൧൬. സോളസമോ പരിച്ഛേദോ

അഭിഞ്ഞാനിദ്ദേസോ

൧൦൪൩. ഇതോ പരം കരിസ്സാമി, പഞ്ഞാസുദ്ധികരം പരം;

പഞ്ചന്നമ്പി അഭിഞ്ഞാനം, മുഖമത്തനിദസ്സനം.

൧൦൪൪. രൂപാരൂപസമാപത്തീ,

നിബ്ബത്തേത്വാ പനട്ഠപി;

ലോകികാപി അഭിഞ്ഞായോ,

ഭാവേതബ്ബാ വിഭാവിനാ.

൧൦൪൫. ചതുത്ഥജ്ഝാനമത്തേപി, സുചിണ്ണവസിനാ സതാ;

അനുയോഗമഭിഞ്ഞാസു, കാതും വത്തതി യോഗിനോ.

൧൦൪൬. അഭിഞ്ഞാ നാമ ഭിക്ഖൂനം, സാഭിഞ്ഞാനം അനുത്തരോ;

അലങ്കാരോ ഹി താണന്തി, സത്ഥന്തി ച പവുച്ചതി.

൧൦൪൭. നിബ്ബത്തിതാസ്വഭിഞ്ഞാസു, യോഗാവചരഭിക്ഖുനാ;

സമാധിഭാവനാ ഹിസ്സ, തദാ നിട്ഠങ്ഗതാ സിയാ.

൧൦൪൮. ദിബ്ബാനി ചക്ഖുസോതാനി, ഇദ്ധിചിത്തവിജാനനം;

പുബ്ബേനിവാസഞാണന്തി, പഞ്ചാഭിഞ്ഞാ ഇമാ സിയും.

൧൦൪൯. കസിണാനുലോമതാദീഹി, ചതുദ്ദസനയേഹി ച;

ദമേതബ്ബമഭിഞ്ഞായോ, പത്തുകാമേന മാനസം.

൧൦൫൦. ദന്തേ സമാഹിതേ സുദ്ധേ, പരിയോദാതേ അനങ്ഗണേ;

നുപക്ലേസേ മുദുഭൂതേ, കമ്മനീയേ ഠിതാചലേ.

൧൦൫൧. ഇതി അട്ഠങ്ഗസമ്പന്നേ, ചിത്തേ ഇദ്ധിവിധായ ച;

അഭിനീഹരതി ചേ ചിത്തം, സിജ്ഝതിദ്ധിവികുബ്ബനം.

൧൦൫൨. അഭിഞ്ഞാപാദകജ്ഝാനം, സമാപജ്ജ തതോ പന;

വുട്ഠായ ഹി സതം വാപി, സഹസ്സം വാ യദിച്ഛതി.

൧൦൫൩. ‘‘സതം ഹോമി സതം ഹോമീ’’-ച്ചേവം കത്വാന മാനസം;

അഭിഞ്ഞാപാദകജ്ഝാനം, സമാപജ്ജ തതോ പന.

൧൦൫൪. വുട്ഠായ പുനധിട്ഠാതി,

സഹാധിട്ഠാനചേതസാ;

സതം ഹോതി ഹി സോ യോഗീ,

സഹസ്സാദീസ്വയം നയോ.

൧൦൫൫. പാദകജ്ഝാനചിത്തം തു, നിമിത്താരമ്മണം സിയാ;

പരികമ്മമനാനേത്ഥ, സതാരമ്മണികാനി തു.

൧൦൫൬. തദാധിട്ഠാനചിത്തമ്പി, സതാരമ്മണമേവ തം;

പുബ്ബേ വുത്തപ്പനാചിത്തം, വിയ ഗോത്രഭുനന്തരം.

൧൦൫൭. തമേകം ജായതേ തത്ഥ, ചതുത്ഥജ്ഝാനികം മനോ;

പരികമ്മവിസേസോവ, സേസം പുബ്ബസമം ഇധ.

ഇദ്ധിവിധഞാണം.

൧൦൫൮. ദിബ്ബസോതമിദം തത്ഥ, ഭാവേതബ്ബം കഥം സിയാ;

അഭിഞ്ഞാപാദകജ്ഝാനം, സമാപജ്ജ തതോ പുന.

൧൦൫൯. വുട്ഠായ പരികമ്മേന, കാമാവചരചേതസാ;

സദ്ദോ ആവജ്ജിതബ്ബോവ, മഹന്തോ സുഖുമോപി ച.

൧൦൬൦. തസ്സേവം പന സദ്ദസ്സ, നിമിത്തം മനസി കുബ്ബതോ;

ദിബ്ബസോതമിദാനിസ്സ, ഉപ്പജ്ജിസ്സതി തം ഇതി.

൧൦൬൧. സദ്ദേസ്വഞ്ഞതരം സദ്ദം, കത്വാ ആരമ്മണം തതോ;

ഉപ്പജ്ജിത്വാ നിരുദ്ധേ തു, മനോദ്വാരാവജ്ജനേ പുന.

൧൦൬൨. ജവനാനി ഹി ജായന്തേ, തസ്സ ചത്താരി പഞ്ച വാ;

പുരിമാനേത്ഥ ചിത്തേസു, തീണി ചത്താരി വാ പന.

൧൦൬൩. പരികമ്മോപചാരാനു-ലോമഗോത്രഭുനാമകാ;

ചതുത്ഥം പഞ്ചമം വാപി, അപ്പനാചിത്തമീരിതം.

൧൦൬൪. സഹജാതം തു യം ഞാണം, അപ്പനാമാനസേന ഹി;

തം ഞാണം ദിബ്ബസോതന്തി, വദന്തി സുതകോവിദാ.

൧൦൬൫. ഥാമജാതം കരോന്തേന, തം ഞാണം തേന യോഗിനാ;

‘‘ഏത്ഥന്തരഗതം സദ്ദം, സുണാമീ’’തി ച ചേതസാ.

൧൦൬൬. അങ്ഗുലം ദ്വങ്ഗുലം ഭിയ്യോ,

വിദത്ഥി രതനം തഥാ;

ഗാമോ ദേസോ തതോ യാവ,

ചക്കവാളാ തതോ പരം.

൧൦൬൭. ഇച്ചേവം തു പരിച്ഛിജ്ജ, വഡ്ഢേതബ്ബം യഥാക്കമം;

ഏസോ അധിഗതാഭിഞ്ഞോ, പാദകാരമ്മണേന തു.

൧൦൬൮. ഫുട്ഠോകാസഗതേ സദ്ദേ, സബ്ബേ പന സുണാതി സോ;

സുണന്തോ പാടിയേക്കമ്പി, സല്ലക്ഖേതും പഹോതി സോ.

ദിബ്ബസോതഞാണം.

൧൦൬൯. കഥം പനുപ്പാദേതബ്ബം, ചേതോപരിയമാനസം;

ദിബ്ബചക്ഖുവസേനേവ, ഇദം ഞാണം പനിജ്ഝതി.

൧൦൭൦. ആലോകം പന വഡ്ഢേത്വാ, തസ്മാ ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ;

ഹദയം പന നിസ്സായ, വത്തമാനം തു ലോഹിതം.

൧൦൭൧. ദിസ്വാ പരസ്സ വിഞ്ഞേയ്യം,

ഹോതി ചിത്തം തു ഭിക്ഖുനാ;

സോമനസ്സയുതേ ചിത്തേ,

ലോഹിതം ലോഹിതം സിയാ.

൧൦൭൨. ദോമനസ്സയുതേ ചിത്തേ, വത്തമാനേ തു കാളകം;

ഉപേക്ഖാസഹിതേ ചിത്തേ, തിലതേലൂപമം സിയാ.

൧൦൭൩. തസ്മാ പരസ്സ സത്തസ്സ, ദിസ്വാ ഹദയലോഹിതം;

ചേതോപരിയഞാണം തം, കാതബ്ബം ഥാമതം ഗതം.

൧൦൭൪. ഏവം ഥാമഗതേ തസ്മിം, യഥാനുക്കമതോ പന;

ചിത്തമേവ വിജാനാതി, വിനാ ലോഹിതദസ്സനം.

൧൦൭൫. കാമാവചരചിത്തഞ്ച, രൂപാരൂപേസു മാനസം;

സബ്ബമേവ വിജാനാതി, സരാഗാദിപ്പഭേദകം.

ചേതോപരിയഞാണം.

൧൦൭൬. പുബ്ബേനിവാസഞാണേന, കത്തബ്ബാ തദനുസ്സതി;

തം സമ്പാദേതുകാമേന, ആദികമ്മികഭിക്ഖുനാ;

ഝാനാനി പന ചത്താരി, സമാപജ്ജാനുപുബ്ബതോ.

൧൦൭൭. അഭിഞ്ഞാപാദകജ്ഝാനാ, വുട്ഠായ ഹി തതോ പുന;

ഭിക്ഖുനാ വജ്ജിതബ്ബാവ, നിസജ്ജാ സബ്ബപച്ഛിമാ.

൧൦൭൮. തതോ പഭുതി സബ്ബമ്പി, പടിലോമക്കമാ പന;

സബ്ബമാവജ്ജിതബ്ബം തം, ദിവസേ രത്തിയം കതം.

൧൦൭൯. പടിലോമക്കമേനേവ, ദുതിയേ തതിയേപി ച;

ദിവസേ പക്ഖമാസേസു, തഥാ സംവച്ഛരേസുപി.

൧൦൮൦. യാവ അസ്മിം ഭവേ സന്ധി, താവ തേന ച ഭിക്ഖുനാ;

കതമാവജ്ജിതബ്ബം തം, പുരിമസ്മിം ഭവേപി ച.

൧൦൮൧. ചുതിക്ഖണേപി നിബ്ബത്തം, നാമരൂപഞ്ച സാധുകം;

ഏവമാവജ്ജിതേ തസ്മിം, നാമരൂപേ യദാ പന.

൧൦൮൨. തദേവാരമ്മണം കത്വാ, നാമരൂപം ചുതിക്ഖണേ;

മനോദ്വാരേ മനക്കാരോ, ഉപ്പജ്ജതി തദാ പന.

൧൦൮൩. ആവജ്ജനേ നിരുദ്ധസ്മിം, തദേവാരമ്മണം പന;

കത്വാ ജവനചിത്താനി, ഹോന്തി ചത്താരി പഞ്ച വാ;

പുബ്ബേ വുത്തനയേനേവ, സേസം ഞേയ്യം വിഭാവിനാ.

൧൦൮൪. പരികമ്മാദിനാമാനി, പുരിമാനി ഭവന്തി തു;

പച്ഛിമം അപ്പനാചിത്തം, രൂപാവചരികം ഭവേ.

൧൦൮൫. തേന ചിത്തേന യം ഞാണം, സംയുത്തം തേന യാ പന;

സംയുത്താ സതി സാ പുബ്ബേ-നിവാസാനുസ്സതീരിതാ.

പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതിഞാണം.

൧൦൮൬. രൂപം പസ്സിതുകാമേന, ഭിക്ഖുനാ ദിബ്ബചക്ഖുനാ;

കസിണാരമ്മണം ഝാനം, അഭിഞ്ഞാപാദകം പന.

൧൦൮൭. അഭിനീഹാരക്ഖമം കത്വാ, തേജോകസിണമേവ വാ;

ഓദാതകസിണം വാപി, ആലോകകസിണമ്പി വാ.

൧൦൮൮. ഇമേസു കതപുഞ്ഞേഹി, കസിണേസു ച തീസുപി;

ആലോകകസിണം ഏത്ഥ, സേട്ഠന്തി പരിദീപിതം.

൧൦൮൯. തസ്മാ തമിതരം വാപി, ഉപ്പാദേത്വാ യഥാക്കമം;

ഉപചാരഭൂമിയംയേവ, ഠത്വാ തം പന പണ്ഡിതോ.

൧൦൯൦. വഡ്ഢേത്വാന ഠപേതബ്ബം, ന ഉപ്പാദേയ്യ അപ്പനം;

ഉപ്പാദേതി സചേ ഹോതി, പാദകജ്ഝാനനിസ്സിതം.

൧൦൯൧. ഝാനസ്സ വഡ്ഢിതസ്സന്തോ-ഗതം രൂപം തു യോഗിനാ;

പസ്സിതബ്ബം ഭവേ രൂപം, പസ്സതോ പന തസ്സ തം.

൧൦൯൨. പരികമ്മസ്സ വാരോ ഹി, അതിക്കമതി താവദേ;

ആലോകോപി തതോ തസ്സ, ഖിപ്പമന്തരധായതി.

൧൦൯൩. തസ്മിം അന്തരഹിതേ രൂപ-ഗതമ്പി ച ന ദിസ്സതി;

തേനാഥ പാദകജ്ഝാനം, പവിസിത്വാ തതോ പുന.

൧൦൯൪. വുട്ഠായ പന ആലോകോ, ഫരിതബ്ബോവ ഭിക്ഖുനാ;

ഏവം അനുക്കമേനേവ, ആലോകോ ഥാമവാ സിയാ.

൧൦൯൫. ‘‘ആലോകോ ഏത്ഥ ഹോതൂ’’തി,

യത്തകം ഠാനമേവ സോ;

പരിച്ഛിന്ദതി തത്ഥേവ,

ആലോകോ പന തിട്ഠതി.

൧൦൯൬. ദിവസമ്പി നിസീദിത്വാ, പസ്സതോ ഹോതി ദസ്സനം;

തിണുക്കായ ഗതോ മഗ്ഗം, പുരിസേത്ഥ നിദസ്സനം.

൧൦൯൭. ഉപ്പാദനക്കമോപിസ്സ, തത്രായം ദിബ്ബചക്ഖുനോ;

വുത്തപ്പകാരരൂപം തം, കത്വാ ആരമ്മണം പന.

൧൦൯൮. മനോദ്വാരേ മനക്കാരേ, ജാതേ യാനി തദേവ ച;

രൂപം ആരമ്മണം കത്വാ, ജായന്തി ജവനാനി ഹി.

൧൦൯൯. കാമാവചരചിത്താനി, താനി ചത്താരി പഞ്ച വാ;

ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ, സേസം ഞേയ്യം വിഭാവിനാ.

൧൧൦൦. അത്ഥസാധകചിത്തം തം, ചതുത്ഥജ്ഝാനികം മതം;

തംചിത്തസംയുതം ഞാണം, ദിബ്ബചക്ഖുന്തി വുച്ചതി.

൧൧൦൧. അനാഗതംസഞാണസ്സ, യഥാകമ്മുപഗസ്സ ച;

പരികമ്മം വിസും നത്ഥി, ഇജ്ഝന്തി ദിബ്ബചക്ഖുനാ.

൧൧൦൨. ചുതൂപപാതഞാണമ്പി, ദിബ്ബചക്ഖുന്തി വാ പന;

അത്ഥതോ ഏകമേവേദം, ബ്യഞ്ജനേ പന നാനതാ.

ദിബ്ബചക്ഖുഞാണം.

൧൧൦൩. യോധ സുണാതി കരോതി ച ചിത്തേ,

ഗന്ഥമിമം പരമം പന ഭിക്ഖു;

സോ അഭിധമ്മമഹണ്ണവപാരം,

യാതി അനേന തരേന തരിത്വാ.

ഇതി അഭിധമ്മാവതാരേ അഭിഞ്ഞാനിദ്ദേസോ നാമ

സോളസമോ പരിച്ഛേദോ.