൯. ഝാനസംയുത്തം

൧. ഗങ്ഗാപേയ്യാലവഗ്ഗോ

൧-൧൨. ഝാനാദിസുത്തദ്വാദസകം

൯൨൩-൯൩൪. സാവത്ഥിനിദാനം ‘‘ചത്താരോ മേ, ഭിക്ഖവേ, ഝാനാ. കതമേ ചത്താരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ അജ്ഝത്തം സമ്പസാദനം ചേതസോ ഏകോദിഭാവം അവിതക്കം അവിചാരം സമാധിജം പീതിസുഖം ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. പീതിയാ ച വിരാഗാ ഉപേക്ഖകോ ച വിഹരതി സതോ ച സമ്പജാനോ സുഖഞ്ച കായേന പടിസംവേദേതി, യം തം അരിയാ ആചിക്ഖന്തി – ‘ഉപേക്ഖകോ സതിമാ സുഖവിഹാരീ’തി തതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. സുഖസ്സ ച പഹാനാ ദുക്ഖസ്സ ച പഹാനാ പുബ്ബേവ സോമനസ്സദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമാ അദുക്ഖമസുഖം ഉപേക്ഖാസതിപാരിസുദ്ധിം ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ഝാനാ’’തി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ഗങ്ഗാ നദീ പാചീനനിന്നാ പാചീനപോണാ പാചീനപബ്ഭാരാ; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചത്താരോ ഝാനേ ഭാവേന്തോ ചത്താരോ ഝാനേ ബഹുലീകരോന്തോ നിബ്ബാനനിന്നോ ഹോതി നിബ്ബാനപോണോ നിബ്ബാനപബ്ഭാരോ. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചത്താരോ ഝാനേ ഭാവേന്തോ ചത്താരോ ഝാനേ ബഹുലീകരോന്തോ നിബ്ബാനനിന്നോ ഹോതി നിബ്ബാനപോണോ നിബ്ബാനപബ്ഭാരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ…പേ… ദുതിയം ഝാനം…പേ… തതിയം ഝാനം…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചത്താരോ ഝാനേ ഭാവേന്തോ ചത്താരോ ഝാനേ ബഹുലീകരോന്തോ നിബ്ബാനനിന്നോ ഹോതി നിബ്ബാനപോണോ നിബ്ബാനപബ്ഭാരോ’’തി. ദ്വാദസമം.

ഗങ്ഗാപേയ്യാലവഗ്ഗോ പഠമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഛ പാചീനതോ നിന്നാ, ഛ നിന്നാ ച സമുദ്ദതോ;

ദ്വേതേ ഛ ദ്വാദസ ഹോന്തി, വഗ്ഗോ തേന പവുച്ചതീതി.

അപ്പമാദവഗ്ഗോ വിത്ഥാരേതബ്ബോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

തഥാഗതം പദം കൂടം, മൂലം സാരോ ച വസ്സികം;

രാജാ ചന്ദിമസൂരിയാ, വത്ഥേന ദസമം പദന്തി.

ബലകരണീയവഗ്ഗോ വിത്ഥാരേതബ്ബോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ബലം ബീജഞ്ച നാഗോ ച, രുക്ഖോ കുമ്ഭേന സൂകിയാ;

ആകാസേന ച ദ്വേ മേഘാ, നാവാ ആഗന്തുകാ നദീതി.

ഏസനാവഗ്ഗോ വിത്ഥാരേതബ്ബോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഏസനാ വിധാ ആസവോ, ഭവോ ച ദുക്ഖതാ തിസ്സോ;

ഖിലം മലഞ്ച നീഘോ ച, വേദനാ തണ്ഹാ തസിനാ ചാതി.

൫. ഓഘവഗ്ഗോ

൧-൧൦. ഓഘാദിസുത്തം

൯൬൭-൯൭൬. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി. കതമാനി പഞ്ച? രൂപരാഗോ, അരൂപരാഗോ, മാനോ, ഉദ്ധച്ചം, അവിജ്ജാ – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചുദ്ധമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ ചത്താരോ ഝാനാ ഭാവേതബ്ബാ. കതമേ ചത്താരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ അജ്ഝത്തം സമ്പസാദനം ചേതസോ ഏകോദിഭാവം അവിതക്കം അവിചാരം സമാധിജം പീതിസുഖം ദുതിയം ഝാനം…പേ… തതിയം ഝാനം…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ ഇമേ ചത്താരോ ഝാനാ ഭാവേതബ്ബാ’’തി വിത്ഥാരേതബ്ബം. ദസമം. (യഥാ മഗ്ഗസംയുത്തം തഥാ വിത്ഥാരേതബ്ബം).

ഓഘവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഓഘോ യോഗോ ഉപാദാനം, ഗന്ഥാ അനുസയേന ച;

കാമഗുണാ നീവരണാ, ഖന്ധാ ഓരുദ്ധമ്ഭാഗിയാതി.

ഝാനസംയുത്തം നവമം.