൩. പകിണ്ണകപരിച്ഛേദോ

൧. സമ്പയുത്താ യഥായോഗം, തേപഞ്ഞാസ സഭാവതോ.

ചിത്തചേതസികാ ധമ്മാ, തേസം ദാനി യഥാരഹം.

൨. വേദനാഹേതുതോ കിച്ചദ്വാരാലമ്ബണവത്ഥുതോ.

ചിത്തുപ്പാദവസേനേവ, സങ്ഗഹോ നാമ നീയതേ.

വേദനാസങ്ഗഹോ

൩. തത്ഥ വേദനാസങ്ഗഹേ താവ തിവിധാ വേദനാ സുഖം ദുക്ഖം അദുക്ഖമസുഖാ ചേതി, സുഖം ദുക്ഖം സോമനസ്സം ദോമനസ്സം ഉപേക്ഖാതി ച ഭേദേന പന പഞ്ചധാ ഹോതി.

൪. തത്ഥ സുഖസഹഗതം കുസലവിപാകം കായവിഞ്ഞാണമേകമേവ, തഥാ ദുക്ഖസഹഗതം അകുസലവിപാകം.

൫. സോമനസ്സസഹഗതചിത്താനി പന ലോഭമൂലാനി ചത്താരി, ദ്വാദസ കാമാവചരസോഭനാനി, സുഖസന്തീരണഹസനാനി ച ദ്വേതി അട്ഠാരസ കാമാവചരസോമനസ്സസഹഗതചിത്താനി ചേവ പഠമദുതിയതതിയചതുത്ഥജ്ഝാനസങ്ഖാതാനി ചതുചത്താലീസ മഹഗ്ഗതലോകുത്തരചിത്താനി ചേതി ദ്വാസട്ഠിവിധാനി ഭവന്തി.

൬. ദോമനസ്സസഹഗതചിത്താനി പന ദ്വേ പടിഘസമ്പയുത്തചിത്താനേവ.

൭. സേസാനി സബ്ബാനിപി പഞ്ചപഞ്ഞാസ ഉപേക്ഖാസഹഗതചിത്താനേവാതി.

൮. സുഖം ദുക്ഖമുപേക്ഖാതി, തിവിധാ തത്ഥ വേദനാ.

സോമനസ്സം ദോമനസ്സമിതിഭേദേന പഞ്ചധാ.

൯. സുഖമേകത്ഥ ദുക്ഖഞ്ച, ദോമനസ്സം ദ്വയേ ഠിതം.

ദ്വാസട്ഠീസു സോമനസ്സം, പഞ്ചപഞ്ഞാസകേതരാ.

ഹേതുസങ്ഗഹോ

൧൦. ഹേതുസങ്ഗഹേ ഹേതൂ നാമ ലോഭോ ദോസോ മോഹോ അലോഭോ അദോസോ അമോഹോ ചാതി ഛബ്ബിധാ ഭവന്തി.

൧൧. തത്ഥ പഞ്ചദ്വാരാവജ്ജനദ്വിപഞ്ചവിഞ്ഞാണസമ്പടിച്ഛനസന്തീരണവോട്ഠബ്ബനഹസനവസേന അഹേതുകചിത്താനി നാമ.

൧൨. സേസാനി സബ്ബാനിപി ഏകസത്തതി ചിത്താനി സഹേതുകാനേവ.

൧൩. തത്ഥാപി ദ്വേ മോമൂഹചിത്താനി ഏകഹേതുകാനി.

൧൪. സേസാനി ദസ അകുസലചിത്താനി ചേവ ഞാണവിപ്പയുത്താനി ദ്വാദസ കാമാവചരസോഭനാനി ചേതി ദ്വാവീസതി ദ്വിഹേതുകചിത്താനി.

൧൫. ദ്വാദസ ഞാണസമ്പയുത്തകാമാവചരസോഭനാനി ചേവ പഞ്ചതിംസ മഹഗ്ഗതലോകുത്തരചിത്താനി ചേതി സത്തചത്താലീസ തിഹേതുകചിത്താനീതി.

൧൬. ലോഭോ ദോസോ ച മോഹോ ച,

ഹേതൂ അകുസലാ തയോ;

അലോഭാദോസാമോഹോ ച,

കുസലാബ്യാകതാ തഥാ.

൧൭. അഹേതുകാട്ഠാരസേകഹേതുകാ ദ്വേ ദ്വാവീസതി.

ദ്വിഹേതുകാ മതാ സത്തചത്താലീസതിഹേതുകാ.

കിച്ചസങ്ഗഹോ

൧൮. കിച്ചസങ്ഗഹേ കിച്ചാനി നാമ പടിസന്ധിഭവങ്ഗാവജ്ജനദസ്സനസവനഘായനസായനഫുസനസമ്പടിച്ഛനസന്തീരണവോട്ഠബ്ബനജവനതദാരമ്മണചുതിവസേന ചുദ്ദസവിധാനി ഭവന്തി.

൧൯. പടിസന്ധിഭവങ്ഗാവജ്ജനപഞ്ചവിഞ്ഞാണഠാനാദിവസേന പന തേസം ദസധാ ഠാനഭേദോ വേദിതബ്ബോ.

൨൦. തത്ഥ ദ്വേ ഉപേക്ഖാസഹഗതസന്തീരണാനി ചേവ അട്ഠ മഹാവിപാകാനി ച നവ രൂപാരൂപവിപാകാനി ചേതി ഏകൂനവീസതി ചിത്താനി പടിസന്ധിഭവങ്ഗചുതികിച്ചാനി നാമ.

൨൧. ആവജ്ജനകിച്ചാനി പന ദ്വേ.

൨൨. തഥാ ദസ്സനസവനഘായനസായനഫുസനസമ്പടിച്ഛനകിച്ചാനി ച.

൨൩. തീണി സന്തീരണകിച്ചാനി.

൨൪. മനോദ്വാരാവജ്ജനമേവ പഞ്ചദ്വാരേ വോട്ഠബ്ബനകിച്ചം സാധേതി.

൨൫. ആവജ്ജനദ്വയവജ്ജിതാനി കുസലാകുസലഫലകിരിയചിത്താനി പഞ്ചപഞ്ഞാസ ജവനകിച്ചാനി.

൨൬. അട്ഠ മഹാവിപാകാനി ചേവ സന്തീരണത്തയഞ്ചേതി ഏകാദസ തദാരമ്മണകിച്ചാനി.

൨൭. തേസു പന ദ്വേ ഉപേക്ഖാസഹഗതസന്തീരണചിത്താനി പടിസന്ധിഭവങ്ഗചുതിതദാരമ്മണസന്തീരണവസേന പഞ്ചകിച്ചാനി നാമ.

൨൮. മഹാവിപാകാനി അട്ഠ പടിസന്ധിഭവങ്ഗചുതിതദാരമ്മണവസേന ചതുകിച്ചാനി നാമ.

൨൯. മഹഗ്ഗതവിപാകാനി നവ പടിസന്ധിഭവങ്ഗചുതിവസേന തികിച്ചാനി നാമ.

൩൦. സോമനസ്സസന്തീരണം സന്തീരണതദാരമ്മണവസേന ദുകിച്ചം.

൩൧. തഥാ വോട്ഠബ്ബനം വോട്ഠബ്ബനാവജ്ജനവസേന.

൩൨. സേസാനി പന സബ്ബാനിപി ജവനമനോധാതുത്തികദ്വിപഞ്ചവിഞ്ഞാണാനി യഥാസമ്ഭവമേകകിച്ചാനീതി.

൩൩. പടിസന്ധാദയോ നാമ, കിച്ചഭേദേന ചുദ്ദസ.

ദസധാ ഠാനഭേദേന, ചിത്തുപ്പാദാ പകാസിതാ.

൩൪. അട്ഠസട്ഠി തഥാ ദ്വേ ച, നവാട്ഠ ദ്വേ യഥാക്കമം.

ഏകദ്വിതിചതുപഞ്ചകിച്ചഠാനാനി നിദ്ദിസേ.

ദ്വാരസങ്ഗഹോ

൩൫. ദ്വാരസങ്ഗഹേ ദ്വാരാനി നാമ ചക്ഖുദ്വാരം സോതദ്വാരം ഘാനദ്വാരം ജിവ്ഹാദ്വാരം കായദ്വാരം മനോദ്വാരഞ്ചേതി ഛബ്ബിധാനി ഭവന്തി.

൩൬. തത്ഥ ചക്ഖുമേവ ചക്ഖുദ്വാരം.

൩൭. തഥാ സോതാദയോ സോതദ്വാരാദീനി.

൩൮. മനോദ്വാരം പന ഭവങ്ഗന്തി പവുച്ചതി.

൩൯. തത്ഥ പഞ്ചദ്വാരാവജ്ജനചക്ഖുവിഞ്ഞാണസമ്പടിച്ഛനസന്തീരണവോട്ഠബ്ബനകാമാവചരജവനതദാരമ്മണവസേന ഛചത്താലീസ ചിത്താനി ചക്ഖുദ്വാരേ യഥാരഹം ഉപ്പജ്ജന്തി, തഥാ പഞ്ചദ്വാരാവജ്ജനസോതവിഞ്ഞാണാദിവസേന സോതദ്വാരാദീസുപി ഛചത്താലീസേവ ഭവന്തീതി സബ്ബഥാപി പഞ്ചദ്വാരേ ചതുപഞ്ഞാസ ചിത്താനി കാമാവചരാനേവ.

൪൦. മനോദ്വാരേ പന മനോദ്വാരാവജ്ജനപഞ്ചപഞ്ഞാസജവനതദാരമ്മണവസേന സത്തസട്ഠി ചിത്താനി ഭവന്തി.

൪൧. ഏകൂനവീസതി പടിസന്ധിഭവങ്ഗചുതിവസേന ദ്വാരവിമുത്താനി.

൪൨. തേസു പന പഞ്ചവിഞ്ഞാണാനി ചേവ മഹഗ്ഗതലോകുത്തരജവനാനി ചേതി ഛത്തിംസ യഥാരഹമേകദ്വാരികചിത്താനി നാമ.

൪൩. മനോധാതുത്തികം പന പഞ്ചദ്വാരികം.

൪൪. സുഖസന്തീരണവോട്ഠബ്ബനകാമാവചരജവനാനി ഛദ്വാരികചിത്താനി.

൪൫. ഉപേക്ഖാസഹഗതസന്തീരണമഹാവിപാകാനി ഛദ്വാരികാനി ചേവ ദ്വാരവിമുത്താനി ച.

൪൬. മഹഗ്ഗതവിപാകാനി ദ്വാരവിമുത്താനേവാതി.

൪൭. ഏകദ്വാരികചിത്താനി, പഞ്ചഛദ്വാരികാനി ച.

ഛദ്വാരികവിമുത്താനി, വിമുത്താനി ച സബ്ബഥാ.

ഛത്തിംസതി തഥാ തീണി, ഏകതിംസ യഥാക്കമം;

ദസധാ നവധാ ചേതി, പഞ്ചധാ പരിദീപയേ.

ആലമ്ബണസങ്ഗഹോ

൪൮. ആലമ്ബണസങ്ഗഹേ ആരമ്മണാനി നാമ രൂപാരമ്മണം സദ്ദാരമ്മണം ഗന്ധാരമ്മണം രസാരമ്മണം ഫോട്ഠബ്ബാരമ്മണം ധമ്മാരമ്മണഞ്ചേതി ഛബ്ബിധാനി ഭവന്തി.

൪൯. തത്ഥ രൂപമേവ രൂപാരമ്മണം, തഥാ സദ്ദാദയോ സദ്ദാരമ്മണാദീനി.

൫൦. ധമ്മാരമ്മണം പന പസാദസുഖുമരൂപചിത്തചേതസികനിബ്ബാനപഞ്ഞത്തിവസേന ഛധാ സങ്ഗയ്ഹതി.

൫൧. തത്ഥ ചക്ഖുദ്വാരികചിത്താനം സബ്ബേസമ്പി രൂപമേവ ആരമ്മണം, തഞ്ച പച്ചുപ്പന്നം. തഥാ സോതദ്വാരികചിത്താദീനമ്പി സദ്ദാദീനി, താനി ച പച്ചുപ്പന്നാനിയേവ.

൫൨. മനോദ്വാരികചിത്താനം പന ഛബ്ബിധമ്പി പച്ചുപ്പന്നമതീതം അനാഗതം കാലവിമുത്തഞ്ച യഥാരഹമാരമ്മണം ഹോതി.

൫൩. ദ്വാരവിമുത്താനഞ്ച പടിസന്ധിഭവങ്ഗചുതിസങ്ഖാതാനം ഛബ്ബിധമ്പി യഥാസമ്ഭവം യേഭുയ്യേന ഭവന്തരേ ഛദ്വാരഗ്ഗഹിതം പച്ചുപ്പന്നമതീതം പഞ്ഞത്തിഭൂതം വാ കമ്മകമ്മനിമിത്തഗതിനിമിത്തസമ്മതം ആരമ്മണം ഹോതി.

൫൪. തേസു ചക്ഖുവിഞ്ഞാണാദീനി യഥാക്കമം രൂപാദിഏകേകാരമ്മണാനേവ.

൫൫. മനോധാതുത്തികം പന രൂപാദിപഞ്ചാരമ്മണം.

൫൬. സേസാനി കാമാവചരവിപാകാനി ഹസനചിത്തഞ്ചേതി സബ്ബഥാപി കാമാവചരാരമ്മണാനേവ.

൫൭. അകുസലാനി ചേവ ഞാണവിപ്പയുത്തകാമാവചരജവനാനി ചേതി ലോകുത്തരവജ്ജിതസബ്ബാരമ്മണാനി.

൫൮. ഞാണസമ്പയുത്തകാമാവചരകുസലാനി ചേവ പഞ്ചമജ്ഝാനസങ്ഖാതം അഭിഞ്ഞാകുസലഞ്ചേതി അരഹത്തമഗ്ഗഫലവജ്ജിതസബ്ബാരമ്മണാനി.

൫൯. ഞാണസമ്പയുത്തകാമാവചരകിരിയാനി ചേവ കിരിയാഭിഞ്ഞാവോട്ഠബ്ബനഞ്ചേതി സബ്ബഥാപി സബ്ബാരമ്മണാനി.

൬൦. ആരുപ്പേസു ദുതിയചതുത്ഥാനി മഹഗ്ഗതാരമ്മണാനി.

൬൧. സേസാനി മഹഗ്ഗതചിത്താനി സബ്ബാനിപി പഞ്ഞത്താരമ്മണാനി.

൬൨. ലോകുത്തരചിത്താനി നിബ്ബാനാരമ്മണാനീതി.

൬൩. പഞ്ചവീസ പരിത്തമ്ഹി, ഛ ചിത്താനി മഹഗ്ഗതേ.

ഏകവീസതി വോഹാരേ, അട്ഠ നിബ്ബാനഗോചരേ.

വീസാനുത്തരമുത്തമ്ഹി, അഗ്ഗമഗ്ഗഫലുജ്ഝിതേ;

പഞ്ച സബ്ബത്ഥ ഛച്ചേതി, സത്തധാ തത്ഥ സങ്ഗഹോ.

വത്ഥുസങ്ഗഹോ

൬൪. വത്ഥുസങ്ഗഹേ വത്ഥൂനി നാമ ചക്ഖുസോതഘാനജിവ്ഹാകായഹദയവത്ഥു ചേതി ഛബ്ബിധാനി ഭവന്തി.

൬൫. താനി കാമലോകേ സബ്ബാനിപി ലബ്ഭന്തി.

൬൬. രൂപലോകേ പന ഘാനാദിത്തയം നത്ഥി.

൬൭. അരൂപലോകേ പന സബ്ബാനിപി ന സംവിജ്ജന്തി.

൬൮. തത്ഥ പഞ്ചവിഞ്ഞാണധാതുയോ യഥാക്കമം ഏകന്തേന പഞ്ച പസാദവത്ഥൂനി നിസ്സായേവ പവത്തന്തി.

൬൯. പഞ്ചദ്വാരാവജ്ജനസമ്പടിച്ഛനസങ്ഖാതാ പന മനോധാതു ച ഹദയം നിസ്സിതായേവ പവത്തന്തി.

൭൦. അവസേസാ പന മനോവിഞ്ഞാണധാതുസങ്ഖാതാ ച സന്തീരണമഹാവിപാകപടിഘദ്വയപഠമമഗ്ഗഹസനരൂപാവചരവസേന ഹദയം നിസ്സായേവ പവത്തന്തി.

൭൧. അവസേസാ കുസലാകുസലകിരിയാനുത്തരവസേന പന നിസ്സായ വാ അനിസ്സായ വാ.

൭൨. ആരുപ്പവിപാകവസേന ഹദയം അനിസ്സായേവാതി.

൭൩. ഛവത്ഥും നിസ്സിതാ കാമേ, സത്ത രൂപേ ചതുബ്ബിധാ.

തിവത്ഥും നിസ്സിതാരുപ്പേ, ധാത്വേകാ നിസ്സിതാ മതാ.

൭൪. തേചത്താലീസ നിസ്സായ, ദ്വേചത്താലീസ ജായരേ.

നിസ്സായ ച അനിസ്സായ, പാകാരുപ്പാ അനിസ്സിതാ.

ഇതി അഭിധമ്മത്ഥസങ്ഗഹേ പകിണ്ണകസങ്ഗഹവിഭാഗോ നാമ

തതിയോ പരിച്ഛേദോ.