൧൫. പന്നരസമോ പരിച്ഛേദോ

അരൂപാവചരസമാധിഭാവനാനിദ്ദേസോ

൯൮൦. രൂപാരൂപമതീതേന, രൂപാരൂപാദിവേദിനാ;

യാനി ചാരൂപപുഞ്ഞാനി, സരൂപേനീരിതാനി തു.

൯൮൧. തേസം ദാനി പവക്ഖാമി, ഭാവനാനയമുത്തമം;

യോഗാവചരഭിക്ഖൂനം, ഹിതത്ഥായ സമാസതോ.

൯൮൨. ‘‘രൂപേ ഖോ വിജ്ജമാനസ്മിം, ദണ്ഡാദാനാദയോ സിയും;

അനേകാപി പനാബാധാ, ചക്ഖുരോഗാദയോ’’ഇതി.

൯൮൩. രൂപേ ആദീനവം ദിസ്വാ, രൂപേ നിബ്ബിന്ദമാനസോ;

തസ്സാതിക്കമനത്ഥായ, അരൂപം പടിപജ്ജതി.

൯൮൪. തമ്ഹാ കസിണരൂപാപി, സോ നിബ്ബിജ്ജ വിസാരദോ;

അപക്കമിതുകാമോ ച, സൂകരാഭിഹതോവ സാ.

൯൮൫. ചതുത്ഥേ പന ഝാനസ്മിം, ഹുത്വാ ചിണ്ണവസീ വസീ;

ചതുത്ഥജ്ഝാനതോ ധീമാ, വുട്ഠായ വിധിനാ പുന.

൯൮൬. കരോതി പനിദം ചിത്തം, രൂപമാരമ്മണം യതോ;

ആസന്നസോമനസ്സഞ്ച, ഥൂലസന്തവിമോക്ഖതോ.

൯൮൭. ഇതി ആദീനവം ദിസ്വാ, ചതുത്ഥേ തത്ഥ സബ്ബസോ;

നികന്തിം പരിയാദായ, പഠമാരുപ്പഞ്ച സന്തതോ.

൯൮൮. ചക്കവാളപരിയന്തം, യത്തകം വാ പനിച്ഛതി;

തത്തകം പത്ഥരിത്വാന, ഫുട്ഠോകാസഞ്ച തേന തം.

൯൮൯. ആകാസോ ഇതി വാനന്തോ,

ആകാസോ ഇതി വാ പുന;

മനസാ ഹി കരോന്തോവ,

ഉഗ്ഘാടേതി പവുച്ചതി.

൯൯൦. ഉഗ്ഘാടേന്തോ ഹി കസിണം, ന സംവേല്ലേതി തം പന;

ന ചുദ്ധരതി സോ യോഗീ, പൂവം വിയ കപാലതോ.

൯൯൧. കേവലം പന തം നേവ, ആവജ്ജതി ന പേക്ഖതി;

നാവജ്ജന്തോ നപേക്ഖന്തോ, ഉഗ്ഘാടേതി ഹി നാമസോ.

൯൯൨. കസിണുഗ്ഘാടിമാകാസം, നിമിത്തം പന തംവ സോ;

ആകാസോ ഇതി ചിത്തേന, ആവജ്ജതി പുനപ്പുനം.

൯൯൩. ആവജ്ജതോ ഹി തസ്സേവം,

കരോതോ തക്കാഹതമ്പി ച;

പഞ്ച നീവരണാ തസ്സ,

വിക്ഖമ്ഭന്തി ഹി സബ്ബസോ.

൯൯൪. ആസേവതി ച ഭാവേതി, തം നിമിത്തം പുനപ്പുനം;

കരോതോ പന തസ്സേവ, സന്തചിത്തസ്സ യോഗിനോ.

൯൯൫. തത്രാകാസേ പനാപ്പേതി, പഠമാരുപ്പമാനസം;

ഇധാപി പുരിമേ ഭാഗേ, തീണി ചത്താരി വാ പന.

൯൯൬. ജവനാനി ഉപേക്ഖായ, സമ്പയുത്താനി ഹോന്തി ഹി;

ചതുത്ഥം പഞ്ചമം വാപി, ഹോതി ആരുപ്പമാനസം.

൯൯൭. പുന ഭാവേതുകാമേന, ദുതിയാരുപ്പമാനസം;

സുചിണ്ണവസിനാ ഹുത്വാ, പഠമാരുപ്പമാനസേ.

൯൯൮. ആസന്നരൂപാവചര-ജ്ഝാനപച്ചത്ഥികന്തി ച;

ദുതിയാരുപ്പചിത്തംവ, ന ച സന്തമിദന്തി ച.

൯൯൯. ഏവമാദീനവം ദിസ്വാ, പഠമാരുപ്പമാനസേ;

നികന്തിം പരിയാദായ, ദുതിയം സന്തതോ പന.

൧൦൦൦. തമാകാസം ഫരിത്വാന, പവത്തമാനസം പന;

തഞ്ച വിഞ്ഞാണമിച്ചേവം, കത്തബ്ബം മനസാ ബഹും.

൧൦൦൧. ആവജ്ജനഞ്ച കത്തബ്ബം, തഥാ തക്കാഹതമ്പി ച;

‘‘അനന്ത’’ന്തി ‘‘അനന്ത’’ന്തി, കാതബ്ബം മനസാ നിധ.

൧൦൦൨. തസ്മിം പന നിമിത്തസ്മിം, വിചാരേന്തസ്സ മാനസം;

ഉപചാരേന തം ചിത്തം, സമാധിയതി യോഗിനോ.

൧൦൦൩. ആസേവതി ച ഭാവേതി, തം നിമിത്തം പുനപ്പുനം;

തസ്സ ചേവം കരോന്തസ്സ, സതിസമ്പന്നചേതസോ.

൧൦൦൪. ആകാസം ഫുസവിഞ്ഞാണേ, ദുതിയാരുപ്പമാനസം;

അപ്പേതി അപ്പനാ യസ്മിം, നയോ വുത്തനയോവ സോ.

൧൦൦൫. ആകാസോയമനന്തോതി, ഏവമാകാസമേവ തം;

ഫരിത്വാ പവത്തവിഞ്ഞാണം, ‘‘വിഞ്ഞാണഞ്ച’’ന്തി വുച്ചതി.

൧൦൦൬. മനക്കാരവസേനാപി, അനന്തം പരിദീപിതം;

‘‘വിഞ്ഞാണാനന്ത’’മിച്ചേവ, വത്തബ്ബം പനിദം സിയാ.

൧൦൦൭. അഥ ഭാവേതുകാമേന, തതിയാരുപ്പമാനസം;

സുചിണ്ണവസിനാ ഹുത്വാ, ദുതിയാരുപ്പമാനസേ.

൧൦൦൮. ആസന്നപഠമാരുപ്പ-ചിത്തപച്ചത്ഥികന്തി ച;

തതിയാരുപ്പചിത്തംവ, ന ച സന്തമിദന്തി ച.

൧൦൦൯. ഏവമാദീനവം ദിസ്വാ, ദുതിയാരുപ്പമാനസേ;

നികന്തിം പരിയാദായ, തതിയം സന്തതോ പന.

൧൦൧൦. ഏവം മനസി കത്വാന, കാതബ്ബോ മനസാ പുന;

പഠമാരുപ്പവിഞ്ഞാണാ-ഭാവോ തസ്സേവ സുഞ്ഞതോ.

൧൦൧൧. തം പനാകാസവിഞ്ഞാണം, അകത്വാ മനസാ പുന;

‘‘നത്ഥി നത്ഥീ’’തി വാതേന, ‘‘സുഞ്ഞം സുഞ്ഞ’’ന്തി വാ തതോ.

൧൦൧൨. ആവജ്ജിതബ്ബമേവഞ്ഹി, കത്തബ്ബം മനസാപി ച;

തക്കാഹതഞ്ച കാതബ്ബം, പുനപ്പുനംവ ധീമതാ.

൧൦൧൩. തസ്മിം നിമിത്തേ തസ്സേവം, വിചാരേന്തസ്സ മാനസം;

സതി തിട്ഠതി ഭിയ്യോപി, സമാധിയതി മാനസം.

൧൦൧൪. ആസേവതി ച ഭാവേതി, തം നിമിത്തം പുനപ്പുനം;

തസ്സ ചേവം കരോന്തസ്സ, സതിസമ്പന്നചേതസോ.

൧൦൧൫. കസിണുഗ്ഘാടിമാകാസം, ഫരിത്വാന സമന്തതോ;

വിഞ്ഞാണസ്സ പവത്തസ്സ, നത്ഥിഭാവേ അഭാവകേ.

൧൦൧൬. തതിയാരുപ്പവിഞ്ഞാണം,

തം പനാപ്പേതി യോഗിനോ;

അപ്പനായ നയോപേത്ഥ,

ഹോതി വുത്തനയോവ സോ.

൧൦൧൭. ആകാസഗതവിഞ്ഞാണം, ദുതിയാരുപ്പചക്ഖുനാ;

പസ്സന്തോ വിഹരിത്വാന, ‘‘നത്ഥി നത്ഥീ’’തിആദിനാ.

൧൦൧൮. പരികമ്മമനക്കാരേ, തസ്മിം അന്തരഹിതേ പന;

തസ്സാപഗമമത്തംവ, പസ്സന്തോ വസതീ ച സോ.

൧൦൧൯. സന്നിപാതം യഥാ കോചി, ദിസ്വാ സങ്ഘസ്സ കത്ഥചി;

ഗതേ സങ്ഘേ തു തം ഠാനം, സുഞ്ഞമേവാനുപസ്സതി.

൧൦൨൦. പുന ഭാവേതുകാമേന, ചതുത്ഥാരുപ്പമാനസം;

സുചിണ്ണവസിനാ ഹുത്വാ, തതിയാരുപ്പമാനസേ.

൧൦൨൧. ആസന്നദുതിയാരുപ്പ-ചിത്തപച്ചത്ഥികന്തി ച;

ചതുത്ഥാരുപ്പചിത്തംവ, ന ച സന്തമിദന്തി ച.

൧൦൨൨. ഏവമാദീനവം ദിസ്വാ, തതിയാരുപ്പമാനസേ;

നികന്തിം പരിയാദായ, ചതുത്ഥം സന്തതോ പന.

൧൦൨൩. ഏവം മനസി കത്വാന, പുന തത്ഥേവ ധീമതാ;

അഭാവാരമ്മണം കത്വാ, സമ്പവത്തമിദം മനോ.

൧൦൨൪. ‘‘സന്തം സന്തമിദം ചിത്ത’’-മിച്ചേവം തം പുനപ്പുനം;

ഹോതി ആവജ്ജിതബ്ബഞ്ച, കാതബ്ബം മനസാപി ച.

൧൦൨൫. തസ്മിം നിമിത്തേ തസ്സേവം, വിചാരേന്തസ്സ മാനസം;

സതി തിട്ഠതി ഭിയ്യോപി, സമാധിയതി മാനസം.

൧൦൨൬. ആസേവതി ച ഭാവേതി, തം നിമിത്തം പുനപ്പുനം;

തസ്സ ചേവം കരോന്തസ്സ, സതിസമ്പന്നചേതസോ.

൧൦൨൭. തതിയാരുപ്പസങ്ഖാത-ഖന്ധേസു ച ചതൂസുപി;

ചതുത്ഥാരുപ്പവിഞ്ഞാണം, തം പനാപ്പേതി യോഗിനോ.

൧൦൨൮. അപ്പനായ നയോപേത്ഥ, ഹേട്ഠാ വുത്തനയൂപമോ;

അപിചേത്ഥ വിസേസോയം, വേദിതബ്ബോ വിഭാവിനാ.

൧൦൨൯. ‘‘അഹോ സന്താ വതായ’’ന്തി, സമാപത്തി പദിസ്സതി;

യാ പനാഭാവമത്തമ്പി, കത്വാ ഠസ്സതി ഗോചരം.

൧൦൩൦. സന്താരമ്മണതായേവ, ‘‘സന്തായ’’ന്തി വിപസ്സതി;

സന്തതോ ചേ മനക്കാരോ, കഥഞ്ച സമതിക്കമോ.

൧൦൩൧. അനാപജ്ജിതുകാമത്താ, ഹോതേവ സമതിക്കമോ;

‘‘സമാപജ്ജാമഹമേത’’-മിച്ചാഭോഗോ ന വിജ്ജതി.

൧൦൩൨. സന്തതോ തം കരോന്തോ ഹി, മനസാ സുഖുമം പരം;

അസഞ്ഞം പന ദുബ്ബല്യം, പാപുണാതി മഹഗ്ഗതം.

൧൦൩൩. നേവസഞ്ഞീ ച നാസഞ്ഞീ,

യായ സഞ്ഞായ ഹോതി സോ;

ന കേവലം തു സഞ്ഞാവ,

ഏദിസീ അഥ ഖോ പന.

൧൦൩൪. ഏവമേവ ഭവന്തേത്ഥ, സുഖുമാ വേദനാദയോ;

പത്തമക്ഖനതേലേന, മഗ്ഗസ്മിം ഉദകേന ച.

൧൦൩൫. സാവേതബ്ബോ അയം അത്ഥോ, ചതുത്ഥാരുപ്പബോധനേ;

പടുസഞ്ഞായ കിച്ചസ്സ, നേവക്കരണതോ അയം.

൧൦൩൬. ‘‘നേവസഞ്ഞാ’’തി നിദ്ദിട്ഠാ, ചതുത്ഥാരുപ്പസമ്ഭവാ;

പടുസഞ്ഞായ കിച്ചം സാ, കാതും സക്കോതി നേവ ച.

൧൦൩൭. യഥാ ദഹനകിച്ചം തു, തേജോധാതു സുഖോദകേ;

സാ സങ്ഖാരാവസേസത്താ, സുഖുമത്തേന വിജ്ജതി;

തസ്മാ പന ച സാ സഞ്ഞാ, ‘‘നാസഞ്ഞാ’’തി പവുച്ചതി.

൧൦൩൮. ഏതാ ഹി രൂപമാകാസം,

വിഞ്ഞാണം തദഭാവകം;

അതിക്കമിത്വാ കമതോ,

ചതസ്സോ ഹോന്തി ആഹ ച.

൧൦൩൯. ‘‘ആരമ്മണാതിക്കമതോ, ചതസ്സോപി ഭവന്തിമാ;

അങ്ഗാതിക്കമമേതാസം, ന ഇച്ഛന്തി വിഭാവിനോ.

൧൦൪൦. സുപണീതതരാ ഹോന്തി,

പച്ഛിമാ പച്ഛിമാ ഇധ;

ഉപമാ തത്ഥ വിഞ്ഞേയ്യാ,

പാസാദതലസാടികാ’’തി.

൧൦൪൧. സങ്ഖേപേന മയാരുപ്പ-സമാപത്തിനയോ അയം;

ദസ്സിതോ ദസ്സിതോ സുദ്ധ-ദസ്സിനാ പിയദസ്സിനാ.

൧൦൪൨. രൂപാരൂപജ്ഝാനസമാപത്തിവിധാനം,

ജാനാതിമം സാരതരം യോ പന ഭിക്ഖു;

രൂപാരൂപജ്ഝാനസമാപത്തീസു ദക്ഖോ,

രൂപാരൂപം യാതി ഭവം സോ അഭിഭുയ്യ.

ഇതി അഭിധമ്മാവതാരേ അരൂപാവചരസമാധിഭാവനാനിദ്ദേസോ നാമ

പന്നരസമോ പരിച്ഛേദോ.