൯. പഠമവിഭങ്ഗസുത്തം

൪൭൯. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഇന്ദ്രിയാനി. കതമാനി പഞ്ച? സദ്ധിന്ദ്രിയം…പേ… പഞ്ഞിന്ദ്രിയം. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധിന്ദ്രിയം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ സദ്ധോ ഹോതി, സദ്ദഹതി തഥാഗതസ്സ ബോധിം – ‘ഇതിപി സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിജ്ജാചരണസമ്പന്നോ സുഗതോ ലോകവിദൂ അനുത്തരോ പുരിസദമ്മസാരഥി സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ’തി – ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധിന്ദ്രിയം.

‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, വീരിയിന്ദ്രിയം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ആരദ്ധവീരിയോ വിഹരതി അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ, കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപസമ്പദായ, ഥാമവാ ദള്ഹപരക്കമോ അനിക്ഖിത്തധുരോ കുസലേസു ധമ്മേസു – ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, വീരിയിന്ദ്രിയം.

‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സതിന്ദ്രിയം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ സതിമാ ഹോതി പരമേന സതിനേപക്കേന സമന്നാഗതോ ചിരകതമ്പി ചിരഭാസിതമ്പി സരിതാ അനുസ്സരിതാ – ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സതിന്ദ്രിയം.

‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സമാധിന്ദ്രിയം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ വോസ്സഗ്ഗാരമ്മണം കരിത്വാ ലഭതി സമാധിം, ലഭതി ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതം – ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സമാധിന്ദ്രിയം.

‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ഞിന്ദ്രിയം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ പഞ്ഞവാ ഹോതി ഉദയത്ഥഗാമിനിയാ പഞ്ഞായ സമന്നാഗതോ അരിയായ നിബ്ബേധികായ, സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമിനിയാ – ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ഞിന്ദ്രിയം. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചിന്ദ്രിയാനീ’’തി. നവമം.