്തം കായവസേന തം.

൧൧൧൧. പാദകജ്ഝാനചിത്തം തം, കായേ രോപേതി സോ തദാ;

ഝാനാരമ്മണതോ ഞാണം, തം മഹഗ്ഗതഗോചരം.

൧൧൧൨. അനാഗതമതീതഞ്ച, കരോതി വിസയം യദാ;

അതീതാരമ്മണം ഹോതി, തദാനാഗതഗോചരം.

൧൧൧൩. കായേന ദിസ്സമാനേന, ഗമനേ പന ഭിക്ഖുനോ;

പച്ചുപ്പന്നോ ഭവേ തസ്സ, ഗോചരോതി വിനിദ്ദിസേ.

൧൧൧൪. കായം ചിത്തവസേനാപി, ചിത്തം കായവസേന വാ;

പരിണാമനകാലസ്മിം, അജ്ഝത്താരമ്മണം സിയാ.

൧൧൧൫. ബഹിദ്ധാരമ്മണം ഹോതി, ബഹിദ്ധാരൂപദസ്സനേ;

ഏവമിദ്ധിവിധം ഞാണം, സമ്പവത്തതി സത്തസു.

൧൧൧൬. പച്ചുപ്പന്നേ പരിത്തേ ച, ബഹിദ്ധജ്ഝത്തികേസുപി;

ചതൂസ്വേതേസു ധമ്മേസു, ദിബ്ബസോതം പവത്തതി.

൧൧൧൭. പച്ചുപ്പന്നോ പരിത്തോ ച, സദ്ദോ ആരമ്മണം യതോ;

പരിത്താരമ്മണം പച്ചു-പ്പന്നാരമ്മണതം ഗതം.

൧൧൧൮. അത്തനോ കുച്ഛിസദ്ദസ്സ, സവനേപി പരസ്സ ച;

അജ്ഝത്താരമ്മണഞ്ചേവ, ബഹിദ്ധാരമ്മണമ്പി ച.

൧൧൧൯. ചേതോപരിയഞാണമ്പി, പരിത്താദീസു അട്ഠസു;

ആരമ്മണവിഭാഗേസു, പവത്തതി കഥം പന.

൧൧൨൦. പരിത്താരമ്മണം ഹോതി, പരിത്താനം പജാനനേ;

ജാനനേ മജ്ഝിമാനം തു, തം മഹഗ്ഗതഗോചരം.

൧൧൨൧. ജാനനേ പന മഗ്ഗസ്സ, ഫലസ്സാപി പജാനനേ;

തദാ പനസ്സ ഞാണസ്സ, അപ്പമാണോവ ഗോചരോ.

൧൧൨൨. തം മഗ്ഗാരമ്മണം ഹോതി, മഗ്ഗചിത്തസ്സ ജാനനേ;

പരിയായേനേവേതസ്സ, മഗ്ഗാരമ്മണതാ മതാ.

൧൧൨൩. അതീതേ സത്തദിവസ-ബ്ഭന്തരേ ച യദാ പന;

അനാഗതേ തഥാ സത്ത-ദിവസബ്ഭന്തരേപി ച.

൧൧൨൪. പരേസം പന ചിത്തസ്സ, ജാനനേ സമുദീരിതം;

അതീതാരമ്മണഞ്ചേവ, തദാനാഗതഗോചരം.

൧൧൨൫. കഥഞ്ച പന തം പച്ചുപ്പന്നഗോചരതം ഗതം;

പച്ചുപ്പന്നം തിധാ വുത്തം, ഖണസന്തതിഅദ്ധതോ.

൧൧൨൬. തത്ഥ തിക്ഖണസമ്പത്തം, പച്ചുപ്പന്നഖണാദികം;

ഏകദ്വേസന്തതിവാരപരിയാപന്നമിദം പന.

൧൧൨൭. സന്തതിപച്ചുപ്പന്നന്തി, ആഹു സന്തതികോവിദാ;

ഏകബ്ഭവപരിച്ഛിന്നം, പച്ചുപ്പന്നന്തി പച്ഛിമം.

൧൧൨൮. ഖണാദികത്തയം പച്ചു-പ്പന്നം തമാഹു കേചിധ;

ചേതോപരിയഞാണസ്സ, ഹോതി ആരമ്മണം ഇതി.

൧൧൨൯. യഥാ ച പുപ്ഫമുട്ഠിമ്ഹി, ഉക്ഖിത്തേ ഗഗനേ പന;

അവസ്സം ഏകമേകസ്സ, വണ്ടം വണ്ടേന വിജ്ഝതി.

൧൧൩൦. ഏവം മഹാജനസ്സാപി, ചിത്തേ ആവജ്ജിതേ പന;

ഏകസ്സ ചിത്തമേകേന, അവസ്സം പന വിജ്ഝതി.

൧൧൩൧. യേനാവജ്ജതി ചിത്തേന, യേന ജാനാതി ചേതസാ;

തേസം ദ്വിന്നം സഹട്ഠാനാ-ഭാവതോ തം ന യുജ്ജതി.

൧൧൩൨. ജവനാവജ്ജനാനം തു, നാനാരമ്മണപത്തിതോ;

അനിട്ഠേ പന ഹി ഠാനേ, അയുത്തന്തി പകാസിതം.

൧൧൩൩. തസ്മാ സന്തതിഅദ്ധാന-പച്ചുപ്പന്നാനമേവ തു;

വസേന പച്ചുപ്പന്നം തം, ഹോതി ആരമ്മണം ഇദം.

൧൧൩൪. പച്ചുപ്പന്നമ്പി അദ്ധാഖ്യം, ഇദം ജവനവാരതോ;

ദീപേതബ്ബന്തി നിദ്ദിട്ഠം, തത്രായം ദീപനാനയോ.

൧൧൩൫. യദാ പരസ്സ ചിത്തഞ്ഹി, ഞാതുമാവജ്ജതിദ്ധിമാ;

ആവജ്ജനമനോ തസ്സ, പച്ചുപ്പന്നഖണവ്ഹയം.

൧൧൩൬. ആരമ്മണം തദാ കത്വാ, തേന സദ്ധിം നിരുജ്ഝതി;

ജവനാനി ഹി ജായന്തേ, തസ്സ ചത്താരി പഞ്ച വാ.

൧൧൩൭. ഏതേസം പച്ഛിമം ചിത്തം, ഇദ്ധിചിത്തമുദീരിതം;

കാമാവചരചിത്താനി, സേസാനീതി വിനിദ്ദിസേ.

൧൧൩൮. ഏതേസം പന സബ്ബേസം, നിരുദ്ധം തു തദേവ ച;

ചിത്തം ആരമ്മണം ഹോതി, തസ്മാ സബ്ബാനി താനിപി.

൧൧൩൯. ഏകാരമ്മണതം യന്തി, ന നാനാരമ്മണാനി ഹി;

അദ്ധാവസാ ഭവേ പച്ചു-പ്പന്നാരമ്മണതോ പന.

൧൧൪൦. ഏകാരമ്മണഭാവേപി, ഇദ്ധിമാനസമേവ ച;

പരസ്സ ചിത്തം ജാനാതി, നേതരാനി യഥാ പന.

൧൧൪൧. ചക്ഖുദ്വാരേ തു വിഞ്ഞാണം, രൂപം പസ്സതി നേതരം;

ഏവമേവ ച തം ഇദ്ധി-ചിത്തമേവ ച ജാനാതി.

൧൧൪൨. പരചിത്താരമ്മണത്താ, ബഹിദ്ധാരമ്മണം സിയാ;

ചേതോപരിയഞാണമ്പി, അട്ഠസ്വേവ പവത്തതി.

൧൧൪൩. പുബ്ബേനിവാസഞാണമ്പി, പരിത്താദീസു അട്ഠസു;

ആരമ്മണവിഭാഗേസു, പവത്തതി കഥം പന.

൧൧൪൪. കാമാവചരഖന്ധാനം, സമനുസ്സരണേ പന;

പരിത്താരമ്മണംയേവ, ഹോതീതി പരിദീപയേ.

൧൧൪൫. രൂപാവചരികാരുപ്പഖന്ധാനുസ്സരണേ പന;

ഭവതീതി ഹി ഞാതബ്ബം, തം മഹഗ്ഗതഗോചരം.

൧൧൪൬. അതീതേ അത്തനാ മഗ്ഗം, ഭാവിതം തു ഫലമ്പി വാ;

സമനുസ്സരതോ ഏവ-പ്പമാണാരമ്മണം സിയാ.

൧൧൪൭. സമനുസ്സരതോ മഗ്ഗം, മഗ്ഗാരമ്മണമേവ തം;

അതീതാരമ്മണംയേവ, ഹോതി ഏകന്തതോ ഇദം.

൧൧൪൮. ചേതോപരിയഞാണമ്പി, യഥാകമ്മുപഗമ്പി ച;

അതീതാരമ്മണാ ഹോന്തി, കിഞ്ചാപി അഥ ഖോ പന.

൧൧൪൯. ചേതോപരിയഞാണസ്സ, സത്തദ്ദിവസബ്ഭന്തരം;

അതീതം ചിത്തമേവസ്സ, ആരമ്മണമുദീരിതം.

൧൧൫൦. അതീതേ ചേതനാമത്തം, യഥാകമ്മുപഗസ്സപി;

പുബ്ബേനിവാസഞാണസ്സ, നത്ഥി കിഞ്ചി അഗോചരം.

൧൧൫൧. അജ്ഝത്താരമ്മണം അത്ത-ഖന്ധാനുസ്സരണേ സിയാ;

ബഹിദ്ധാരമ്മണം അഞ്ഞ-ഖന്ധാനുസ്സരണേ ഭവേ.

൧൧൫൨. സരണേ നാമഗോത്തസ്സ, തം നവത്തബ്ബഗോചരം;

പുബ്ബേനിവാസഞാണമ്പി, അട്ഠസ്വേവ പവത്തതി.

൧൧൫൩. പച്ചുപ്പന്നേ പരിത്തേ ച, ബഹിദ്ധജ്ഝത്തികേസുപി;

ചതൂസ്വേതേസു ധമ്മേസു, ദിബ്ബചക്ഖു പവത്തതി.

൧൧൫൪. ദിബ്ബസോതസമം ദിബ്ബ-ചക്ഖുആരമ്മണക്കമേ;

രൂപം സദ്ദോതി ദ്വിന്നം തു, അയമേവ വിസേസതാ.

൧൧൫൫. അനാഗതംസഞാണമ്പി, പരിത്താദീസു അട്ഠസു;

ആരമ്മണവിഭാഗേസു, പവത്തതി കഥം പന.

൧൧൫൬. നിബ്ബത്തിസ്സതി യം കാമാ-വചരേതി പജാനതോ;

പരിത്താരമ്മണം ഹോതി, രൂപാരൂപേസ്വനാഗതേ.

൧൧൫൭. നിബ്ബത്തിസ്സതി യഞ്ചാപി, സിയാ മഹഗ്ഗതഗോചരം;

ഭാവേസ്സതി അയം മഗ്ഗം, ഫലം സച്ഛികരിസ്സതി.

൧൧൫൮. ഏവം പജാനനേ അപ്പ-മാണാരമ്മണതം ഭവേ;

മഗ്ഗം ഭാവേസ്സതിച്ചേവ, ജാനനേ മഗ്ഗഗോചരം.

൧൧൫൯. ഏകന്തേന ഇദം ഞാണം, ഹോതാനാഗതഗോചരം;

ചേതോപരിയം തു കിഞ്ചാപി, ഹോതാനാഗതഗോചരം.

൧൧൬൦. അഥ ഖോ പന തം സത്ത-ദിവസബ്ഭന്തരം പന;

ചിത്തമേവ ച ജാനാതി, ന ഹി തം അഞ്ഞഗോചരം.

൧൧൬൧. അനാഗതംസഞാണസ്സ, അനാഗതംസഗോചരം;

‘‘അഹം ദേവോ ഭവിസ്സാമി’’-ച്ചേവമജ്ഝത്തഗോചരം.

൧൧൬൨. ‘‘തിസ്സോ ഫുസ്സോ അമുത്രായം,

നിബ്ബത്തിസ്സതിനാഗതേ’’;

ഇച്ചേവം ജാനനേ തസ്സ,

ബഹിദ്ധാരമ്മണം സിയാ.

൧൧൬൩. ജാനനേ നാമഗോത്തസ്സ, യസ്സ കസ്സചിനാഗതേ;

പുബ്ബേനിവാസഞാണംവ, തം നവത്തബ്ബഗോചരം.

൧൧൬൪. യഥാകമ്മുപഗഞാണം, പരിത്താദീസു പഞ്ചസു;

ആരമ്മണവിഭാഗേസു, പവത്തതി കഥം പന.

൧൧൬൫. ജാനനേ കാമകമ്മസ്സ, പരിത്താരമ്മണം സിയാ;

തഥാ മഹഗ്ഗതകമ്മസ്സ, തം മഹഗ്ഗതഗോചരം.

൧൧൬൬. അതീതമേവ ജാനാതി, തസ്മാ ചാതീതഗോചരം;

അജ്ഝത്താരമ്മണം ഹോതി, അത്തനോ കമ്മജാനനേ.

൧൧൬൭. ബഹിദ്ധാരമ്മണം ഹോതി, പരകമ്മപജാനനേ;

ഏവം പവത്തി ഞാതബ്ബാ, യഥാകമ്മുപഗസ്സപി.

൧൧൬൮. സത്തന്നമ്പി അഭിഞ്ഞാനം, വുത്തോ ആരമ്മണക്കമോ;

ഏത്ഥ വുത്തനയേനേവ, വേദിതബ്ബോ വിഭാവിനാ.

൧൧൬൯. വിവിധത്ഥവണ്ണപദേഹി സമ്പന്നം,

മധുരത്ഥമതിനീഹരം ഗന്ഥം;

സോതുജനസ്സ ഹദയപീതികരം,

സുണേയ്യ കോചി മനുജോ സചേതനോ.

ഇതി അഭിധമ്മാവതാരേ അഭിഞ്ഞാരമ്മണനിദ്ദേസോ നാമ

സത്തരസമോ പരിച്ഛേദോ.