൫. ഉണ്ണാഭബ്രാഹ്മണസുത്തം

൮൨൭. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ആയസ്മാ ആനന്ദോ കോസമ്ബിയം വിഹരതി ഘോസിതാരാമേ. അഥ ഖോ ഉണ്ണാഭോ ബ്രാഹ്മണോ യേനായസ്മാ ആനന്ദോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതാ ആനന്ദേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ഉണ്ണാഭോ ബ്രാഹ്മണോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഏതദവോച – ‘‘കിമത്ഥിയം നു ഖോ, ഭോ ആനന്ദ, സമണേ ഗോതമേ ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘ഛന്ദപ്പഹാനത്ഥം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി.

‘‘അത്ഥി പന, ഭോ ആനന്ദ, മഗ്ഗോ അത്ഥി പടിപദാ ഏതസ്സ ഛന്ദസ്സ പഹാനായാ’’തി? ‘‘അത്ഥി ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, മഗ്ഗോ അത്ഥി പടിപദാ ഏതസ്സ ഛന്ദസ്സ പഹാനായാ’’തി.

‘‘കതമോ പന, ഭോ ആനന്ദ, മഗ്ഗോ കതമാ പടിപദാ ഏതസ്സ ഛന്ദസ്സ പഹാനായാ’’തി? ‘‘ഇധ, ബ്രാഹ്മണ, ഭിക്ഖു ഛന്ദസമാധിപ്പധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതം ഇദ്ധിപാദം ഭാവേതി, വീരിയസമാധി…പേ… ചിത്തസമാധി…പേ… വീമംസാസമാധിപ്പധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതം ഇദ്ധിപാദം ഭാവേതി – അയം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, മഗ്ഗോ അയം പടിപദാ ഏതസ്സ ഛന്ദസ്സ പഹാനായാ’’തി.

‘‘ഏവം സന്തേ, ഭോ ആനന്ദ, സന്തകം ഹോതി നോ അസന്തകം. ഛന്ദേനേവ ഛന്ദം പജഹിസ്സതീതി – നേതം ഠാനം വിജ്ജതി’’. ‘‘തേന ഹി, ബ്രാഹ്മണ, തഞ്ഞേവേത്ഥ പടിപുച്ഛിസ്സാമി. യഥാ തേ ഖമേയ്യ തഥാ തം ബ്യാകരേയ്യാസി. തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, അഹോസി തേ പുബ്ബേ ഛന്ദോ ‘ആരാമം ഗമിസ്സാമീ’തി? തസ്സ തേ ആരാമഗതസ്സ യോ തജ്ജോ ഛന്ദോ സോ പടിപ്പസ്സദ്ധോ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭോ’’. ‘‘അഹോസി തേ പുബ്ബേ വീരിയം ‘ആരാമം ഗമിസ്സാമീ’തി? തസ്സ തേ ആരാമഗതസ്സ യം തജ്ജം വീരിയം തം പടിപ്പസ്സദ്ധ’’ന്തി? ‘‘ഏവം, ഭോ’’. ‘‘അഹോസി തേ പുബ്ബേ ചിത്തം ‘ആരാമം ഗമിസ്സാമീ’തി? തസ്സ തേ ആരാമഗതസ്സ യം തജ്ജം ചിത്തം തം പടിപ്പസ്സദ്ധ’’ന്തി? ‘‘ഏവം, ഭോ’’. ‘‘അഹോസി തേ പുബ്ബേ വീമംസാ ‘ആരാമം ഗമിസ്സാമീ’തി? തസ്സ തേ ആരാമഗതസ്സ യാ തജ്ജാ വീമംസാ സാ പടിപ്പസ്സദ്ധാ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭോ’’.

‘‘ഏവമേവ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, യോ സോ ഭിക്ഖു അരഹം ഖീണാസവോ വുസിതവാ കതകരണീയോ ഓഹിതഭാരോ അനുപ്പത്തസദത്ഥോ പരിക്ഖീണഭവസംയോജനോ സമ്മദഞ്ഞാ വിമുത്തോ, തസ്സ യോ പുബ്ബേ ഛന്ദോ അഹോസി അരഹത്തപ്പത്തിയാ, അരഹത്തപ്പത്തേ [അരഹത്തേ പത്തേ (സീ. സ്യാ. കം.)] യോ തജ്ജോ ഛന്ദോ സോ പടിപ്പസ്സദ്ധോ; യം പുബ്ബേ വീരിയം അഹോസി അരഹത്തപ്പത്തിയാ, അരഹത്തപ്പത്തേ യം തജ്ജം വീരിയം തം പടിപ്പസ്സദ്ധം; യം പുബ്ബേ ചിത്തം അഹോസി അരഹത്തപ്പത്തിയാ, അരഹത്തപ്പത്തേ യം തജ്ജം ചിത്തം തം പടിപ്പസ്സദ്ധം; യാ പുബ്ബേ വീമംസാ അഹോസി അരഹത്തപ്പത്തിയാ, അരഹത്തപ്പത്തേ യാ തജ്ജാ വീമംസാ സാ പടിപ്പസ്സദ്ധാ. തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, ഇതി ഏവം സന്തേ, സന്തകം വാ ഹോതി നോ അസന്തകം വാ’’തി?

‘‘അദ്ധാ, ഭോ ആനന്ദ, ഏവം സന്തേ, സന്തകം ഹോതി നോ അസന്തകം. അഭിക്കന്തം, ഭോ ആനന്ദ, അഭിക്കന്തം, ഭോ ആനന്ദ! സേയ്യഥാപി, ഭോ ആനന്ദ, നിക്കുജ്ജിതം വാ ഉക്കുജ്ജേയ്യ, പടിച്ഛന്നം വാ വിവരേയ്യ, മൂള്ഹസ്സ വാ മഗ്ഗം ആചിക്ഖേയ്യ, അന്ധകാരേ വാ തേലപജ്ജോതം ധാരേയ്യ – ചക്ഖുമന്തോ രൂപാനി ദക്ഖന്തീതി; ഏവമേവം ഭോതാ ആനന്ദേന അനേകപരിയായേന ധമ്മോ പകാസിതോ. ഏസാഹം, ഭോ ആനന്ദ, തം ഭവന്തം ഗോതമം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ഉപാസകം മം ഭവം ആനന്ദോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. പഞ്ചമം.