൨. അയോഗുളസുത്തം

൮൩൪. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിജാനാതി നു ഖോ, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഇദ്ധിയാ മനോമയേന കായേന ബ്രഹ്മലോകം ഉപസങ്കമിതാ’’തി? ‘‘അഭിജാനാമി ഖ്വാഹം, ആനന്ദ, ഇദ്ധിയാ മനോമയേന കായേന ബ്രഹ്മലോകം ഉപസങ്കമിതാ’’തി. ‘‘അഭിജാനാതി പന, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഇമിനാ ചാതുമഹാഭൂതികേന കായേന ഇദ്ധിയാ ബ്രഹ്മലോകം ഉപസങ്കമിതാ’’തി? ‘‘അഭിജാനാമി ഖ്വാഹം, ആനന്ദ, ഇമിനാ ചാതുമഹാഭൂതികേന [ചാതുമ്മഹാഭൂതികേന (സീ. സ്യാ. കം.)] കായേന ഇദ്ധിയാ ബ്രഹ്മലോകം ഉപസങ്കമിതാ’’തി.

‘‘യഞ്ച ഖോ, ഓമാതി, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഇദ്ധിയാ മനോമയേന കായേന ബ്രഹ്മലോകം ഉപസങ്കമിതും, യഞ്ച ഖോ അഭിജാനാതി, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഇമിനാ ചാതുമഹാഭൂതികേന കായേന ഇദ്ധിയാ ബ്രഹ്മലോകം ഉപസങ്കമിതാ, തയിദം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയഞ്ചേവ അബ്ഭുതഞ്ചാ’’തി. ‘‘അച്ഛരിയാ ചേവ, ആനന്ദ, തഥാഗതാ അച്ഛരിയധമ്മസമന്നാഗതാ ച, അബ്ഭുതാ ചേവ, ആനന്ദ, തഥാഗതാ അബ്ഭുതധമ്മസമന്നാഗതാ ച’’.

‘‘യസ്മിം, ആനന്ദ, സമയേ തഥാഗതോ കായമ്പി ചിത്തേ സമോദഹതി [സമാദഹതി (സീ. സ്യാ. പീ.)] ചിത്തമ്പി കായേ സമോദഹതി, സുഖസഞ്ഞഞ്ച ലഹുസഞ്ഞഞ്ച കായേ ഓക്കമിത്വാ വിഹരതി; തസ്മിം, ആനന്ദ, സമയേ തഥാഗതസ്സ കായോ ലഹുതരോ ചേവ ഹോതി മുദുതരോ ച കമ്മനിയതരോ ച പഭസ്സരതരോ ച.

‘‘സേയ്യഥാപി, ആനന്ദ, അയോഗുളോ ദിവസം സന്തത്തോ ലഹുതരോ ചേവ ഹോതി മുദുതരോ ച കമ്മനിയതരോ ച പഭസ്സരതരോ ച; ഏവമേവ ഖോ, ആനന്ദ, യസ്മിം സമയേ തഥാഗതോ കായമ്പി ചിത്തേ സമോദഹതി, ചിത്തമ്പി കായേ സമോദഹതി, സുഖസഞ്ഞഞ്ച ലഹുസഞ്ഞഞ്ച കായേ ഓക്കമിത്വാ വിഹരതി; തസ്മിം, ആനന്ദ, സമയേ തഥാഗതസ്സ കായോ ലഹുതരോ ചേവ ഹോതി മുദുതരോ ച കമ്മനിയതരോ ച പഭസ്സരതരോ ച.

‘‘യസ്മിം, ആനന്ദ, സമയേ തഥാഗതോ കായമ്പി ചിത്തേ സമോദഹതി, ചിത്തമ്പി കായേ സമോദഹതി, സുഖസഞ്ഞഞ്ച ലഹുസഞ്ഞഞ്ച കായേ ഓക്കമിത്വാ വിഹരതി; തസ്മിം, ആനന്ദ, സമയേ തഥാഗതസ്സ കായോ അപ്പകസിരേനേവ പഥവിയാ വേഹാസം അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി, സോ അനേകവിഹിതം ഇദ്ധിവിധം പച്ചനുഭോതി – ഏകോപി ഹുത്വാ ബഹുധാ ഹോതി, ബഹുധാപി ഹുത്വാ ഏകോ ഹോതി…പേ… യാവ ബ്രഹ്മലോകാപി കായേന വസം വത്തേതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ആനന്ദ, തൂലപിചു വാ കപ്പാസപിചു വാ ലഹുകോ വാതൂപാദാനോ അപ്പകസിരേനേവ പഥവിയാ വേഹാസം അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി; ഏവമേവ ഖോ, ആനന്ദ, യസ്മിം സമയേ തഥാഗതോ കായമ്പി ചിത്തേ സമോദഹതി, ചിത്തമ്പി കായേ സമോദഹതി, സുഖസഞ്ഞഞ്ച ലഹുസഞ്ഞഞ്ച കായേ ഓക്കമിത്വാ വിഹരതി; തസ്മിം, ആനന്ദ, സമയേ തഥാഗതസ്സ കായോ അപ്പകസിരേനേവ പഥവിയാ വേഹാസം അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി, സോ അനേകവിഹിതം ഇദ്ധിവിധം പച്ചനുഭോതി – ഏകോപി ഹുത്വാ ബഹുധാ ഹോതി…പേ… യാവ ബ്രഹ്മലോകാപി കായേന വസം വത്തേതീ’’തി. ദുതിയം.